“Bloomberg” agentliyi gəmiçilik məlumatlarını təhlil edən şirkətlərə istinadən bildirir ki, İran ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq, hələ də öz neftini ixrac etmək imkanına malikdir. İqtisadi hesablamalar göstərir ki, daşınan bu yüklərin ümumi dəyəri təxminən 910 milyon dollar civarındadır.
Bu göstəricilər ABŞ-ın dənizdəki hərbi nəzarət cəhdlərinə baxmayaraq, Tehranın neft ticarətini effektiv şəkildə davam etdirdiyini nümayiş etdirir.
ABŞ sanksiyalarına baxmayaraq İranın neft ixracını davam etdirməsi nə ilə izah olunur?
Mövzu ilə bağlı Median.Az-a açıqlama verən amerikalı politoloq İrina Tsukerman bildirib ki, İran neft ixracını davam etdirə bilib, çünki illər ərzində əvvəllər sadə kommersiya fəaliyyəti olan prosesi daha çevik, daha qeyri-şəffaf və qəti şəkildə dayandırılması çətin olan bir sistemə çevirib.
Amerikalı siyasətçinin sözlərinə görə, bu sistem artıq proqnozlaşdırılan axınla deyil, daimi uyğunlaşma prinsipi ilə fəaliyyət göstərir. Heç nə düz xətt üzrə hərəkət etmir, heç nə tək bir kimliyə əsaslanmır və heç nə başlanğıcdan son nöqtəyə qədər sabit tərəfdaşlar zəncirinə bağlı deyil.
Tsukerman əlavə edib ki, İrandakı terminaldan yola çıxan bir yük çox vaxt alıcıya çatana qədər bir neçə dəfə dəyişən və mürəkkəb prosesdən keçir. Bu daşımada iştirak edən tanker gəmiləri adətən sabit kommersiya profilini qoruyub saxlamır. Onların mülkiyyət strukturları “şirkət-qabıq” sxemləri vasitəsilə dəyişir, qeydiyyat məlumatları yenilənir və izləmə siqnalları hər zaman fasiləsiz hərəkəti əks etdirmir.
Siyasətçi onu da vurğulayıb ki, dənizdə yük tez-tez gəmilər arasında ötürülür, bəzən bu proses bir neçə dəfə təkrarlanır. Bu da ilkin yükün bölünməsinə, yenidən birləşdirilməsinə və ya faktiki olaraq başlanğıc nöqtəsindən “ayrılmasına” imkan yaradır.
“Nəticədə neft emal zavoduna yaxınlaşdıqda, o artıq qarışıq bir axının tərkib hissəsi kimi və ya sənədlərdə İranla birbaşa əlaqəni dərhal müəyyən etməyi çətinləşdirən formada təqdim oluna bilər”, — deyə siyasətçi sonda yekunlaşdırıb.
Dəniz Pənahova
Median.Az
