Month: August 2024

Son dövrlər Bakının mərkəzindən uzaq ərazilərdə ucuz qiymətə satışa çıxarılan bir-iki otaqlı həyət evlərinin satışı ilə bağlı reklamlara rast gəlirik. “Makler evləri” kimi adlanan bu evlər müştərilərə 20-35 min arası təklif olunur. Həmin evlərin kifayət qədər alıcıları da var. Bəs bu evləri alan şəxslər gələcəkdə hansı problemlə qarşılaşa bilər?

Mövzu ilə bağlı Valyuta.az-a danışan əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Əsədov bildirib ki, bu evlərin almağın böyük riskləri var:

“Bu evlərin çox vaxt sənədi olmur. Bəzi hallarda bu evlərə komunikasiya xətləri qanuni yollarla deyil, qanunsuz yollarla çəkilir. Ötən ilin oktyabrın 1-də qanunda dəyişiklik edildi. Belə ki, çıxarış olmazsa, həmin evlərə çıxarış xətlərinin çəkilməsi qanunsuz hesab olunur. İkinci məsələ isə gələcəkdə bu kimi evlərlə bağlı amnistiya olsa belə həmin evlərinin qanuni hüquqlarının tanınmasıdır. Vətəndaşlar bu evlərə qeydiyyata düşə bilmir, onların mülkiyyət hüquqları tanınmır, həmin daşınmaz əmlakı sığorta edə bilmir”.

“Vətəndaşlar həmin ucuz təklif olunan mənzilləri alarkən nəyə diqqət etməlidir” sualına cavab olaraq ekspert bildirib ki, qanunla yalnız çıxarışı olan mülkiyyəti almaq olar. Bu evlərin notarial qaydada alqı-satqısı edilir, Ədliyyə Nazirliyi qeydiyyata alır və bununla bağlı müvafiq sənəd verilir. Qanunla yalnız bu mümkündür, daşınmaz əmlak alqı-satqısı ilə bağlı qalan digər hərəkətlər qanunsuz hesab edilir”.

Azərbaycanda təhsil pulsuz olsa da, pullu fəaliyyət göstərən özəl məktəblər də az deyil. Bu gün ölkəmizdə ümumilikdə 32 pullu məktəb fəaliyyət göstərir. İllik ödənişi kifayət qədər yüksək olan bu məktəblərdə ödənilən məbləğə səhər və günorta yeməyi, kitablar və dəftərlər, məktəbli forması, dərsdən sonra məşğələ prosesi, bəzilərində isə nəqliyyat xərcləri də daxildir. Həmçinin, bu məktəblərin bəzilərində qiymətlər ibtidai və yuxarı sinif şagirdləri üçün fərqlidir.

“Cebheinfo.az” həmin məktəblərdən bəzilərinin qiymətini araşdırıb.

“Sabis Sun” Beyəlxalq Məktəbi. Burada illik təhsil haqqı 17 000 manatdan başlayır. Məktəbdə tədris yalnız ingilis dilində aparılır. Həmçinin, məktəbdəki müəllimlərin 90 faizə qədəri əcnəbidir.

“Baku Oxford School”. Burada da təhsilin illik qiyməti 17 000 manata qədərdir. Məktəbdə yalnız ingilis dilində aparılan tədris metodikası var.
Müasir İnnovasiyalar Liseyi. Burada həm Azərbaycan, həm ingilis dili üzrə bölmə var və qiymət də buna uyğun dəyişir. Ümumilikdə təhsil haqqı 6500 manatdan 8500 manata qədər dəyişir.

XXI Əsr Beynəlxalq Təhsil və İnnovasiya Mərkəzi. Burada isə təhsil haqqı hər kəs üçün eynidir. Yalnız bölmələrə görə qiymət dəyişir. Azərbaycan bölməsində təhsil haqqı 8800, ingilis dili bölməsində 12800 manatdır.

Avropa Azərbaycan Məktəbi. Burada da illik təhsil haqqı olduqca yüksəkdir. İbtidai siniflər üçün məbləğ 11 250 manat, yuxarı siniflər üçün isə 17 150 manatdır. Qeyd edək ki, ümumilikdə qiymətlər məktəblərin öz daxili qaydaları əsasında tənzimlənir.

O da məlumdur ki, özəl, bahalı məktəblərdə təhsil özəl məktəblərdə təhsil dövlət məktəblərindən nəqliyyat xidməti, qidalanma, dərsdən sonra əlavə dərnək və məşğələlər, əlavə olaraq 2-3 xarici dilin öyrədilməsi və ya tədrisin yalnız xarici dildə aparılması ilə fərqlənir. Lakin bu məktəblərdə qiymətlər heç də hər kəs üçün əlçatan deyil. Valideynlər təhsilhaqlarının verilən xidmətdən çox yüksək olduğunu düşünürlər. Məsələn, bir müddət əvvəl sosial şəbəkələrdə müzakirə mövzusuna çevrilən özəl məktəblərdən biri Azərbaycan Beynəlxalq Məktəbidir (“TISA International School of Azerbaijan”) Belə ki, sözügedən məktəbdə illik təhsilhaqqının 43673 manat olduğu bildirilir.

Bir çox mütəxəssislər hesab edir ki, Azərbaycanda özəl təhsilin keyfiyyəti tələb olunan məbləğə uyğun deyil. Qiymətlərin bu qədər süni olaraq artırılması həmin məktəblərə təklifin çox olması ilə bağlıdır.

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Adil Vəliyev “Yeni Müsavat”a açıqlamasında bildirib ki, özəl məktəblərin təhsil haqlarının bir-birindən fərqli olmasının səbəbi onların müəyyən etdiyi tədris proqramı və xaricdə təhsil imkanlarıdır:

“Adətən, bu məktəblərdə təhsil alan şagirdlər və onların valideynləri xaricdə təhsil imkanı haqqında düşünürlər. Çünki bu cür özəl məktəblərdə bəzi beynəlxalq imtahan mərkəzlərin nümayəndəlikləri var. Həmçinin tədris proqramları da birbaşa beynəlxalq standartlara uyğun olduğu üçün bu fərqlilik birbaşa təhsil haqqına təsir edir. Dövlət məktəblərində təhsil alan şagirdlərin əksəriyyəti yalnız Azərbaycanda təhsil almaq haqqında düşünür. Lakin özəl məktəblərdə təhsil alan şagirdlər artıq gələcək planlarını xaricdə təhsil almaq üstündə qurub. Sözsüz ki, burada attestatla xaricdə təhsil almaqdan söhbət getmir. Beynəlxalq imtahanlarda iştirak edərək, xaricdə top universitetlərə daxil olmaqdan söhbət gedir”.
Adil Vəliyev özəl məktəblərin illik təhsil haqlarının kifayət qədər baha olduğunu vurğulayıb: “Ola bilər ki, illik 18 000 manat olması normal hesab olunsun, amma 20 000, 30 000 olması çox yüksəkdir. Lakin qeyd etdiyim kimi, bura şagirdlərin qidalanması, xüsusi dərs vəsaitləri də daxildir. Bununla belə, həmin şagirdlər buraxılış və yaxud qəbul imtahanları verəndə nəticələri o qədər də ürəkaçan olmur. Çünki bu şagirdlər xaricdə təhsil almağı düşünülər və onların hazırlaşdığı xüsusi müəyyən imtahan, tədris proqramı var ki, bu proqram da Azərbaycan tədris proqramından tamamilə fərqlidir”.

Təhsil eksperti Elçin Əfəndi isə qeyd edir ki, özəl məktəblərdə təhsilhaqqı hər il artırılır:

“Əlbəttə ki, qiymətlərin baha olmasının səbəbi özəl təhsil müəssisəsinin təqdim etdiyi qiymətlər paketindən asılıdır. Məsələn, elə müəssisələr var ki, onlar servis xidməti, dərsdən kənar məşğələlər təşkil edir, səliqəli və komfortlu auditoriyaları var. Bura həmçinin şagird qidalanması və digər məsələlər də daxildir. Eyni zamanda özəl təhsil müəssisələri arasında rəqabətlilik var deyə əksər hallarda biri digərindən daha üstün xidmət təklif etməyə çalışır və nəticədə həmin xidmətin tətbiqi əlavə maliyyə artımına səbəb olur.

Fikrimcə, özəl məktəblər illik təhsil haqlarını ildən-ildə artıran zaman buna paralel olaraq təhsilin keyfiyyətinin də yüksəldilməsinə çalışmalıdırlar. Lakin biz müşahidə edirik ki, bəzən özəl məktəblərin məzunlarının əldə etdiyi nəticələr hansısa ucqar, dağ kəndinin şagirdinin nəticələri qədər olur. Və yaxud bəzən rayonlardan olan abituriyentlərin imtahan nəticələri özəl təhsil müəssislərinin məzunu olan abituriyentlərdən daha yüksək olur. Bu baxımdan hesab edirəm ki, burada təkcə müəyyən xidmətlər üzrə keyfiyyəti yüksəltmək kifayət etmir, eləcə də müvafiq bilik və bacarıqların formalaşması istiqamətində informasiyanın düzgün ötürülməsi, keyfiyyətli təhsilin təqdim olunması ön plana çıxmalıdır. Yalnız belə olan halda özəl təhsil müəssisələrinin rəqabət mühiti daha da inkişaf edə bilər”.

Azərbaycanın kərə yağı idxalına çəkdiyi xərc artıb. Belə ki, bu ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycan 85,3 milyon dollar dəyərində kərə yağı idxal edib. Bu isə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 57,7% çoxdur. Hesabat dövründə kərə yağı idxalı Azərbaycanın ümumi idxalının 0,79%-ni təşkil edib. İdxal xərclərinin artımı ölkədə kərə yağının qiymətinə necə təsir göstərəcək?

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli İqtisadiyyat.az-a açıqlamasında deyib ki, Azərbaycanda heyvandarlıq məhsullarının istehsalı, xüsusən də ağartı məhsulları ötən ilə qədər ölkə daxilindəki tələbatın təxminən 50%-nə qədərini ödəyib.

Onun sözlərinə görə, qalan 50%-dən çoxu isə idxal olunub. İqtisadçı deyir ki, son illər, xüsusilə də bu il örüş yerləri yox səviyyəsində olduğuna görə heyvanlar qapalı şəraitdə saxlanılır.

Ekspert vurğulayıb ki, heyvanların qapalı şəraitdə saxlanılması onların xərclərini artırır: “Xərclərin artması ilə yanaşı, həm də heyvanın sayı azalır. Məsələn, biri var ki, 200 baş heyvan gedib örüş yerində otlasın, biri də var ki, hərə öz qapısında, tövləsində heyvanı qapalı şəraitdə saxlasın. İnək qapalı şəraitdə saxlanıldıqda həm onun sayı azalır, həm də xərci artır. Nəticədə heyvandarlıq məhsullarının maya dəyəri çoxalır. Ona görə də heyvandarlıq məhsulları, o cümlədən də kərə yağı həm getdikcə bahalaşır, həm də onun istehsalı aşağı düşür. Bu səbəbdən də biz idxala üstünlük veririk”.

Yeni Zelandiyada kərə yağının bir kiloqramının 6-7 manata başa gəldiyini xatırladan ekspert söyləyib ki, onu Azərbaycan gömrüyünə qədər 9 manata gətirirlər: “9 manata gətirilən kərə yağı Azərbaycan bazarında təxminən 18-20 manata satılır. Amma bəzilərini də gətirib Azərbaycanda qablaşdırırlar. Həmin o qablaşdırılan yağlara da ucuz yağ qatılır. Belə olan halda qiymət daha da bahalaşır və 18-20 manata satılan yağ 22-23 manata, hətta 25 manata istehlakçılara təklif edilir. Yəni ölkə daxilində istehsalın azalması və onun maya dəyərinin artması kərə yağının qiymətinin artmasına gətirib çıxarır”.

“Qarşıdakı aylarda kərə yağının qiymətində tədricən bahalaşma gözləniləndir. Nə qədər ki heyvandarlıqla məşğul olan fermerlərin örüşlərini özlərinə qaytarmamışıq və onların yem bazasının formalaşmasına dəstək verməmişik, proses bu cür də davam edəcək”, – A. Nəsirli əlavə edib.

Əmək hüquqlarının pozulması hallarına qarşı mübarizə tədbirləri davam etdirilir.

Yevlax rayon prokurorluğundan Qaynarinfo-ya verilən məlumata görə, “AZFEN-NN Tikinti Təmir Quraşdırma” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən işçilərin əmək hüquqlarının pozulması barədə daxil olmuş vətəndaş müraciəti əsasında Yevlax rayon prokurorluğunda araşdırma aparılıb.

Araşdırma zamanı qeyd olunan hüquqi şəxs tərəfindən əmək qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi hüquqi qüvvəyə minmədən bir neçə şəxsin internet xəttlərinin çəkilişi işlərinin yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi müəyyən edilib.

Faktla bağlı Yevlax rayon prokurorluğunda MMC barəsində İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.1-ci (əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmədən işəgötürən tərəfindən fiziki şəxslərin hər hansı işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi) maddəsi ilə inzibati xəta haqqında iş üzrə icraat başlanaraq baxılması üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə göndərilib və məhkəmənin qərarı ilə hüquqi şəxs 20 min manat məbləğində inzibati cərimə edilib.

2024-cü il iyul ayının 1-i vəziyyətinə rayonların içərisində ən az orta aylıq nominal əməkhaqqı olan rayon Qax rayonu olub.

Valyuta.az Dövlət Statistika Komitəsinə istinadən xəbər verir ki, bu rayonda orta aylıq nominal əməkhaqqı 532 manat olub. Bu rayonda muzda çalışan işçilərin sayı 9 min 900 nəfər olub.

Ən az orta aylıq nominal əməkhaqqı olan rayonların siyahısını təqdim edirik:

Kərbəla ziyarəti zamanı azərbaycanlı zəvvar Elşən Cəfərov vəfat edib.

Bu barədə İqtisadiyyat.az-a mərhumun yaxınları məlumat verib.

Qeyd edilib ki, zəvvar E.Cəfərov ötən gün ziyarət zamanı ürək çatışmazlığından 48 yaşında dünyasını dəyişib.

Onun cənazəsi Kərbəla şəhərində əcnəbilər üçün ayrılmış qəbiristanlıqda torpağa tapşırılıb.

Qeyd edək ki, 48 yaşlı Elşən Mehdi oğlu Cəfərov Göyçay rayonunda anadan olub. O, uzun müddətdir ailəsi ilə Bakı şəhərində yaşayırmış. Məlumata görə, E.Cəfərov ürək xəstəliyindən əziyyət çəkirmiş.