В Государственном таможенном комитете (ГТК) Азербайджана произведено кадровое изменение.
Как сообщает Median.Az со ссылкой на Unikal, Назим Исаев уволен с поста начальника Евлахского таможенного поста.
Соответствующим приказом председателя Госкомтаможни Шахина Багирова он назначен на должность начальника Гянджинского таможенного управления.
Dövlət Gömrük Komitəsində rəhbər vəzifəyə kadr dəyişikliyi həyata keçirilib.
Median.Az “Unikal”a istinadla xəbər verir ki, Nazim İsayev Yevlax Gömrük Postunun rəisi vəzifəsindən azad edilib.
O, Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırovun müvafiq əmri ilə qurumun Gəncə Gömrük İdarəsinin rəisi postuna təyin olunub.
Cənubi Afrikada (CAR) yerləşən Vittvatersrand hövzəsi Yer kürəsində indiyə qədər aşkar edilmiş ən böyük qızıl mənbələrindən biri hesab olunur. Geoloji araşdırmalar və dağ-mədən sənayesi məlumatlarına görə, 1886-cı ildən bu yana burada təxminən 45,3 milyon kiloqram qızıl çıxarılıb ki, bu da bəşəriyyət tarixində hasil edilən qızılın təxminən 40 faizini təşkil edir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “Indian Defence Review” yazır.
Mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, hövzədə hələ də təxminən 500 milyard dollar dəyərində qızıl ehtiyatı qalır. Lakin bu ehtiyatların böyük hissəsi filizin aşağı keyfiyyəti və ya yataqların çox dərinlikdə yerləşməsi səbəbindən əlçatan deyil.
Məqalədə bildirilir ki, bu hövzə təkcə ölçüsünə görə deyil, həm də yaşı ilə unikaldır. Qızıl tərkibli süxurlar Yer qabığının ən qədim sabit dövrlərindən birində formalaşıb və bu proses müasir Cənubi Afrikanın iqtisadi və şəhər inkişafına birbaşa təsir göstərib.
Qədim çaylar milyon illər ərzində qızılı toplayıb
Vittvatersrand hövzəsi 2,7–3 milyard il əvvəl, arxey dövründə formalaşıb. O dövrdə Yer atmosferində oksigen az idi və planetdə əsasən mikroorqanizmlər mövcud idi.
Çaylar vulkanik bölgələrdən keçərək mineral baxımından zəngin süxurları aşındırır, qızıl hissəciklərini aşağı axınlara daşıyırdı. Qızılın yüksək sıxlığı səbəbindən o, çay yataqlarında və çınqıl sahələrində çökməklə uzun zaman ərzində toplanırdı.
Daha sonra bu çöküntülər torpaq altında qalaraq istilik və təzyiq nəticəsində konqlomerat adlanan bərk süxura çevrilib. Geoloqlar bunu paleoplacer – yəni qədim çay çöküntülərinin daşlaşmış forması kimi təsnif edirlər.
Qeyd olunur ki, konqlomeratlarda qızıl dənəciklərinin dairəvi forması onların su axını ilə daşınmasının birbaşa sübutudur.
Qızılın kəşfi və Yohannesburqun yaranması
1886-cı ildə qızıl axtarıcısı Corc Harrison tərəfindən aşkar edilən qızıl yataqları regionda sənaye miqyaslı mədənçiliyin başlanğıcını qoydu. Qısa müddətdə çadır düşərgələri Yohannesburq şəhərinə çevrildi və ətraf ərazilərdə dəmir yolları, emal müəssisələri və maliyyə mərkəzləri formalaşdı.
Qızıl əsasən böyük külçələr şəklində deyil, süxur içində yayılmış mikroskopik hissəciklər kimi mövcud idi. Bu isə hasilatı çox çətin və sənaye texnologiyalarına əsaslanan bir prosesə çevirdi.
Mənşə ilə bağlı mübahisələr
Uzun illər alimlər arasında qızılın mənşəyi barədə iki əsas nəzəriyyə mövcud idi: qədim çay prosesləri (paleoplacer) və sonradan hidrotermal mayelərin süxurlara qızıl əlavə etməsi.
Arizona Universitetinin alimləri rhenium-osmium izotop analizi vasitəsilə bu mübahisədə paleoplacer modelini daha inandırıcı hesab ediblər. Bu metod çox qədim süxurların dəqiq tarixlənməsinə imkan verir.
Nəticədə tədqiqatçılar belə qənaətə gəliblər ki, Vittvatersrand bölgəsində 3 milyard il əvvəl Yer mantiyası daha isti olub və qızılla daha zəngin xüsusiyyətlər daşıyıb ki, bu da bu nəhəng yatağın yaranmasına şərait yaradıb.
Rəqəmsallaşma ictimai nəqliyyat sektorunda da ənənəvi ödəniş vərdişlərini sürətlə dəyişir. Nağdsız ödənişlər, xüsusilə NFC texnologiyası son illərdə sərnişinlər üçün həm sürət, həm də rahatlıq baxımından əsas alternativə çevrilib. Lakin son aylarda bu rahatlığın fonunda ciddi narazılıqlar yaranıb.
Sərnişinlərin bir qismi nəqliyyatda bank kartlarından istifadə etmədikləri halda vəsait çıxıldığını, digərləri xərclərdən artıq məbləğin, bəzən bir gediş haqqının iki-üç dəfə çıxıldığını iddia edir, bəziləri isə kartlarının əsassız yerə məhdudlaşdırıldığını bildirirlər. Sosial şəbəkələrdə səslənən fikirlərdə qeyd olunur ki, bu ödənişlər əvvəlki uğursuz əməliyyatların əvəzində deyil, sistem tərəfindən sonradan avtomatik şəkildə həyata keçirilir. Xüsusilə son vaxtlar paytaxtda ictimai nəqliyyatdan istifadə edən sərnişinlər metro və avtobuslarda NFC vasitəsilə ödəniş edərkən “kart məhdudlaşdırılıb” bildirişi ilə tez-tez qarşılaşırlar.
Gecikmə haradan yaranır?
Məsələnin əsas səbəbi ödənişin təsdiqi ilə vəsaitin faktiki silinməsi arasında yaranan zaman fərqidir. NFC ödənişlərində əməliyyat dərhal “uğurlu” kimi qeydə alınsa da, vəsait bank hesabından real vaxtda çıxılmır. Bu gecikmə bir neçə saat, bəzən günlərlə davam edə bilər. Nəticədə istifadəçi kartında kifayət qədər vəsait olduğunu düşünsə də, əvvəlki əməliyyatlar sistemdə “borc” kimi qalır və sonradan toplu şəkildə silinir. Xüsusilə oktyabr-aprel aylarında həyata keçirilmiş əməliyyatların bir hissəsinin gecikmə ilə emal olunması bu problemi daha da qabarıq göstərib. Hətta “Bakıkart” bununla bağlı açıqlama yayıb.
Rəsmi açıqlama
“Bakıkart”dan bildirilib ki, oktyabr-aprel aylarında NFC funksiyası olan bank kartları ilə həyata keçirilmiş və ödəniş zamanı silinməmiş vəsaitlərin 06.04.2026-cı ildən etibarən mərhələli şəkildə silinməsinə başlanılıb və bu proses başa çatdıqdan sonra məhdudiyyətlər aradan qaldırılacaq: “Ödəniş əməliyyatları dərhal icra edilsə də, vəsaitin silinməsi ilə bağlı bildirişlər sizə gecikmə ilə (bir neçə saat və ya gün sonra) təqdim oluna bilər. Bu səbəbdən bəzi hallarda qeyd olunan bank kartlarına ictimai nəqliyyat ödənişləri üzrə müvəqqəti məhdudiyyət tətbiq olunur.
Xahiş edirik, bank kartlarınızda ödəniş əməliyyatları üçün kifayət qədər vəsait saxlayasınız. Borc məbləği hesabınızdan silindikdən sonra bu məhdudiyyət aradan qaldırılacaq və bank tərəfindən sizə bildiriş təqdim olunacaq. Silinən məbləğləri bankınızın kart tarixçəsində görə biləcəksiniz”.
Sistem necə işləyir?
Qurumun məlumatına görə, “Bakıkart” tərəfindən tətbiq edilən ödəniş sistemi həm “bir dəfəlik keçid imkanı”, həm də “gecikdirilmiş avtorizasiya” prinsiplərini əhatə edir. “Bir dəfəlik keçid” funksiyası sayəsində kart balansı müvəqqəti kifayət etmədiyi hallarda belə sərnişin ictimai nəqliyyat vasitəsindən istifadə edə bilər, balans bərpa olunduqda ödəniş avtomatik tutulur. Qurumdan bildirilir ki, bu funksiya ödəniş əməliyyatlarının çevik şəkildə, bir saniyənin altında aparılmasını təmin edir. Gecikdirilmiş avtorizasiya isə ödəniş əməliyyatlarının texniki səbəblərdən sonradan rəsmiləşdirilməsinə imkan verir.
Bu mexanizmlər hər hansı texniki nasazlıq və ya əsassız vəsait silinməsi ilə bağlı deyil, sistemin işləmə prinsiplərindən irəli gəlir. Məqsəd sərnişinlərin rahatlığını təmin etmək və ödəniş prosesinin fasiləsizliyini qorumaqdır.
“Gecikmiş silinmə” görüntüsü necə yaranır?
İKT üzrə ekspert Elvin Abbasov bildirir ki, gecikmələrin əsas səbəbi nəqliyyat sistemi ilə bank infrastrukturu arasında sinxronizasiyanın real vaxtda aparılmamasıdır: “Validatorda kart oxunarkən sistem ilk növbədə kartın aktivliyini yoxlayır, lakin vəsaitin real vaxt rejimində silinməsi üçün hər bir avtobusdan banka anlıq sorğu göndərilməsi şəbəkə yüklənməsinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən tranzaksiya məlumatları paket şəklində toplanır və müəyyən fasilələrlə banka ötürülür ki, bu da “gecikmiş silinmə” görüntüsü yaradır”.
E.Abbasovun sözlərinə görə, rabitə problemləri və texniki uyğunsuzluqlar da bu prosesə təsir edir: “Avtobus hərəkətdə olarkən validatorun internet bağlantısı zəiflədikdə məlumatların serverə ötürülməsi dayanır. Həmçinin bəzi smartfonların NFC modullarının validatorla sürətli əlaqə qura bilməməsi və ya token mübadiləsinin ləngiməsi ödənişin uğursuz olması və ya kartın qara siyahıya düşməsi ilə nəticələnir”.
“Sərnişinlər üçün maliyyə qeyri-müəyyənliyi yaradır”
Gecikmiş ödənişlər sərnişinlər üçün maliyyə qeyri-müəyyənliyi yaradır. İstifadəçi balansının yetərli olduğunu düşündüyü halda, əvvəlki gediş haqları sonradan silindikdə balans mənfiyə düşə bilər. Bu isə xüsusilə debet kartlarda gözlənilməz bloklanmalara və digər ödənişlərin gecikməsinə səbəb olur.
Ekspert əlavə edir ki, offline tranzaksiya modeli müəyyən hallarda saxtakarlıq risklərini də artırır: “Bu modeldə validator kartın balansını bankla anlıq yoxlamadığı üçün, balansı olmayan və ya bloklanmış kartlarla gediş etmək mümkün ola bilər. Bu boşluğu doldurmaq üçün sistem sonradan “qara siyahı” tətbiq edir, lakin məlumatların gecikməsi saxta və ya klonlanmış kartlarla sistemdən müvəqqəti istifadə imkanını artırır”.
Bununla belə, ödənişlər zamanı tokenizasiya tətbiq olunur və kart məlumatları şifrələnmiş formada ötürülür.
Mütəxəssislər sərnişinlərə kart balansını mütəmadi yoxlamağı, əməliyyat tarixçəsini izləməyi və şübhəli hallarda bankla əlaqə saxlamağı tövsiyə edir. Daha təhlükəsiz yanaşma kimi nəqliyyat ödənişləri üçün ayrıca kartdan istifadə etmək də məqsədəuyğun hesab olunur.
Nəticə olaraq, NFC texnologiyası rahatlıq yaratsa da, mövcud gecikmələr göstərir ki, sistemin texniki dayanıqlığı və istifadəçi ilə kommunikasiya hələ də təkmilləşdirilməlidir.
Mənbə: “Kaspi” qəzeti
Cənubi Koreyada mobil rabitə istifadəçiləri yaxın zamanda ödənişli paketlərindəki gigabaytlar bitdikdən və balanslarında vəsait qalmadıqda belə mobil internetə çıxış əldə edəcəklər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “The Korea Herald” hökumət açıqlamasına istinadən yazır.
Bildirilir ki, Koreya Respublikasının Elm və İnformasiya-Kommunikasiya Texnologiyaları Nazirliyi ölkənin üç aparıcı operatoru – “SK Telecom”, “KT Corp.” və “LG Uplus Corp.” ilə bütün mobil abunəçilər üçün internetə zəmanətli çıxış barədə razılığa gəlib. İstifadəçilərə 400 kbit/s sürətlə məhdud, lakin fasiləsiz internet bağlantısı veriləcək.
Qeyd olunur ki, bu sürət yüksək keyfiyyətli video izləmək və ya müasir saytları rahat istifadə etmək üçün kifayət deyil. Lakin messencerlərdən istifadə və xəritə xidmətləri üçün yetərlidir.
Planın məqsədi odur ki, vətəndaşlar ödənişli yüksək sürətli internet paketləri bitəndə tam “rəqəmsal qaranlığa” düşməsinlər.
Nazirliyin açıqlamasında deyilir ki, süni intellekt və rəqəmsal texnologiyalar dövründə mobil internet zəruri ehtiyacdır və hər kəs üçün əsas informasiya çıxışını təmin etmək vacibdir.
Cənubi Koreyada internetə çıxış əsas insan ehtiyacı kimi tanınarkən, bəzi digər ölkələrdə bu sahəyə çıxışın məhdudlaşdırılması tendensiyası müşahidə olunur.
Unudulmuş musiqi əsərlərinin əsrlər sonra yenidən üzə çıxarılması belə onların ilkin səslənmə formasını bərpa etmir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, Surrey Universitetinin yeni araşdırmasına görə, uzun müddət itib-batmış musiqinin yenidən “kəşf edilməsi” onun əvvəlki ifa üslubunu geri qaytarmır. Bu barədə “ScitechDaily” yazır.
Əvəzində belə əsərlər onların necə səslənməli olduğuna dair ümumi qəbul olunmuş anlayış olmadan ifa olunur və musiqiçilər öz interpretasiya qərarlarını verməyə məcbur qalırlar. Nəticədə eyni əsərin ifası o qədər fərqli ola bilər ki, bu, musiqinin ümumi xarakterini dəyişir.
“Performance Research: A Journal of the Performing Arts” jurnalında dərc edilən araşdırma, Böyük Britaniyalı bəstəkar Ethel Smitin (Etel Smit) az tanınan fortepiano əsərini təhlil edib. O, 1800-cü illərin sonlarında yazılıb, lakin 120 il unudulduqdan sonra 1990-cı illərdə yenidən ortaya çıxıb.
Əsər yenidən ifa olunmağa başlayanda musiqiçilərin heç bir sabit ənənəsi yox idi. Temp, ifadə və dinamika ilə bağlı dəqiq göstərişlər, eləcə də istinad edilə biləcək tarixi səsyazmalar mövcud deyildi.
Araşdırma üçün tədqiqatçı mövcud bütün peşəkar ifa yazılarını analiz edib. Xüsusi proqram təminatı vasitəsilə hər bir versiyada temp və ritm dəyişiklikləri detalı ilə öyrənilib.
Musiqi identikliyində fərqliliklər
Hər pianoçu əsəri özünəməxsus şəkildə şərh edib, xüsusilə də tamamlanmamış final hissəsində ciddi fərqlər müşahidə olunub. Bəzi ifaçılar tempi kəskin şəkildə azaldıb, digərləri isə əksinə sürətləndirib. Heç bir ifa digərinə tam uyğun gəlməyib və hətta ən erkən müasir səsyazma belə vahid standart formalaşdırmayıb.
Araşdırmanın müəllifi, Surrey Universitetinin Musiqi və Media fakültəsinin rəhbəri doktor Kristofer Vayli bildirib:
“Musiqiçilər belə bir partituranı tapanda sanki boş bir nöqtədə dayanırlar. Notasiya standart olsa da, əsərin necə səslənməsi barədə ötürülmüş ənənə yoxdur. Təhlil etdiyim müasir yazılar göstərdi ki, burada kiçik fərqlər yox, eyni notlardan tamamilə fərqli musiqi identiklikləri yaranır. Bu, həm yaradıcı, həm də narahatedici prosesdir”.
İncəsənətdə artan çağırış
Araşdırma göstərir ki, xüsusilə tarixdə kənarda qalmış bəstəkarların əsərləri yenidən üzə çıxdıqca bu problem daha geniş yayılacaq. Bu yalnız musiqi ilə məhdudlaşmır; teatr, rəqs və digər ifa sənətlərində də oxşar vəziyyət yarana bilər.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, yalnız yazılı partituralara əsaslanmaq kifayət etmir. Əlavə mənbələrə — məktublara, xatirələrə və şəxsi qeydlərə müraciət etmək lazım ola bilər. Ethel Smitin avtobioqrafik yazıları isə əsərin emosional məzmununu anlamaqda mühüm ipucları verib.
Keçmiş ədliyyə naziri Südabə Həsənova 79 yaşında vəfat edib.
Median.Az oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, Südabə Həsənova 1947-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda dünyaya gəlib.
O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini və Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirib.
Qeyd edək ki, Südabə Həsənova ədliyyə naziri (1995 – 2000), Ali Məhkəmənin sədri (2000 – 2005) vəzifələrində işləyib.
İmişli rayonunu Qaralar kəndində fərdi yaşayış evi yanıb.
Median.Az APA-ya istinadən xəbər verir ki, kənd sakini Akif Mədət oğlu Abşova məxsus evdə baş verən yanğının söndürülməsinə İmişli Rayonu Yanğından Mühafizə Xidmətinin canlı qüvvəsi və texnikası cəlb olunub.
Yanğın lokallaşdırılıb. Hadisə zamanı ev sahibi də yanaraq ölüb. Onun yanmış meyiti yanğınsöndürənlər tərəfindən aşkar edilib.
Faktla bağlı araşdırma aparıır.
Azərbaycan təmsilçisi Əli Quliyev İsveçin Vasteros şəhərində keçirilən MMA üzrə “Fight Club Rush” turnirində qələbə qazanıb.
Bu barədə Gənclər və İdman Nazirliyindən məlumat verilib.
66 kq çəki dərəcəsində çıxış edən idmançı braziliyalı rəqibi Fabrisio Nunesi məğlub edib.
Ötən gün Azərbaycanda 11 qanunsuz silah aşkarlanıb.
Bu barədə Daxili İşlər Nazirliyindən (DİN) bildirilib.
Bildirilib ki, aprelin 10-da ümumilikdə 2 avtomat silahı, 1 tapança, 8 tüfəng, 3 patron darağı və 11 ədəd patron aşkar edilərək götürülüb.