Month: March 2019

Devalvasiyadan yaranan xarici valyutada olan kreditlərin dəyər artımına görə veriləcək kompensasiya vətəndaşların bu gün mövcud olan kreditlərinin əsas məbləğinin ödənilməsinə yönəldiləcək. Söhbət ödəmə müddəti 360 gündən keçən 10 min ABŞ dolları və 17 min manatadək olan kreditlərdən gedir. Həmin kreditlərin faizləri və dəbbə pulları silinəcək.

Prezidentin iqtisadi siyasət və sənaye məsələləri üzrə köməkçisi Natiq Əmirovun sözlərinə görə, əgər ödənilən vəsait kreditin bağlanması üçün yetərli deyilsə, kreditin qalan hissəsi ucuz kredit vasitəsilə vətəndaş üçün daha uzun müddətə uzadılacaq.

“Yox, əgər kreditə görə ödənilən kompensasiyası devalvasiya məbləğindən daha çoxdursa, vətəndaş üçün kart hesabı açılacaq və vəsait oraya yönəldiləcək.

Tövsiyəmiz odur ki, vətəndaşlar evlərində rahat otursunlar, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası banklar və Mərkəzi Bankla birlikdə hər bir vətəndaş üzrə adbaad hesablama aparacaq. Əgər kredit qalığı qalırsa, vətəndaş dəvət olunacaq və yeni kredit müqaviləsi bağlanacaq. Öz vəsaiti hesabına həmin krediti bağlayan vətəndaşlar isə kompensasiyanı tam məbləğdə alacaqlar”, – deyə N.Əmirov vurğulayıb.

Borc yükünün şərtlərinin yüngülləşdirilməsi 17 min manat və 10 min dollaradək olan problemli kreditləri əhatə edir və bunların borc yükü 900 milyon manata yaxındır. Borc yükünün üzərinə hesablanan faizlər isə 750 milyon manatdır. Toplam indiki vəziyyətə vətəndaşların borc yükü 1 milyard 650 milyon manat təşkil edir.

Bu informasiyaları dünən Azərbaycan Dövlət Teveviziyasına müsahibəsində birinci vitse-prezidentin köməkçiləri Emin Hüseynov, Xalid Əhədov və prezidentin iqtisadi siyasət və sənaye məsələləri üzrə köməkçisi Natiq Əmirov səsləndirib.

Emin Hüseynov bildirib ki, son tarixə əhali kateqoriyasında 17 min manata qədər olan borcalanlar say etibarilə problemli kreditlərin 99 faizini təşkil edir. 10 min dollaradək olan kreditlər üzrə say isə problemli kreditlərin 95 faizidir.

“Devalvasiyadan insanlar zərər çəkiblər, nəticədə, borcalanların böyük bir hissəsi bu çətinliklə yaşayırdılar. Artıq böyük bir kütlə bu proqramdan bəhrələnir. Devalvasiya və restruktrizasiyadan toplam olaraq 800 minə yaxın insan faydalanacaq”, – deyə E.Hüseynov qeyd edib.

Natiq Əmirovun sözlərinə görə, 750 milyon manatlıq faizdən toplanmış borc yükü tam silinəcək. Eyni zamanda, vətəndaşların bu gün məhkəmələrdə 616 milyon manat həcmində vəsaiti əhatə edən 311 mindən çox işi var. Bu, məhkəmələrə əlavə iş yükü yaradıb və icrasında da çətinlik ortaya çıxır:

“Bəzilərinin əməkhaqlarının tutulması və əmlaklarının satılması böyük maddi və mənəvi yük yaradırdı. Fərman imkan verəcək ki, 311 min iş məhkəmədən geri çəkilsin. Xarici valyutada olan kreditlər manata çevriləcək və bir hissəsi ləğvetmədə olan bankların hesabına, digəri isə dövlətdən ayrılan 682 milyon manat ucuz kreditlər hesabına ödəniləcək. Bu borc yükünün azaldılması isə nəticədə, ciddi iqtisadi təkana imkan verəcək”.

Xalid Əhədov qeyd edib ki, bu fərman öz əhatə dairəsinə və güzəşt şərtləri həcminə görə ən yaxşı şərtlər qoyur. Onun sözlərinə görə, dünya maliyyə böhranının nəticəsində neftin ucuzlaşması ilə bağlı olaraq milli valyutanın devalvasiyaya məruz qalması nəticəsində yaranan bu problemi həll etməklə ölkənin iqtisadi inkişafı sürətlənəcək.

Bank üzrə ekspert Əkrəm Həsənov prezident İlham Əliyevin problemli kreditlərlə bağlı fərmanını şərh edib.

O, fərmandan irəli gələrək ediləcək güzəştlərin gözləniləndən xeyli artıq olacağını nəzərə çatdırıb.

Qeyd edib ki, güzəştlər bir şəxsin banklar və bank olmayan kredit təşkilatları qarşısında 2015-ci il fevralın 21-nə və ya dekabrın 21-nə olan 10 000 dollaradək olan əsas borcunu əhatə edir. Bir neçə kredit də ola bilər, amma cəmi məbləğ 10000 dollardan çox olmamalıdır. Dövlət 3 ay ərzində 2015-ci il fevralın 21-nə xarici valyutada mövcud olan əsas kredit borcuna münasibətdə hər 1 dolların 0,15 dollarını (0,25 manat), 2015-ci il dekabrın 21-nə mövcud olan əsas kredit borcuna münasibətdə isə hər 1 dolların 0,35 dollarını (0,6 manat) banka ödəyəcək. Vətəndaş borcunu artıq özü ödəyibsə, müvafiq fərq vətəndaşa qaytarılacaq.

İqtisadçı misallarla fərmana aydınlıq gətirməyə çalışıb:

“Misal 1: tutaq ki, vətəndaşın 2015-ci ilin fevralın 21-nə 10000 dollar borcu var.

Devalvasiyayadək olan məzənnə ilə bu 7800 manatdır. İndi isə 17000 manat. Dövlət 8500 manat ödəyəcək. Yəni vətəndaş da cəmi 8500 manat ödəyəcək. Beləliklə, məzənnə fərqinin 92,4%-ni dövlət, 7,6%-ni isə vətəndaş ödəyəcək. Deməli, 10 000 dolların yarısını dövlət qaytaracaq.

Misal 2: tutaq ki, vətəndaşın 2015-ci ilin dekabrın 21-nə 10 000 dollar borcu var (krediti 21 fevraldan sonra götürüb). Devalvasiyayadək olan məzənnə ilə bu 10500 manatdır. İndi isə 17000 manat. Dövlət 6000 manat ödəyəcək. Yəni vətəndaş da cəmi 1100 manat ödəyəcək. Beləliklə, məzənnə fərqinin 92,3%-ni dövlət, 7,7%-ni isə vətəndaş ödəyəcək. Deməli, dövlət 10000 dolların 3530 dollar hissəsini qaytaracaq”.

Ə.Həsənovun sözlərinə görə, faiz və dəbbə pulu üzrə də güzəşt olacaq:

“Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası ilə Mərkəzi Bank Prezidentlə razılaşdırmaqla 15 gün müddətində həm yuxarıda qeyd edilənlərin mexanizmini, həm də hesablanmış faiz və dəbbə pulu (cərimə, penya) üzrə tətbiq ediləcək güzəştləri müəyyən etməlidir. Yəni faiz və dəbbə pulu üzrə də güzəşt olacaq”.

“Kredit təşkilatlarına tövsiyə edilir ki, sözügedən şəxslərə yeni güzəştli kredit müqaviləsi bağlanmasını təklif etsinlər, 1 ay müddətində həmin kreditlərə hesablanmış faizləri silsinlər və məhkəmədə olan işləri geri çağırsınlar, habelə borcları restrukturizasiya olunmuş fiziki şəxslərin borc yükünün yüngülləşdirilməsini təmin edən digər tədbirlər görsünlər. Ümid edirəm ki, kredit təşkilatları belə də edəcək.

Bundan başqa, kredit təşkilatlarının edəcəyi restrukturizasiya ilə əlaqədar Mərkəzi Banka tövsiyə edilir ki, onlara cəmi 682 mln. manat məbləğində güzəştli kreditlər versin, habelə bu tədbirlər nəticəsində bankların valyuta mövqeyinin pisləşməsinin qarşısını almaq məqsədilə ayrılmış kreditin hesabına kredit təşkilatlarına cəmi 215 mln. dollar dəyərinədək xarici valyutada ifadə olunmuş, illik faiz dərəcəsi 0,5% olmaqla qiymətli kağızların verilməsini təmin etsin”.

Qeyd edək ki, prezident İlham Əliyev fevralın 28-də “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Fərman imzalayıb.

Fərmana əsasən, fiziki şəxslərin banklara 10 min ABŞ dollarınadək xarici valyutada olan əsas kredit borclarının devalvasiya ilə bağlı manatla artmış hissəsi Mərkəzi Bankının elan etdiyi məzənnəyə uyğun olaraq, dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına üç aydan gec olmayaraq manatla ödəniləcək.