Çay dünyanın ən populyar içkilərindən biridir və onun müxtəlif növlərinin faydaları haqqında çoxsaylı araşdırmalar mövcuddur. Lakin çayın istifadəsi bəzən çox xoşagəlməz yan təsirə səbəb ola bilər.
Qaynarinfo verywellhealth.com-a istinadən xəbər verir ki, çaydakı birləşmələr dəmirin mənimsənilməsinə mənfi təsir göstərir və mövcud məlumatlara görə, bağırsaqda dəmirin mənimsənilməsini 90%-ə qədər azalda bilir.
Bəs səbəb nədir?
Polifenollar: Çay polifenollarla zəngindir, onlar sağlamlıq üçün faydalıdır, amma eyni zamanda bitki mənşəli məhsullardakı (non-hem) dəmirin mənimsənilməsini azaldır.
Taninin (polifenolların bir növü) rolu ondadır ki, o, bitki mənşəli dəmir ilə birləşərək bağırsağın parçalaya bilmədiyi və mənimsəyə bilmədiyi molekullar yaradır və bu da dəmirin mənimsənilməsini məhdudlaşdırır.
Hansı çay növləri dəmirin mənimsənilməsinə təsir göstərir?
Əslində bütün çay növləri polifenollar ehtiva edir və buna görə də dəmirin mənimsənilməsinə təsir edə bilir. Hətta bitki və dərman çaylarında da polifenollar çox olduğu üçün təsir eynidir.
Yaşıl çay: Müşahidə araşdırmaları göstərir ki, yaşıl çayın daha çox qəbulu dövr edən ferritinin aşağı səviyyəsi ilə əlaqəlidir. Aşağı ferritin dəmir çatışmazlığına işarə edir.
Fermentləşdirilmiş qara çay: Araşdırmalar fermentləşdirilmiş qara çayın dəmir xloridinin və ya dəmir sulfatının mənimsənilməsini 60-90% azaltdığını göstərir. Dəmir sulfat dəmir əlavələrinin daha yaxşı sorulan və daha yaxşı dözümlənən forması sayılır.
Riskləri artıran nədir?
Mütəmadi olaraq yemək zamanı çay içmək dəmir çatışmazlığı riskini yüksəldir. Bir araşdırmada çay içmək həm dəmirçatışmazlığı anemiyası olan, həm də olmayan qadınlarda zənginləşdirilmiş məhsullardan dəmirin mənimsənilməsini 85%-dən çox azaldıb. Digər tədqiqatlar göstərir ki, çay dəmir sulfatı və ya dəmir fumaratı ilə zənginləşdirilmiş buğda çörəyindən dəmirin mənimsənilməsini 56-72% azaldır.
Əgər çayı sevirsinizsə, onu yeməkdən və dəmir əlavələrindən ayrı qəbul edin. Xüsusilə, çayla qida və ya dəmir preparatları arasında 60 dəqiqəlik fasilə saxlamaq tövsiyə olunur, çünki çayın maneə törədən təsiri təxminən bir saatdan sonra aradan qalxa bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, çayı yeməkdən və ya dəmir əlavələrindən bir saat əvvəl içmək dəmirin mənimsənilməsini iki dəfə artırır. Eyni araşdırmalar çayın yeməkdən bir saat sonra içildikdə dəmirin mənimsənilməsinin bir yarım dəfədən çox yüksəldiyini göstərib.
Lakin qidanın həzm traktından keçmə sürəti fərdindən asılı olaraq dəyişdiyinə görə dəmirin mənimsənilməsinə fərqli təsir göstərə bilər.
