Median.Az

Month: February 2025

  • Dünyada siqaret çəkənlərin sayı hansı səbəbdən azalıb? – ÜST-dən açıqlama

    Son 20 ildə vergi artımı sayəsində tütün məhsullarından istifadə edənlərin sayı üç dəfə azalıb.

    Bu barədə ÜST-ün baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus və Tütünlə Mübarizə üzrə Çərçivə Konvensiyasının katibliyinin rəhbəri Adrian Blanko Markizonun birgə məqaləsində bildirilir.

    “Son 20 ildə dünyada tütün istehlakının miqyası üç dəfə azalıb. Hesablamalara görə, 2005-ci illə müqayisədə tütün istifadəçilərinin sayı 118 milyon nəfər azalıb”, – deyə məlumatda qeyd olunub.

    Müəlliflərə görə, tütün istehlakını azaltmağın ən sərfəli yolu tütün məmulatlarına vergiləri artırmaqdır ki, bu da onların əlçatanlığını azaldır.

    Qeyd olunur ki, tütün məlumatlarına tətbiq edilən vergilər dövlət büdcəsinə tütünlə mübarizə və səhiyyənin maliyyələşdirilməsi üçün əlavə gəlir mənbəyi kimi xidmət edə bilər.

    Məqalədə vurğulanır ki, dünyada tütün istehlakının azalması daha çox uzun illər aparılan danışıqlardan sonra, tarixdə dünya birliyi tərəfindən ən geniş dəstəklənən, BMT-nin beynəlxalq müqavilələrindən biri olan Tütünlə Mübarizə üzrə ÜST-ün Çərçivə Konvensiyasının qüvvəyə minməsi ilə bağlıdır.

  • Из-за чего на самом деле происходят землетрясения?

    Ученые из Мичиганского университета выяснили, что структура и расположение горных пород в зонах разломов могут оказывать такое же влияние на землетрясения, как и напряжение между тектоническими плитами.

    Работа опубликована в журнале Science Advances (SA).

    Ранее считалось, что землетрясения происходят исключительно из-за накопления напряжения между континентальными плитами, когда одна плита уходит под другую. Однако новое исследование показало, что важную роль в этом процессе играют горные породы в зонах разломов.

    Ученые проанализировали данные о землетрясениях в регионе восточного Канто в Японии, где расположен Токио, и установили, что породы в этом регионе состоят из слоев минералов, ориентированных в определенном направлении. Это делает их анизотропными, то есть их свойства зависят от направления воздействия.

    Анализ также показал, что при сжатии породы вдоль разлома они не деформируются в других направлениях, что необычно для земных материалов. А в субдукционных зонах (местах, где одна плита погружается под другую) есть определенные участки, более подверженные землетрясениям. Определение этих зон поможет улучшить систему предупреждения землетрясений.

    По словам ведущего автора исследования, профессора Ихэ Хуана, изучение структуры пород в зонах субдукции поможет лучше прогнозировать места и причины возникновения землетрясений.

    “Мы всегда думали о землетрясениях в масштабах всей субдукционной зоны, но на самом деле они происходят в локализованных областях. Наше исследование помогает находить такие зоны и понимать, как они связаны друг с другом во времени и пространстве”, – отметил ученый.

    В дальнейшем исследователи планируют анализировать данные с сейсмографов, расположенных в акватории Японии. Это позволит глубже изучить взаимодействие плит и свойства пород на дне океана.

  • Alimlər zəlzələlərə əslində nəyin səbəb olduğunu aşkarlayıblar

    Qırılma zonalarında süxurların quruluşu və düzülüşü zəlzələlərə tektonik plitələr arasındakı gərginlik kimi təsir göstərə bilər.

    Bu barədə Miçiqan Universitetinin alimləri apardıqları araşdırmadan sonra elan ediblər. Onların tədqiqatlarının nəticələri “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

    Əvvəllər hesab olunurdu ki, zəlzələlər yalnız kontinental plitələr arasında gərginliyin artması nəticəsində bir lövhə digərinin altına sürüşməsi ilə yaranır.

    Lakin yeni araşdırmalar göstərdi ki, qırılma zonalarında olan süxurlar bu prosesdə mühüm rol oynayır.

    Alimlər Yaponiyanın şərqi Kanto bölgəsində, Tokionun yerləşdiyi ərazidə zəlzələlərə dair məlumatları təhlil ediblər. Müəyyən edilib ki, bölgədəki süxurlar müəyyən bir istiqamətdə yönəldilmiş mineral təbəqələrindən ibarətdir. Bu, onların anizotrop xüsusiyyətə malik olmasına səbəb olur (yəni onların xassələri təsir istiqamətindən asılıdır).

    Təhlil həmçinin göstərdi ki, süxurlar qırılma boyunca sıxıldıqda onlar başqa istiqamətlərdə deformasiyaya uğramırlar. Bu yer materialları üçün qeyri-adi haldır. Subduksiya zonalarında (bir lövhənin digərinin altına batdığı yerlər) zəlzələlərə daha çox meyilli olan müəyyən ərazilər var. Bu zonaların müəyyən edilməsi zəlzələ xəbərdarlığı sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə kömək edəcək.

  • Потерявшийся в горах Китая турист выжил, питаясь 10 дней снегом и зубной пастой

    Молодой китайский турист, заблудившийся и проведший 10 дней в горах, выжил, питаясь зубной пастой и снегом.

    Об этом сообщила газета South China Morning Post (SCMP).

    По ее информации, 18-летний Сунь Лян предпринял попытку в одиночку преодолеть сложный маршрут, пролегающий по горному хребту Циньлин в провинции Шэньси. Он потерял связь с семьей через два дня, когда его электронные устройства разрядились. Турист пытался идти вниз по течению ручья, но несколько раз упал и сломал правую руку.

    Чтобы укрыться от холодного ветра, он соорудил импровизированную кровать из сухой соломы и листьев за большим камнем. Сунь Лян сумел выжить, поскольку пил воду из ручья и ел зубную пасту и снег. Спустя 10 дней его нашли спасатели, которых вызвали обеспокоенные члены семьи.

    Туристический маршрут протяженностью 170 км, по которому шел молодой человек, считается одним из пяти самых сложных в Китае из-за непредсказуемой погоды. Как напоминает газета, за последние 20 лет более 50 туристов пропали без вести или погибли на этой опасной тропе.

    “Я чувствую страх после этого случая”, – написал Сунь Лян на своих страницах в социальных сетях. “Эта местность вообще не пригодна для походов. Ветер был настолько сильным, что я едва мог удержаться на ногах даже с двумя альпенштоками. Снег был таким сильным, что я с трудом мог открыть глаза”, – сообщил он, призвав альпинистов и горных туристов не ходить в эти места.

    По данным SCMP, спасательная операция, в которой участвовали более 30 человек, обошлась семье незадачливого экстремала в 80 тыс. юаней (11 тыс. долларов).

  • Çində dağda itən turistin ekstremal şəraitdə sağ qalmasının SİRRİ

    Çində dağda azan və 10 gün yol axtaran gənc turist diş məcunu ilə qar yeyərək sağ qalıb.

    Bu barədə “South China Morning Post” (SCMP) məlumat yayıb.

    Bildirilir ki, 18 yaşlı çinli Sun Lyan Şensi əyalətindəki Tsinlin dağ silsiləsi boyunca çətin marşrutu tək qət etməyə cəhd edib. İki gün sonra elektron cihazlarının batareyası bitdikdə onun ailəsi ilə əlaqəsi kəsilib. Turist çay boyu aşağı enməyə çalışsa da, bir neçə dəfə yıxılıb və sağ qolunu sındırıb.

    Soyuq küləkdən qorunmaq üçün o, böyük bir qayanın arxasında quru saman və yarpaqlardan yataq düzəldib. Sun Lyan arxdan su içib, diş məcunu və qar yeyərək sağ qalmağı bacarıb. Xilasedicilər onu 10 gün sonra tapıblar.

    Gəncin getdiyi 170 km-lik piyada marşrutu gözlənilməz hava şəraitinə görə Çində ən çətin beş yoldan biri hesab olunur. Qeyd olunur ki, son 20 ildə bu təhlükəli cığırda 50-dən çox turist itkin düşüb və ya həlak olub.

    Məlumata görə, 30-dan çox insanın iştirak etdiyi xilasetmə əməliyyatı ekstremal idmançının ailəsinə 80 min yuana (təxminən 18.7 min manat) başa gəlib.

  • В Японии создали самую маленькую в мире видеоигру с помощью нанотехнологий

    Исследователи из Университета Нагои под руководством профессора Такаюки Хошино разработали уникальную компьютерную игру, в которой игроки управляют наночастицами размером около одного нанометра. Для этого они разработали новую технологию “нано-смешанной реальности” (nano-mixed reality, MR), объединяющую цифровые объекты с реальными наноматериалами в режиме реального времени.

    Работа опубликована в журнале Japanese Journal of Applied Physics (JJAP).

    Используя высокоскоростные электронные пучки, ученые смогли создать динамические электрические поля и управлять движением наночастиц. В качестве демонстрации они разработали игру в стиле классических аркад, где игрок управляет миниатюрным космическим кораблем и “стреляет” по полистироловым наночастицам, фактически манипулируя материальными объектами на наноуровне.

    “Игрок управляет кораблем и стреляет в реальные наночастицы, заставляя их двигаться. Мы впервые продемонстрировали, как цифровые данные могут взаимодействовать с физическими нанообъектами в режиме реального времени”, – объяснил Хошино.

    Помимо игр, технология может открыть новые возможности в нанотехнологиях и биомедицине. Ученые рассматривают ее как инструмент для сборки биомолекул, точного управления веществами в организме и даже революции в 3D-печати на молекулярном уровне.

    “Представьте, что можно печатать сложные объекты в реальном времени или направлять лекарственные вещества прямо к вирусным клеткам. Это может изменить подход к медицине и нанотехнологиям”, – добавил Хошино.

  • Nanotexnologiyanın köməyi ilə dünyanın ən kiçik videooyunu hazırlanıb

    Alimlər təxminən bir nanometr ölçüsündə olan nanozərrəcikləri idarə etməyə imkan verən unikal kompüter oyunu hazırlayıblar.

    İxtira Yaponiyanın Nagoia Universitetinin elm adamlarına aiddir. Tədqiqat “Japanese Journal of Applied Physics” jurnalında dərc olunub.

    Bildirilir ki, alimlər rəqəmsal obyektləri real nanomateriallarla real vaxt rejimində birləşdirən yeni “nano-qarışıq reallıq” (nano-mixed reality, MR) texnologiyasını işləyib hazırlayıblar. Onlar yüksəksürətli elektron şüalarından istifadə edərək dinamik elektrik sahələri yaradıb və nanozərrəciklərin hərəkətini idarə edə biliblər. Nümayiş məqsədilə klassik arkada tipli oyun hazırlanıb.

    Burada oyunçu miniatür kosmik gəmini idarə edir və polistirol nanozərrəciklərə “atəş” açır, faktiki olaraq nano səviyyədə maddi obyektləri manipulyasiya edir.

    Bu texnologiya təkcə oyunlarla məhdudlaşmır, həm də nanotexnologiya və biomedisin sahəsində yeni imkanlar aça bilər.

    Alimlər onu biomolekulların yığılması, orqanizmdəki maddələrin dəqiq idarə edilməsi və hətta molekulyar səviyyədə 3D çapda inqilab üçün bir vasitə kimi qiymətləndirirlər.

    “Təsəvvür edin ki, mürəkkəb obyektləri real vaxtda çap etmək və ya dərman maddələrini birbaşa virus hüceyrələrinə yönəltmək mümkündür. Bu, tibb və nanotexnologiyaya yanaşmanı kökündən dəyişə bilər,” – deyə məqalədə vurğulanıb.

  • Болезнь Альцгеймера научились выявлять по сетчатке глаза

    Ученые из Медицинской школы Университета Индианы выяснили, что по состоянию глаз, в частности, сетчатки – светочувствительной ткани в задней части органа зрения – можно выявлять ранние признаки болезни Альцгеймера.

    Результаты исследования опубликованы в журнале Alzheimer’s & Dementia (A&D).

    В ходе исследования ученые обнаружили, что наличие гена APOE4, который увеличивает риск развития болезни Альцгеймера, нарушает функцию сетчатки у мышей. Это открытие указывает на прямую связь между этим генетическим вариантом и проблемами с визуальной обработкой, связанными с заболеванием.

    Исследовательская группа использовала новейшие методы визуализации для анализа структуры и функции сетчатки у мышей. В сравнении с контрольной группой у грызунов с аналогом человеческой болезни Альцгеймера были зафиксированы значительные изменения в толщине сетчатки и электрической активности тканей.

    Полученные результаты совпали с клиническими наблюдениями аномалий сетчатки у людей с болезнью Альцгеймера, что подтверждает актуальность модели для изучения факторов, провоцирующих болезнь.

    “Новые данные подчеркивают потенциал визуализации сетчатки как неинвазивного метода для раннего выявления нейронных изменений”, – отметили ученые.

  • Alimlərdən yeni araşdırma: Gözün torlu qişasına əsasən Alzheymer xəstəliyini aşkarlamaq mümkündür

    Gözün, xüsusən də görmə orqanının arxa hissəsindəki işığahəssas toxuma olan torlu qişanın vəziyyətinə əsasən Alzheymer xəstəliyinin ilkin əlamətlərini müəyyən etmək olar.

    Median.Az-ın “Gazeta.ru”ya istinadən xəbərinə görə, İndiana Universitetinin Tibb Məktəbinin alimləri bu qənaətə gəliblər.

    Araşdırmanın nəticələri “Alzheimer’s & Dementia” (A&D) jurnalında dərc olunub.

    Araşdırma zamanı məlum olub ki, Alzheymer xəstəliyinin inkişaf riskini artıran APOE4 geninin mövcudluğu siçanlarda torlu qişanın funksiyasını pozur. Yeni kəşf bu genetik variant və xəstəliklə əlaqəli vizual işləmə problemləri arasında birbaşa əlaqənin olduğunu göstərir.

    Tədqiqat qrupu siçanlarda torlu qişanın strukturunu və funksiyasını təhlil etmək üçün ən müasir vizualizasiya üsullarından istifadə edib. Nəzarət qrupu ilə müqayisədə, insanlardakı Alzheymer xəstəliyinin analoqunun olduğu gəmiricilərdə torlu qişanın qalınlığında və toxumaların elektrik aktivliyində əhəmiyyətli dəyişikliklər qeydə alınıb.

    Əldə edilən nəticələr Alzheymer xəstəliyi olan insanlarda torlu qişanın anomaliyalarının klinik müşahidələri ilə üst-üstə düşüb ki, bu da xəstəliyə səbəb olan amillərin öyrənilməsi modelinin aktuallığını təsdiqləyir.

    “Bu yeni məlumatlar neyron dəyişikliklərinin erkən aşkarlanması üçün qeyri-invaziv üsul kimi torlu qişanın vizualizasiyasının potensialını vurğulayır”, – deyə alimlər qeyd ediblər.
    //oxu.az

  • Antidepresant qəbul edən insanın nə qədər kökələcəyi öyrənilib

    Antidepressantlarla müalicə alan insanlarda çəki orta hesabla 2% artır.

    Bu barədə İspaniyanın “Del Mar” Xəstəxanasının Tibbi Tədqiqat İnstitutunun (IMIM) alimləri bəyan ediblər. Onların tədqiqatlarının nəticələri “Frontiers in Psychiatry” jurnalında dərc olunub.

    Tədqiqatda 18-65 yaş arası 3 127 yetkin insan iştirak edib. Onlardan 5.1 faizi tədqiqatın bütün dövrü ərzində antidepressant qəbul edib, 6.2 faizi tədqiqata daxil edildikdən sonra müəyyən bir məqamda qəbul etməyə başlayıb, 5.1 faizi isə tədqiqatın əvvəlində qəbul edib, lakin sonradan dayandırıb.

    Altıillik müşahidə dövründə bütün iştirakçılar artıq çəki qazanıblar. Ən çox çəki artımı antidepressant qəbul edənlərdə müşahidə olunub.

    “Antidepressant qəbul edən bütün insanlarda çəki artımı və piylənmə riski yüksəlir,” – deyə alimlər bildirib.

    Hesablamalara görə, müşahidənin əvvəlində antidepressant qəbul edib sonradan dayandıran iştirakçıların çəkisi, heç vaxt antidepressant qəbul etməyənlərlə müqayisədə 1,8% artıb.

    Tədqiqat zamanı antidepressant qəbuluna başlayanlar və bütün tədqiqat boyu qəbul etməyə davam edənlər isə 2% daha çox çəki qazanıb. Üstəlik, sonuncu qrupda piylənmə riski iki dəfə artıb.

    Tədqiqatçılar qeyd ediblər ki, antidepressant qəbulu ilə çəki artımı arasındakı əlaqə yaş, cins, sosial-iqtisadi vəziyyət, həyat tərzi və depressiya əlamətlərinin intensivliyindən asılı olmayaraq sabit qalıb.
    //oxu.az