Month: November 2024

Vilyuçinski Təbiət Parkının ərazisində Vitus Berinq Kamçatka Dövlət Universitetinin alimləri A. N. Severtsov Ekologiya və Təkamül İnstitutunun həmkarları ilə birlikdə iki gölü – Zelenoe və Topolovoyeni tədqiq ediblər. Onlardan birində hannibal balıqlar aşkar edilib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə gazeta.ru-ya Kamçatka Dövlət Universitetidən (KamDU) məlumat verilib.

Göllər təxminən 2,5 min il əvvəl vulkanik fəaliyyət nəticəsində yaranıb və təkamülün öyrənilməsi üçün təbii laboratoriyanı təmsil edir. Bəzi populyasiyalar göllərdə təcrid olunub – bu ərazinin çaylarında hələ də kürü tökən köçəri Dolli Vardenin nəsilləri var. Bu, belə tədqiqatlar üçün ideala yaxın şəraitdə morfoloji uyğunlaşma, genetik sürüşmə və təbii seçmə sürətinin müqayisəli təhlilini aparmağa imkan verir.

Alimlər balıqların davranışının maraqlı xüsusiyyətini aşkar ediblər. KamDU-nun laboratoriya müdiri Daria Paniçevanın bildirib ki, Zelenoe və Topolovoye göllərinin populyasiyalarında nəsil dəyişməsi və mutasiyaların yığılma sürəti kifayət qədər aşağıdır.

Eyni zamanda, cinsi yetkinliyə çatan bəzi balıqlar hannibalizmə keçir, böyüməni sürətləndirir, lakin bir neçə çoxalma mövsümünü qaçırır.

Elm adamları Medvejye və Verxne-Avaçinskoye göllərində balıqları da tədqiq edib və onlarda paralel təkamülün sübutunu tapıblar.

“Maraqlıdır ki, göllərin ölçüsü, forması və dərinliyinə görə oxşar olmasına baxmayaraq, onlarda xar fenotipləri dəsti fərqlənir. Üstəlik, bu və qonşu göllərdən olan yırtıcı formalar arasında fərqlər var. İnanırıq ki, göllərdə müstəqil təkamül hadisələri baş verib”, deyə KamDU-nun Ekosistemlərin Antropogen Dinamikası Öyrənilməsi üzrə Gənclik Laboratoriyasının tədqiqatçısı Nikolay Melnik bildirib.

Təkamül mexanizmlərini başa düşmək üçün elm adamları kömür formalarının diversifikasiyası zamanı baş verən spesifik genomik dəyişiklikləri müəyyən etmək üçün mikroyosunlardan tutmuş yetkin balıqlara qədər qida zəncirinin bütün hissələrindən nümunələr toplayıblar. Əldə edilən məlumatlar alimlərə qida maddələrinin müxtəlifliyinin oxşar yaşayış yerlərində növ və formaların təkamül yolu ilə ayrılmasına necə təsir etdiyini anlamağa kömək edəcək.

Yaxın gələcəkdə radioloqlar beyin şişlərinin diaqnostikası üçün güclü alətə sahib olacaqlar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, “Biology Methods and Protocols” jurnalında dərc edilən yeni araşdırmaya görə, süni zəka artıq MRT görüntülərində şişləri təlim peşəkar mütəxəssislə müqayisə oluna bilən dəqiqliklə aşkar etməyə qadirdir.

Alimlər sağlam toxuma və şişləri ayırd etmək üçün neyron şəbəkələri öyrədən dərin öyrənmə metodundan istifadə ediblər. Maraqlıdır ki, dəqiqliyi artırmaq üçün modellər heyvanların kamuflyaj məlumatları üzərində təlim keçiblər. Məlum olub ki, gizli obyektləri aşkar etmək bacarığı neyron şəbəkələrə çox vaxt sağlam toxuma kimi maskalanan şişləri daha yaxşı tapmağa kömək edib.

Tədqiqatın nəticələri göstərib ki, neyron şəbəkələri təkcə şişin varlığını aşkar etməklə yanaşı, onun növünü də təsnif edə bilir. Bundan əlavə, modellər öz tapıntılarını izah edə bilirlər ki, bu da həkimlərin etibarını artırır.

Tədqiqatın müəllifləri qeyd edirlər ki, süni zəka radioloqları əvəz etməyəcək, lakin onların etibarlı köməkçisinə çevriləcək. İzah edə bilən süni zəka modelləri həkimlərə daha düzgün qərarlar qəbul etməyə və xərçəng xəstələrinə göstərilən qayğının keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.

Diaqnostikada süni zəkadan istifadənin üstünlükləri:

-Təkmilləşdirilmiş dəqiqlik: Neyron şəbəkələri insan gözündən qaça bilən kiçik şişləri belə aşkar edə bilər;
-Diaqnostikanın sürətləndirilməsi: Avtomatlaşdırılmış məlumatların təhlili nəticələri əldə etmək üçün tələb olunan vaxtı əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər;
-Artan obyektivlik: süni zəka insanlara xas olan subyektiv səhvlərə məruz qalmır.

Gələcəkdə alimlər müxtəlif xəstəliklərin diaqnostikası üçün neyroşəbəkələrin dəqiqliyi və etibarlılığının təkmilləşdirilməsi üzərində işi davam etdirməyi planlaşdırırlar.