“Azərbaycandan daha çox sayda tələbənin Çinə gəlməsi üçün böyük imkan var”.
Median.Az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Pekində CGTN (China Global Television Network) telekanalına müsahibəsində deyib.
“Azərbaycanda Çin-Azərbaycan Universitetinin yaradılması barədə düşünmək yaxşı fikir olar. Hazırda biz bu imkanın dəyərləndirilməsi mərhələsindəyik. Lakin sözsüz ki, insanlar nə qədər çox səyahət edirlərsə, mədəniyyət, xalq barədə nə qədər çox bilirlərsə, ölkələr arasında əlaqələr bir o qədər də daha sıx olur. Çünki bəli, biz siyasi qərarlar qəbul edirik, strateji tərəfdaşlarıq. Biz liderlər və hökumətlər olaraq dostuq. Lakin bizim xalqlarımızın da daha çox yaxınlaşmasına, onların da dost olmasına ehtiyacımız var”, – deyə dövlətimizin başçısı vurğulayıb.
Текст Совместного заявления о всеобъемлющем стратегическом партнерстве охватывает широкую программу действий в двусторонних отношениях. Наши страны демонстрируют солидарность и дружбу по вопросам, представляющим обоюдный национальный интерес. Мы решительно поддерживаем суверенитет и территориальную целостность друг друга. Мы решительно поддерживаем политику “Одного Китая”.
Как сообщает АЗЕРТАДЖ, об этом сказал Президент Ильхам Алиев в Пекине в интервью телеканалу CGTN (China Global Television Network).
Подчеркнув, что Азербайджан был одной из первых стран, которая публично и открыто осудила незаконные выборы на Тайване, глава государства отметил, что другая часть Заявления охватывает широкий круг вопросов, в том числе торговлю, транспорт, межличностные контакты, гуманитарное партнерство.
“Azərbaycan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması haqqında Birgə Bəyanat”ın mətninə nəzər yetirsəniz, ikitərəfli əlaqələrin geniş gündəliyini görəcəksiniz. Ölkələrimiz milli maraqlara aid məsələlərdə həmrəylik və dostluq nümayiş etdirir. Biz bir-birimizin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qətiyyətlə dəstəkləyirik. Biz “Vahid Çin” siyasətini qətiyyətlə dəstəkləyirik.
Median.Az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bu fikri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Pekinin CGTN (China Global Television Network) telekanalına müsahibəsində deyib.
Azərbaycanın Tayvanda qeyri-qanuni seçkiləri ictimaiyyət qarşısında açıq şəkildə pisləyən ilk ölkələr sırasında olduğunu vurğulayan dövlətimizin başçısı deyib ki, Bəyanatın digər hissəsi ticarət, daşımalar, xalqlararası əlaqələr, humanitar tərəfdaşlıq kimi çox sayda məsələləri əhatə edir və əlbəttə ki, bu addım birgə təşəbbüsdür.
Военные Индии и Пакистана вновь обменялись выстрелами на пограничной линии контроля в Джамму и Кашмире.
Об этом сообщило агентство PTI со ссылкой на источник в армии.
Инцидент был зафиксирован в ночь с 25 на 26 апреля.
Сообщений о жертвах или пострадавших не поступало. Последний подобный инцидент произошел в ночь с 24 на 25 апреля.
Напомним, 22 апреля в регионе Джамму и Кашмир произошел террористический акт. Вооруженные боевики открыли огонь из автоматов по туристам, поднимавшимся по тропе в долине Байсаран. По данным СМИ, погибли 26 человек. Ответственность за теракт взяла на себя афганская группировка “Фронт сопротивления”.
На фоне этого инцидента обострились отношения между Пакистаном и Индией.
Кроме того, Нью-Дели объявил о приостановке действия договора, регулирующего совместное с Пакистаном использование вод реки Инд. Разрыв этого договора, который на протяжении десятилетий считался образцом межгосударственного управления природными ресурсами, произошел впервые с момента его подписания в 1960 году. 80% сельского хозяйства Пакистана зависят от вод бассейна Инда.
Hindistan və Pakistan hərbçiləri arasında aprelin 25-dən 26-na keçən gecə Cammu və Kəşmir sərhəd nəzarət xəttində yenidən atışma olub.
Bu barədə PTI agentliyi ordudakı mənbəyə istinadən məlumat verib.
Ölən və yaralananlar barədə məlumat yoxdur. Sonuncu belə insident aprelin 24-dən 25-nə keçən gecə olub.
Xatırladaq ki, aprelin 22-də Cammu və Kəşmir bölgəsində terror aktı baş verib. Silahlı döyüşçülər Baysaran vadisində turistlərə avtomatlardan atəş açıblar. KİV-in məlumatına görə, insident nəticəsində 26 nəfər ölüb. Terror aktına görə məsuliyyəti Əfqanıstanın “Müqavimət cəbhəsi” qruplaşması öz üzərinə götürüb.
İnsident fonundan Pakistan və Hindistan arasında münasibətlər kəskinləşib.
Median.Az oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, “BakuBus” MMC-yə məxsus 11 saylı 90 JY 786 dövlət nömrə nişanlı avtobusun sürücüsü piyada ilə mübahisə edib. Daha sonra mübahisə böyüyərək əlbəyaxa davaya çevrilib. Sürücü piyadanın üzünə yumruqla vuraraq qaşını partladıb.
Əraziyə polis əməkdaşları cəlb olunublar.
Mübahisəyə səbəb isə avtobus sürücüsünün piyada zolağında olan sərnişinə yol verməməsi olub.
“BakuBus”ın mətbuat katibi Əsmər Əliyeva baş verən faktı təsdiqləyib. O qeyd edib ki, insident ötən gün saat 19:30-da baş verib: “Video-müşahidə kameralarının görüntülərinin təhlili nəticəsində müəyyən olunub ki, avtobus sürücüsü Babək Əsgərov piyada keçidində piyadanın keçidinə üstünlük verməyərək yol hərəkəti qaydalarını kobud şəkildə pozub, piyadanın irad bildirməsi zamanı isə aralarında xoşagəlməz mübahisə yaranıb. Babək Əsgərovun əmək fəaliyyətinə Əmək Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq xitam verilməsi barədə qərar qəbul edilib. Baş vermiş hadisə ilə bağlı aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən araşdırma aparılır”.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Papa Fransisklə vida mərasimində iştirak etmək üçün Romaya səfər edib.
Median.Az-ın RBC-Ukrayna-ya istinadən xəbərinə görə, bu barədə jurnalistlərə prezidentin mətbuat katibi Sergey Nikiforov məlumat verib.
“Ukrayna prezidenti Romaya gəlib. Volodimir Zelenski, birinci xanım Yelena Zelenskaya və Ukrayna nümayəndə heyəti Papa Fransisklə vida mərasimində iştirak edəcəklər”, – deyə o qeyd edib.
Xatırladaq ki, bir gün əvvəl Zelenski vida mərasiminə getməyə çatmayacağı halda belə, Ukraynanın dəfn mərasimində təmsil olunacağını bildirmişdi.
“Əgər çatmasam, Ukrayna layiqli səviyyədə təmsil olunacaq. Xarici işlər naziri (Andrey Sibiqa – red.) və birinci xanım (Yelena Zelenskaya – red.) orada olacaqlar”, – deyə o vurğulamışdı.
Eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Tramp və xanımı Melani Tramp da Papa Fransisklə vida mərasimi üçün Romaya gəliblər. Səfərdən əvvəl Tramp Romada Ukrayna prezidenti ilə “bəlkə də” görüşə biləcəyi ehtimalını dilə gətirmişdi.
Qeyd edək ki, İtaliyanın “La Reppublica” qəzeti bu yaxınlarda dünya liderlərinin Roma Papasının dəfn mərasiminə toplaşdığı zaman Ukraynanın İtaliyada sammit keçirmək niyyətindən yazmışdı.
Həmçinin xarici KİV-lərin yazdığına görə, Papanın dəfn mərasimi dünyanın ən böyük qüvvələrini birləşdirir ki, bu da iştirakçılara pərdə arxasında mühüm siyasi müzakirələrdə iştirak etmək imkanı verir.
Uppsala Universitetinin Sülh və Konfliktlərin Araşdırılması kafedrasının professoru İsak Svensson bildirib ki, bu, bir növ sammit olacaq, lakin qeyri-rəsmi olacaq, bir çox tanınmış simalar iştirak edəcək.
Svenssonun sözlərinə görə, Tramp və Zelenski fevral ayında Oval kabinetdə baş verən davadan sonra şəxsən görüşmədikləri üçün bəzi siyasilər arasında qarşılıqlı əlaqə həlledici əhəmiyyət kəsb edəcək.
Bildirilir ki, bu məsələ həmçinin qonaqların oturacaq yerlərinin təşkili zamanı nəzərə alınıb. Belə ki, liderlər əlifba sırası ilə yerləşdiriləcəklər. Bu da Tramp və Zelenskinin çox “xoşagəlməz” məsafədə yaxınlaşmasına imkan verməyəcək.
Президент Азербайджанской Республики Ильхам Алиев в Пекине дал интервью китайскому телеканалу CGTN (China Global Television Network).
Как сообщает АЗЕРТАДЖ, интервью главы государства было показано по этому телеканалу 25 апреля.
Представляем это интервью.
Корреспондент Лю Син: Ваше превосходительство Президент Алиев, добро пожаловать на “Диалог лидеров”.
Президент Ильхам Алиев: Спасибо.
– Для меня большая честь снова видеть Вас на этом мероприятии. Это Ваш первый государственный визит в Китай за последние шесть лет. Свой прошлый визит и уровень двусторонних отношений Вы охарактеризовали как очень хорошие. Если бы я попросила Вас использовать прилагательное, чтобы описать нынешнюю поездку и уровень двусторонних отношений, что бы Вы ответили?
– Ответил бы, что они отличные. Вы правы. Это мой визит за последние шесть лет. Но за истекший период у меня была возможность встретиться с председателем КНР Си Цзиньпином несколько раз. В последний раз мы встречались в июле прошлого года в кулуарах одного международного мероприятия, на котором была принята Декларация о стратегическом партнерстве. Это была очень важная веха в нашем сотрудничестве, в результате чего наши отношения поднялись на более высокий уровень. Сегодня, несмотря на то, что с момента нашей последней встречи прошло менее года, мы подписали с Председателем Си Декларацию о всеобъемлющем стратегическом партнерстве.
Таким образом, мы подняли уровень наших отношений еще выше. Было подписано еще двадцать документов, которые охватывают широкий спектр областей. Так что я бы сказал, что отношения у нас прекрасные, как и сам визит. Я очень доволен результатами.
Во-первых, для меня большая честь быть приглашенным в Китай с государственным визитом со стороны Председателя КНР Си Цзиньпина. Атмосфера, гостеприимство и дружба, а также содержание наших обсуждений действительно очень вдохновляют. Мы подняли наши отношения на высокий уровень.
– Отлично, поздравляю Вас.
– Спасибо.
– Но заметили ли Вы что-то, что отличало бы эту поездку от прошлой? Или может что-то произвело на Вас впечатление на личном уровне?
– Сегодня, во время встреч с китайским руководством, я подчеркнул, что вижу развитие при каждом посещении вашей страны. Я вижу много новых инфраструктурных проектов, новые здания, красивые города. И я поздравил своих друзей с выдающимися достижениями Китая в социально-экономическом развитии и на международной арене. Я всегда приезжаю сюда с большим удовольствием. Я был здесь много раз. Мой первый визит в Китай состоялся в 2005 году. Поэтому на протяжении этих двадцати лет я был свидетелем стремительного развития и необычайных преобразований в стране. Наглядные примеры ваших достижений, а также доступная мне информация об экономических показателях Китая свидетельствуют о правильном выборе вашей страны. С чем вас и поздравляю.
– Спасибо. Недавно на одном международном форуме Вы сказали: “Это очень важная веха в двусторонних отношениях между Китаем и Азербайджаном, поскольку сотрудничество в формате стратегического партнерства с такой великой страной, как Китай, имеет для нас огромное значение”. Поэтому позвольте расширить эту тему, раз уж вы подняли отношения до уровня всеобъемлющего стратегического партнерства. Что конкретно это будет означать для двусторонних отношений и для народа Азербайджана?
– Прежде всего, текст Совместного заявления о всеобъемлющем стратегическом партнерстве охватывает широкую программу действий в двусторонних отношениях. Наши страны демонстрируют солидарность и дружбу по вопросам, представляющим обоюдный национальный интерес. Мы решительно поддерживаем суверенитет и территориальную целостность друг друга. Мы решительно поддерживаем политику “Одного Китая”. Азербайджан был одной из первых стран, которая публично и открыто осудила незаконные выборы на Тайване.
Другая часть Заявления охватывает широкий круг вопросов, в том числе торговлю, транспорт, межличностные контакты, гуманитарное партнерство и, конечно, нашу совместную инициативу. Поэтому содержание этого документа очень важно. Поэтому подписание декларации с такой страной является действительно важным достижением для Азербайджана.
Могу сказать, что Азербайджан подписал декларации о стратегическом партнерстве со многими странами нашего региона, а также с некоторыми европейскими странами, но Китай является сильнейшим государством среди них. Вот почему я думаю, что чрезвычайная важность этого документа очевидна.
– У Вас с Председателем Си очень хорошие отношения. Вы встречались друг с другом по разным поводам. Как вы обычно взаимодействуете друг с другом, и что Вы скажете о нем, как о государственном лидере?
– У нас очень дружеские отношения. На одной из встреч он назвал меня хорошим другом Китая. Для меня это было своего рода наградой. Мне всегда приятно встречаться и говорить с Председателем Си очень искренне и открыто. У нас было достаточно времени пообщаться как во время переговоров, так и во время официального приема. Таким образом, мы охватили многие вопросы региональной стабильности, безопасности и международных отношений. Для меня всегда важно знать его позицию во время наших обсуждений по разным вопросам, потому что он очень опытный государственный деятель, человек, которого я глубоко уважаю, человек, обладающий очень глубокими знаниями и придерживающийся очень твердой позиции в отношении национальных интересов Китая. В целом, такое же отношение он проявляет и к вопросам глобального уровня.
Как вы, наверное, знаете, Азербайджан присоединился к ряду инициатив Председателя Си Цзиньпина, касающихся нашего общего развития, безопасности и цивилизации.
Мы разделяем его точку зрения. Мы были одной из первых стран, которая открыто поддержала, а затем присоединилась к инициативе “Один пояс, один путь”, реализовав таким образом множество инфраструктурных проектов в нашей стране. Поэтому мне действительно всегда приятно встречаться с господином Си Цзиньпином. Будучи лидером одной из самых могущественных стран в мире, он также очень скромный и очень дружелюбный человек. Во время общения он умеет создавать атмосферу, в которой оба собеседника чувствуют себя старыми друзьями.
– Это здорово слышать. Я смотрела новости сегодня и слышала оригинальную речь на встрече с Вами в Большом зале народных собраний, и меня очень впечатлило то, что он упомянул первоначальные стремления к установлению дипломатических связей между двумя странами. И в связи с этим мы должны поговорить о Вашем покойном отце, который сыграл очень важную роль в установлении дружеских и, я бы сказала, дальновидных отношений с Китаем. Тогда Китай еще не набрал такую мощь, скажем так, с точки зрения экономических отношений. Что бы Вы сказали своему отцу, Вашему покойному отцу, видя те изменения, которые Вы наблюдаете, и уровень отношений?
– Вы абсолютно правы. Он сыграл важную роль в построении отношений между двумя странами на прочной основе. Поэтому, когда он стал Президентом, визит в Китай был одним из его первых визитов, я думаю, через год он посетил Китай.
– В начале 1990-х.
– Да, это было, по-моему, в 1994 году. И это был день, когда мы построили эти отношения. Его наследие дорого для всех нас. Мы следуем его путем, в том числе в наших внешнеполитических приоритетах. И Китай среди этих приоритетов занимает особое место. Безусловно, за последние двадцать лет мир изменился. Изменился и Азербайджан.
Но приоритеты не изменились. Я думаю, если бы он видел нас с небес, видел нынешнее состояние наших отношений, он гордился бы Азербайджаном и азербайджано-китайскими отношениями.
– Вы упомянули о реформах, начатых Вашим отцом. Вы также начали проводить широкомасштабные реформы. Могли бы Вы сейчас сообщить о проделанной Вами работе, о том, что страна действительно смогла перейти от простого экспорта природных ресурсов к созданию современной, экологически чистой промышленности? Что Вы можете сказать нам об этом? И какую роль в этом сыграл Китай?
– Пример Китая, его модернизации и реформ вдохновляет многие страны. Вопрос в том, как страны используют этот опыт, как лидеры разных стран могут извлечь уроки из положительного опыта других стран. Могу сказать, что путь прогресса Китая очень вдохновил нас. Поэтому моей главной целью, когда я занял этот пост, было сохранение политической и социальной стабильности в стране. В то время страна была очень бедной. Конечно, были попытки повлиять на нашу политику, вмешательства в наши внутренние дела со стороны различных западных кругов. И в этих обстоятельствах сохранение политической стабильности и безопасности было задачей номер один. Потому что я ясно понимал, что без этого мы не сможем развиваться. И это было сделано.
Затем мы начали строить сильную экономику. Сегодня внешний долг Азербайджана составляет менее 7% от ВВП. А наши валютные резервы в 14 раз превышают наш внешний долг. Так мы сократили безработицу, бедность до уровня 5%. Мы диверсифицировали нашу экономику. И также, как вы упомянули, зеленая повестка является одним из основных приоритетов. Так что Китай играет очень важную роль в этом, потому что солнечные панели, которые были установлены в Азербайджане, сделаны в Китае.
– Я слышала это. Вы говорили об этом. И я действительно рада, что зеленая энергетика является новой перспективной областью. Вы можете сказать, как, по-Вашему, две страны могут раскрыть больший потенциал с точки зрения сотрудничества в области зеленой энергетики, какие ощутимые улучшения это принесет народу Азербайджана?
– В настоящее время китайские компании работают в качестве подрядчиков с инвесторами, компаниями, которые инвестируют в зеленую энергетику Азербайджана. На данный момент контракты, которые мы подписали и которые сейчас находятся на стадии реализации, дадут нам к 2030 году 6500 мегаватт возобновляемой энергии. Просто для сравнения: общая установленная мощность Азербайджана составляет 8000 мегаватт. Таким образом, через пять лет мы почти удвоим сегодняшний объем производства электроэнергии. 6000 мегаватт будет давать солнечная и ветровая энергетика, 500 мегаватт – гидроэнергетика. Это будет иметь решающее значение для нас, потому что мы перестанем использовать в основном природный газ для производства электроэнергии. У нас будет электроэнергия из возобновляемых источников, и мы будем экспортировать природный газ на международные рынки и, конечно, получать большую прибыль. В то же время мы будем экономить энергию для внутренних нужд. Уже приобретено 160 электробусов, которые уже курсируют по улицам. И все довольны. Мы заключили контракт на приобретение еще 200 автобусов. И самое главное, в этом году мы, надеюсь, начнем совместное производство электробусов BYD в Азербайджане в объеме 500 автобусов в год. Таким образом мы планируем полностью переключить общественный транспорт Баку на зеленый режим. В дальнейшем этот процесс затронет и все остальные города страны. Итак, у нас есть действительно уникальная возможность в двусторонних отношениях в том что касается возобновляемых источников энергии, потому что это соответствует нашей стратегии и вашей повестке дня.
– И сегодняшнее подписание документа о всеобъемлющем стратегическом партнерстве придаст больше политического импульса для такого рода инициативы.
– Именно.
– Мы говорили, и я немного хочу пить. Чай прямо перед нами.
– Я понимаю, что вы имеете в виду.
– Я уже некоторое время поглядываю на него. Это настоящее удовольствие. Я впервые пробую азербайджанский чай.
– Правда?
– Да, и он такой красивый, и чашка.
– Да, это национальный вид стакана. Форма груши. Такая форма на самом деле нужна для того, чтобы сохранять тепло, потому что мы обычно пьем чай очень горячим.
– Очень горячим, я поняла.
– Чтобы он не остывал. Эта форма сохраняет дно горячим.
– Я поняла. Это определенно добавляет вкуса.
– Но я заметил, что в Китае чай подают не очень горячим. Это правда?
– Тоже очень горячим. Может быть, потому что вы гости, вас не хотят обидеть. Поэтому они очень вежливы и осторожны. Но у нас много общего, например, в плане чая. Мы все любим пить чай, но с особенностями. И это подводит нас, если позволите, ко многим вещам. Знаете, я могу рассказать, например, о древнем Шелковом пути. Или мы можем поговорить о контактах между людьми, туризме. Я понимаю, что ваша страна в одностороннем порядке отменила визы для китайских туристов примерно год назад. И теперь, во время этого визита, не могли бы Вы поделиться с нами последними новостями?
– Да, это отличная новость, что сегодня мы подписали полностью безвизовый режим для владельцев всех паспортов, обычных паспортов. И мы очень благодарны нашим китайским друзьям, что они сделали ответный шаг. Как вы правильно заметили, в прошлом году мы в одностороннем порядке отменили визы для граждан Китая. Это было впервые.
– Азербайджан впервые сделал это в отношении зарубежной страны?
– Впервые в одностороннем порядке.
– Так что к Китаю действительно особое отношение.
– Да, это правда. Да, именно так. Обычно мы это делали на двусторонней основе. Но в данном случае мы сделали это в одностороннем порядке, чтобы продемонстрировать нашу дружбу и чистосердечность. Сегодня мы также говорили с нашими коллегами об увеличении количества авиарейсов. На сегодняшний день, думаю, это шесть или семь рейсов в неделю. Учитывая, что в прошлом году после отмены визового режима мы приняли почти в два раза больше китайских гостей, надеемся, что это число будет только расти. Сегодня я узнал, что количество китайцев, путешествующих за границу, составляет 150 миллионов. На одной из встреч я как-то сказал, что Азербайджану будет достаточно и одного процента от этого количества. Потому что мы, естественно, хотим развивать туристический сектор страны. У нас есть географические преимущества, включая Каспийское море, горнолыжные курорты, леса и реки, и даже полупустынные зоны. Так что каждый сможет найти себе в Азербайджане место по душе, вдобавок попробовав очень вкусные блюда местной кухни в кругу гостеприимных азербайджанцев. Нам просто нужно презентовать себя, сделать презентацию страны. И, конечно, отменить визовый режим с дружественными странами. Действительно, сегодня исторический день, и очень хорошие новости для граждан Азербайджана. Они могут просто купить билет и приехать в Китай.
– А что с другой стороны? Насколько важно для азербайджанцев или других людей, путешествующих через Азербайджан, приехать в Китай, увидеть все своими глазами, приехать с целью учебы, работы? Я на самом деле знаю молодого человека, который приехал в Китай в летний лагерь “Одного пояса, одного пути”. И остался. Сейчас он учится в докторантуре. И он нашел для себя новое будущее.
– Да, определенно. Мы хотим, чтобы больше азербайджанцев приезжали в Китай для учебы и работы. На самом деле, сегодня мы также обсуждали наше сотрудничество в сфере образования. В наших странах обучается более 100 студентов.
– Это слишком мало.
– Это слишком мало, да. Я уверен, что число студентов должно расти, особенно с учетом потенциала в технологическом развитии, в частности, в области искусственного интеллекта. Мы хотим соответствовать мировым тенденциям. Я думаю, существует прекрасная возможность, чтобы большее количество студентов из Азербайджана приезжало сюда.
И также, я думаю, стоит подумать о Китайско-Азербайджанском университете в Азербайджане. Сейчас мы находимся на этапе оценки этой возможности. Но, безусловно, чем больше люди путешествуют, чем больше они узнают культуру, знакомятся с разными людьми, тем теснее связи между странами. Потому что, да, мы принимаем политические решения. Мы стратегические партнеры, которые дружат на уровне лидеров и правительства. Но нам нужно, чтобы и наши граждане стали ближе, дружили между собой.
– Однозначно. И не только для путешествий, но и для товарообмена. (Пробует азербайджанский чай) Очень вкусно. А с лаймом, лимоном и сахаром, наверное, еще вкуснее. Будем пить еще. Кстати, этот чай из Азербайджана.
– Да, знаю.
– У азербайджанского чая другой вкус.
– Кстати, эта минеральная вода из Азербайджана тоже очень вкусная и очень полезна для здоровья.
– “Истису”?
– Истису – значит теплая вода. Она берется из родника с почти горячей водой.
– Хорошо. Я уверена, что китайцы заглянут в свои аккаунты на Taobao или JD с тем, чтобы найти это. Но, да, действительно, с точки зрения торговли, Азербайджан значительно нарастил свои темпы с Китаем. Китай является одним из пяти крупнейших торговых партнеров Азербайджана.
– Уже в четверке.
– Китай является крупнейшим экспортером или источником импорта номер один.
– Точно.
– Так что Вы думаете об интернет-торговле под эгидой “Одного пояса, одного пути”, проектах по инфраструктурной и товарной связанности? Что это принесет людям и бизнесу с обеих сторон?
– Да, то что вы говорите, очень важно, потому что Китай на самом деле является партнером номер один по импорту и партнером номер четыре по товарообороту. Мы открыли шесть азербайджанских торговых домов в Китае. Уже начали экспортировать вино в Китай. Мы хотим иметь большую долю на вашем рынке. А что касается “Одного пояса, одного пути”, для нас эта инициатива – не только своего рода транзитный маршрут. Мы хотим строить бизнес вдоль маршрута, потому что имеем выгодное географическое положение. Мы расположены на транспортных коридорах Восток – Запад и Север – Юг. А что касается транспортно-коммуникационных проектов, вся необходимая инфраструктура, включая железные дороги, морские порты, автострады и восемь международных аэропортов, уже построена. У нас одна из крупнейших в мире авиационных компаний по перевозке грузов. Поэтому наша цель – построить бизнес вдоль этих маршрутов. И, конечно, мы рассчитываем в этом на китайские компании. Буквально меньше недели назад на бизнес-форуме, на котором присутствовали различные компании из обеих стран, был подписан ряд инвестиционных соглашений с Азербайджаном на сумму более 300 млн долларов. Сегодня я сказал коллегам, что для нас это хорошая цифра. Но думаю, что она может быть и больше.
– Есть какая-то конкретная цифра на, скажем, двухлетний или пятилетний срок?
– Ну, хотелось бы говорить о миллиардах, и я думаю, что это абсолютно реалистично. Поэтому сейчас наша цель – развитие сектора возобновляемых источников энергии, развитие транспорта и производства. Для этого у нас есть квалифицированная рабочая сила. Растет наше население, растет рынок. Вести бизнес в Азербайджане с точки зрения налогов и различных правовых требований очень просто. Так что много стимулов. Я думаю, что нам просто нужно объединить стороны и предоставить больше информации о бизнес-возможностях Азербайджана китайским предпринимателям.
– Азербайджан, как Вы упомянули, является одной из первых стран, публично поддержавших инициативу “Один пояс, один путь”. Эта инициатива вступила во второе десятилетие, и еще многое предстоит сделать. Каково Ваше видение ее дальнейшего развития?
– Мы уже создали совместное предприятие с нашими соседями, чтобы сделать прохождение грузов намного проще и быстрее. Сегодня, например, в том, что касается транспортной инфраструктуры, а также административных реформ в нашей таможне, включая цифровизацию, время доставки грузов из Китая к Черному морю через Азербайджан составляет всего от 10 до 12 дней. В прошлом году объем транзита между Китаем и Азербайджаном вырос на целых 86%. Как я уже сказал сегодня, это только начало.
Думаю, транспортные маршруты через Азербайджан станут одними из самых безопасных, коротких и привлекательных среди существующих альтернатив.
– Желаю Вам успехов в этом. Уверена, что китайский бизнес оценит преимущества Азербайджана. Мой вопрос касается стратегического расположения Азербайджана в региональной политике. Ваша страна – ключевой узел, связывающий Европу и Азию, а также важный транзитный пункт для Центральной Азии и Западного Китая. Какой Вы видите роль Азербайджана в этом регионе и какие шаги предпримете для содействия миру и процветанию?
– Вы абсолютно правы. Азербайджан находится аккурат между Азией и Европой, между Севером и Югом – оба транспортных коридора проходят через Азербайджан. Но чтобы стать по-настоящему значимым транзитным государством, нужно поддерживать хорошие отношения с соседями и соседями соседей. Это и есть наша цель. И я думаю, что мы этого достигли.
– Вы говорите о соседях и соседях соседей, что очень важно, потому что Шанхайская организация сотрудничества является очень важной региональной платформой, и все больше стран присоединяются к ней. Азербайджан является партнером по диалогу. Также в этом году Китай официально принимает на себя председательство по принципу ротации. Как Вы смотрите на роль организации такого рода для региона и, возможно, для более широкого региона? Что Вы думаете о значимости шанхайского духа, который выражается во взаимном доверии, взаимной выгоде, равенстве, обсуждениях, уважении к многообразию цивилизаций и стремлении к общему развитию.
– Все, что вы упомянули, является частью нашей политики и нашей повестки дня. Азербайджан является убежденным сторонником многосторонности. И, конечно, мы хотим быть ближе к Шанхайской организации сотрудничества. Председатель Си Цзиньпин пригласил меня принять участие в саммите. Так что я снова приеду в Китай через несколько месяцев.
– О, спасибо, что сообщили нам.
– Да, и я думаю, что это будет полезно для организации и для Азербайджана, если мы будем ближе, потому что мы находимся на западной стороне Каспия. В то же время мы являемся страной Южного Кавказа, с сильными политическими связями, с проектами транспортной инфраструктуры. Как стратегические партнеры Китая, мы, безусловно, видим значительные возможности для сотрудничества в рамках Шанхайской организации сотрудничества (ШОС).
– Азербайджан также является частью Глобального Юга – важной силы в современном мире. Как Вы оцениваете потенциал взаимодействия Китая и Азербайджана в многосторонних форматах? Какую роль наши страны могут играть совместно в условиях роста односторонних тенденций?
– Нам необходимо проявлять инициативу. И продолжать действовать в этом духе. Азербайджан – активный участник Глобального Юга. Мы доказали это не только председательством в Движении неприсоединения, но и во главе COP. Азербайджан возглавляет COP29, и на одноименной конференции я лично отстаивал интересы Глобального Юга, поднимая вопросы климатических угроз, критических для многих стран. Для нас Китай – лидер Глобального Юга. Так что это особая роль, которую, как мы думаем, играет Китай, объединяя страны, в частности, вокруг тех принципов.
Так называемые Бандунгские принципы Движения неприсоединения на самом деле отражают все, что вы сказали, плюс суверенитет, территориальная целостность, невмешательство во внутренние дела, равенство и многосторонний подход, отсутствие доминирования какой-либо страны или группы стран. Таким образом, это принципы, которые очень близки нам, и мы отстаиваем их, защищая наши национальные интересы и являясь очень активным членом международного сообщества.
-Большое спасибо, господин Президент Алиев.
– Спасибо.
– Это было большое удовольствие. Спасибо.
– Спасибо.
Президент Азербайджанской Республики Ильхам Алиев в Пекине дал интервью китайскому телеканалу CGTN (China Global Television Network).
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Pekində Çinin CGTN (China Global Television Network) telekanalına müsahibə verib.
Median.Az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, dövlətimizin başçısının müsahibəsi aprelin 25-də həmin televiziya kanalında yayımlanıb.
Müsahibəni təqdim edirik.
Müxbir Lyu Sin: Zati-aliləri Prezident ƏIiyev, “Danışır liderlər” verilişinə xoş gəlmisiniz.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun.
– Sizi verilişimizdə yenidən görmək böyük şərəfdir. Altı ildən sonra Çinə ilk dəfədir ki, dövlət səfərinə gəlmisiniz. Son dəfə Siz səfərinizin və ikitərəfli münasibətlərinizin əla səviyyədə olduğunu qeyd etdiniz. Beləliklə, indiki səfərinizi və ikitərəfli əlaqələri bir sözlə ifadə etsəydiniz, nə deyərdiniz?
– Elə indi də deyərdim ki, əlaqələr əladır. Bəli, haqlısınız. Altı ildən sonra yenidən səfər edirəm. Lakin bununla belə, mənim bu vaxta qədər bir sıra tədbirlərdə Sədr Si ilə görüşmək imkanım olub. Sonuncu dəfə biz iyul ayında Strateji Tərəfdaşlıq Haqqında Bəyannaməni qəbul etdiyimiz bir beynəlxalq tədbir çərçivəsində görüşdük. Bir sözlə, həmin görüş əməkdaşlığımızın olduqca mühüm tarixinə çevrildi, çünki münasibətlərimiz daha yüksək səviyyəyə qalxdı. Sonuncu görüşümüzdən bir ildən az vaxtın keçməsinə baxmayaraq, bu gün biz Sədr Si ilə hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması haqqında Birgə Bəyanatı imzaladıq. Beləliklə, münasibətlərimizi daha yüksək səviyyəyə qaldırdıq. Bununla yanaşı, bir çox sahəni əhatə edən 20-dən artıq sənəd imzalandı. Bir sözlə, mən deyərdim ki, münasibətlər əladır. Səfər də, həmçinin. Nəticələrdən çox razıyam. İlk olaraq, Sədr Si tərəfindən Çinə dövlət səfərinə dəvət edilməkdən çox şərəfləndim. Buradakı mühit, qonaqpərvərlik, dostluq, eləcə də müzakirələrimizin mahiyyəti həqiqətən çox həvəsləndiricidir. Biz münasibətlərimizi daha yüksək səviyyəyə qaldırdıq.
– Əla. Yeri gəlmişkən, bu münasibətlə Sizi təbrik edirəm.
– Sağ olun.
– Bununla belə, bu dəfə fərqli nə isə hiss etdinizmi? Şəxsən Sizə nə isə təəssürat bağışladımı?
– Bu gün Çin rəhbərliyi ilə görüşlərim zamanı qeyd etdim ki, hər dəfə Çinə gələndə inkişaf görürəm. Bir çox yeni infrastruktur layihələrini, binaları və gözəl şəhəri görürəm. Dostlarımı sosial və iqtisadi inkişafda qeyri-adi nailiyyətlərlə, o cümlədən Çinin beynəlxalq aləmdəki fəaliyyəti ilə təbrik etdim. Hər zaman buraya gəlmək olduqca xoşdur. Burada dəfələrlə olmuşam. Çinə ilk səfərim hələ 2005-ci ildə olub. Bir sözlə, ötən 20 il ərzində ölkənin sürətli inkişafının və inanılmaz dəyişikliklərin şahidi olmuşam. Gördüklərim, iqtisadi inkişafla bağlı oxuduqlarım və mənə verilən məlumatlar göstərir ki, ölkəniz həqiqətən düzgün yoldadır. Bu münasibətlə sizi təbrik edirəm.
– Sağ olun. Bu yaxınlarda beynəlxalq forumda iştirakınız zamanı Siz bildirdiniz ki, “Bizim üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən Çin kimi böyük ölkə ilə əməkdaşlığın strateji tərəfdaşlıq formatı Çin ilə Azərbaycan arasında ikitərəfli münasibətlərdə çox mühüm mərhələdir”. Bir halda ki, hazırda Siz bu münasibətləri hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qaldırdınızsa, Sizə əlavə sual verim. Həmin addım konkret olaraq ikitərəfli əlaqələr üçün nə məna kəsb edir və Azərbaycan xalqı üçün hansı mahiyyətə malikdir?
– Əvvəlcə əgər siz Hərtərəfli Strateji Tərəfdaşlıq Əlaqələrinin Qurulması Haqqında Birgə Bəyanatın mətninə nəzər yetirsəniz, ikitərəfli əlaqələrin geniş gündəliyini görəcəksiniz. Ölkələrimiz milli maraqlara aid məsələlərdə həmrəylik və dostluq nümayiş etdirir. Biz bir-birimizin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qətiyyətlə dəstəkləyirik. Biz “Vahid Çin” siyasətini qətiyyətlə dəstəkləyirik. Tayvanda qeyri-qanuni seçkiləri ictimaiyyət qarşısında açıq şəkildə pisləyən ilk ölkələr sırasında olmuşuq. Bəyanatın digər hissəsi ticarət, daşımalar, xalqlararası əlaqələr, humanitar tərəfdaşlıq kimi çox sayda məsələləri əhatə edir və əlbəttə ki, bu addım birgə təşəbbüsümüzdür. Beləliklə, həmin sənədin mahiyyəti çox əhəmiyyətlidir. Buna görə həmin ölkə ilə Bəyanatın imzalanması Azərbaycan üçün həqiqətən mühüm nailiyyətdir. Sizə deyə bilərəm ki, Azərbaycan öz bölgəsində bir çox ölkə ilə və həmçinin bəzi Avropa ölkələri ilə Strateji Tərəfdaşlıq haqqında bəyanatlar imzalayıb, lakin Çin ilə Bəyanat onların daxilində ən güclüsüdür. Məhz buna görə bu sənədin xüsusi vacibliyi bir daha göz qarşısındadır.
– Siz və Sədr Si arasında çox dərin münasibətlər var. Siz çoxsaylı müxtəlif tədbirlərdə bir-birinizlə görüşmüsünüz. Adətən söhbətiniz necə alınır? Onu dövlət başçısı kimi necə dəyərləndirərdiniz?
– Bizim çox mehriban münasibətlərimiz var. Görüşlərin birində o, məni Çinin yaxın dostu adlandırıb. Bunu mən bir növ mükafat kimi qəbul edirəm. Onunla görüşməyə, çox səmimi və açıq qaydada söhbət aparmağa hər zaman məmnunam. Biz danışıqlar zamanı çox vaxt bir yerdə olmuşuq, sonra rəsmi ziyafət zamanı söhbət etmişik. Bir sözlə, regional sabitlik, təhlükəsizlik və beynəlxalq münasibətlərin bir çox sahəsini əhatə etmişik. Müxtəlif məsələlər ətrafında öz aramızda fikir mübadiləsi apardığımız zaman mənim üçün onun mövqeyini bilmək hər zaman vacibdir, çünki o, çox təcrübəli dövlət xadimidir. Ona böyük hörmətim var. O, çox dərin biliklərə malik olan, Çinin milli maraqlarına və bütövlükdə qlobal məsələlərə gəldikdə, çox qətiyyətli mövqeyi ilə seçilən insandır. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan Sədr Sinin inkişaf, təhlükəsizlik və sivilizasiyalar ilə bağlı bir neçə təşəbbüsünə qoşulub. Biz onun mövqeyinə şərikik. “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünü açıq şəkildə dəstəkləmiş və sonradan qoşulmuş ilk ölkələrdən biri də bizik və öz ölkəmizdə xeyli infrastruktur layihələrini həyata keçirmişik. Həqiqətən, onunla görüşmək hər zaman xoşdur. O, dünyanın ən güclü ölkələrindən birinin rəhbəridir, lakin, eyni zamanda, çox təvazökar, çox mehriban insandır. O, elə bir mühit yaradır ki, siz onunla söhbət edəndə sanki köhnə dostunuzla danışırsınız.
– Bunu eşitmək çox xoşdur. Bu gün xəbərlərə baxdım və Böyük Xalq Sarayında Sizinlə görüşü barədə söylədiyi fikirləri dinlədim. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasında olan iradənin onun tərəfindən qeyd edilməsi mənə böyük təəssürat bağışladı. Həmçinin Çin ilə dost və deyərdim ki, uzaqgörən münasibətlərin qurulmasında çox əhəmiyyətli rol oynamış mərhum atanız haqqında danışmaq istərdim. O vaxt Çinin iqtisadi inkişaf baxımından keçəcəyi yol uzun idi. Soruşmaq istərdim: ikitərəfli əlaqələrdə bu qədər dəyişikliklər və onların bu cür səviyyəsini gördükdən sonra mərhum atanıza nə söyləyərdiniz?
– Tam haqlısınız. O, iki ölkə arasında münasibətlərin möhkəm təməl üzərində qurulmasında mühüm rol oynamışdır. O, Prezident olanda ilk səfərlərindən birini Çinə etdi. Zənnimcə, bir ildən sonra Çini ziyarət etdi.
– 1990-cı illərin əvvəlində.
– Bəli, zənnimcə, 1994-cü il idi. O gündən bu münasibətlər quruldu. Onun irsi bizim hamımız üçün əzizdir. Biz onun yolunu davam etdiririk, o cümlədən xarici siyasət prioritetlərində. Bu prioritetlər sırasında Çin xüsusi yer tutur. Əlbəttə ki, ötən 20 ildə dünya dəyişib, Azərbaycan dəyişib. Lakin prioritetlər dəyişməyib. Odur düşünürəm ki, əgər atam səmadan baxaraq bizim harada olduğumuzu görə bilsəydi, o, Azərbaycana və Çin-Azərbaycan münasibətlərinə görə qürur duymuş olardı.
– Siz atanızın başladığı islahatlardan danışdınız. Siz də geniş islahatlar həyata keçirməyə başlamısınız. Resursların ixracı ilə məşğul olan ölkənin müasir və yaşıl sənayelərin qurulmasına keçidi barədə məlumat verə bilərsinizmi? Bu istiqamətdə bizə nə söyləyə bilərsiniz? Çin bu prosesdə hansı rolu oynamışdır?
– Çinin nümunəsi, modernləşməsi və apardığı islahatlar bir çox ölkələri ilhamlandırır. Bu, ölkələrin həmin təcrübədən necə istifadə etməsindən, müxtəlif ölkə liderlərinin digər ölkələrin müsbət təcrübələrindən necə öyrənməsindən asılıdır. Sizə deyə bilərəm ki, Çinin keçdiyi tərəqqi yolu bizim üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Mənə gəldikdə, səlahiyyətlərimə başlayanda mənim əsas məqsədim ölkədə siyasi və sosial sabitliyi qorumaq idi. O vaxt ölkə çox yoxsul idi. Əlbəttə ki, bizə müdaxilələr olunurdu, yürütdüyümüz siyasətə təsir göstərmək cəhdləri edilirdi, müxtəlif Qərb dairələri tərəfindən daxili işlərimizə müdaxilələr olunurdu. Belə bir vəziyyətdə siyasi sabitliyi və təhlükəsizliyi qorumaq bir nömrəli vəzifə idi. Çünki mən aydın dərk edirdim ki, bunsuz biz inkişaf edə bilmərik. Belə də oldu.
Sonra biz güclü iqtisadiyyat qurmağa başladıq. Bu gün Azərbaycanın xarici borcu ÜDM-in 7 faizindən azdır. Bizim mübadilə olunan valyuta ehtiyatlarımız xarici borcumuzdan 14 dəfə çoxdur. İşsizlik, yoxsulluq səviyyəsini 5 faizə endirdik, iqtisadiyyatımızı şaxələndirdik. Siz qeyd etdiyiniz kimi, yaşıl gündəlik bizim üçün əsas prioritetlərdəndir. Beləliklə, Çin burada çox mühüm rol oynayır. Çünki Azərbaycanda quraşdırılmış Günəş panelləri Çində istehsal olunub.
– Mən bu barədə eşitmişəm. Siz bu barədə danışırdınız. Mən çox şadam ki, yaşıl enerji potensialı olan yeni bir sahədir. Mən bu haqda Sizdən bir az daha təfərrüatlı məlumat eşitmək istərdim, məsələn, yaşıl enerji əməkdaşlığı baxımından iki ölkənin daha böyük potensialdan necə bəhrələnə biləcəyini düşünürsünüz? Bu, Azərbaycan xalqına yaxşılığa doğru hansı nəzərəçarpan dəyişiklikləri gətirəcək?
– Bu vaxtadək Çin şirkətləri investorlarla, Azərbaycanın yaşıl enerjisinə sərmayə yatıran şirkətlərlə podratçı qismində çalışırdılar. Hələ ki, bizim imzaladığımız və icra fazasında olan müqavilələr bizə 2030-cu ilə qədər 6500 meqavat bərpaolunan enerji verəcək. Sadəcə, müqayisə üçün deyim ki, Azərbaycanın ümumi quraşdırılmış gücü 8 min meqavat təşkil edir. Beləliklə, beş ildən sonra biz demək olar ki, elektrik enerjisinin bugünkü tutumunu iki dəfə artırmış olacağıq – 6 min meqavat Günəş və elektrik enerjisindən əldə olunacaq, 500 meqavat hidroelektrik stansiyalarından gələcək. Bu, bizim üçün həlledici olacaq. Çünki biz elektrik enerjisini istehsal etmək üçün əsasən təbii qazdan istifadə etməyi dayandıracağıq. Biz elektrik enerjisini bərpaolunan enerji resurslarından əldə edəcəyik və təbii qazı beynəlxalq bazarlara ixrac edəcəyik və əlbəttə ki, çoxlu mənfəət əldə edəcəyik. Eyni zamanda, biz daxili ehtiyaclarımız üçün enerjiyə qənaət edəcəyik. Biz artıq küçələrdə hərəkət edən elektriklə işləyən 160 avtobus almışıq. Bu, hamını sevindirir. Biz əlavə 200 avtobusun alınması üçün podrat müqaviləsi bağlamışıq. Ən vacibi isə odur ki, ümidvaram, biz bu il Azərbaycanda ildə 500 avtobus istehsal etmək gücündə olan BYD-nin elektrik avtobuslarının birgə istehsalına başlayacağıq. Odur ki, bizim planımız Bakının ictimai nəqliyyat sistemini, sonra isə Azərbaycanın bütün digər şəhərlərini tamamilə yaşıl nəqliyyata çevirməkdir. Beləliklə, bizim bərpaolunan enerji resursları ilə bağlı ikitərəfli əlaqələr istiqamətində işləmək üçün həqiqətən də nadir fürsət var. Çünki bu məsələ bizim strategiyamıza və sizin gündəliyinizə uyğundur.
– Bu gün hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq haqqında sənədin imzalanması belə təşəbbüsə əlavə siyasi təkan verəcəkdir.
– Elədir ki, var.
– Bilirsiniz, cənab Prezident, biz danışırıq və mən sanki susamışam, yanımızda çay var.
– Bilirəm nəyi nəzərdə tutursunuz.
– Bayaqdan ona baxıram. Sizin şərəfinizə.
– Sizin şərəfinizə.
– Həqiqətən də ləzizdir. İlk dəfədir ki, Azərbaycan çayının dadına baxıram.
– Doğrudan?
– Bəli. Stəkan çox gözəldir. Bunun nə olduğunu bilmək istəyirəm.
– Bəli, bu, milli stəkandır. Bilirsiniz, onun forması, zənnimcə, armuda bənzəyir. Beləliklə, stəkanın forması, əslində, çayın isti qalması üçün nəzərdə tutulub, çünki adətən biz çayı çox qaynar içirik.
– Çox qaynar, anladım.
– Beləliklə, çay soyumur. Stəkanın bu forması aşağı hissəni qaynar saxlayır.
– Anladım. Əlbəttə ki, bu forma dada əlavə rəng qatır.
– Lakin mən Çində çayın o qədər də qaynar verilmədiyini görmüşəm. Bu, elədir?
– Bizdə də çay çox qaynar verilir. Ola bilsin ki, Siz qonaq olduğunuz üçün onlar Sizə zərər dəyməsin deyə çayı qaynar vermirlər. Çünki çox nəzakətli və ehtiyatlı davranırlar. Lakin çay nöqteyi-nəzərindən bizim çoxlu oxşarlıqlarımız var. Məsələn, hamımız çay içməyi sevirik, lakin fərqli bir təamlarla. Bu da bizi bir çox məsələlərə gətirib çıxarır. Bilirsiniz, Qədim İpək Yolu, məsələn, mən onun haqqında danışa bilərəm. Ya da biz xalqlararası mübadilələr, turizm haqqında danışa bilərik. Bilirəm ki, ölkəniz artıq bir ildir ki, birtərəfli olaraq çinli turistləri viza almaq tələbindən azad edib. İndi isə bu səfərdə bizimlə ən son xəbərləri paylaşmaq istərdinizmi?
– Bəli, bu gün hər bir pasport sahibi, hər bir sıravi vətəndaş üçün tamamilə vizasız rejimin tətbiq olunması ilə bağlı sənədin imzalanması möhtəşəm bir xəbərdir. Bu qarşılıqlı addımı atdıqları üçün çinli dostlarımıza minnətdarıq. Siz də düzgün qeyd etdiyiniz kimi, keçən il biz birtərəfli qaydada Çin vətəndaşlarını viza almaq tələbindən azad etdik. Bu, ilk dəfə idi ki, baş verirdi.
– Azərbaycan ilk dəfədir ki, xarici ölkəyə qarşı belə bir təşəbbüslə çıxış edir?
– İlk dəfədir ki, birtərəfli qaydada.
– Deməli, Çinə həqiqətən də xüsusi münasibət göstərilmişdir.
– Bəli, bu, doğrudur. Bəli, elədir ki, var. Adətən, biz bunu həmişə ikitərəfli əsasda edirdik. Lakin bu halda biz dostluğumuzu və səmimiliyimizi nümayiş etdirmək üçün bunu birtərəfli qaydada etdik. Bu gün, həmçinin həmkarlarımla aviareyslərin sayının artırılması barədə danışdıq. Hazırda düşünürəm ki, həftədə 6 və ya 7 aviareys həyata keçirilir. Ötən il viza rejimi ləğv ediləndən sonra Çindən bundan demək olar ki, iki dəfə çox turist qəbul etdiyimizi nəzərə alsaq, ümidvaram, bu rəqəm artacaq. Bu gün mən öyrəndim ki, 150 milyon çinli xaricə səfər edir. Görüşlərimdən birində söylədim ki, onların cəmi 1 faizi Azərbaycana gəlsə, bizim üçün yetərli olacaq. Çünki, əlbəttə, biz turizm sektorumuzu inkişaf etdirmək istəyirik. Bizim coğrafi üstünlüklərimiz var – Xəzər dənizi, xizək kurortları, meşələr və çaylar və hətta yarımsəhra ərazimiz var. Ona görə də hər kəs zövq almaq üçün bir məkan tapa bilər. Bundan əlavə, çox yaxşı mətbəximiz, qonaqpərvər insanlarımız var. Sadəcə olaraq bizim özümüzü təqdim etməyə, ölkənin təqdimatını etməyə və sözsüz ki, dost ölkələrlə viza rejimini aradan qaldırmağa ehtiyacımız var. Bu gün həqiqətən də tarixi gündür və Azərbaycan vətəndaşları üçün çox yaxşı xəbərdir, çünki onlar sadəcə olaraq bilet alıb Çinə gələ bilərlər.
– Bəs, əksinə necə? Azərbaycanlılar və ya Azərbaycan vasitəsilə səyahət edən digər insanlar üçün Çinə gəlib, hər şeyi öz gözləri ilə görmək, təhsil almaq, işləmək nə dərəcədə vacibdir? Əslində, mən Çinə Kəmər və Yol vasitəsilə yay düşərgəsinə gələn və burada qalan gənc insan tanıyıram. O, fəlsəfə doktoru dərəcəsinə yiyələnmək üçün təhsil alır, özü üçün yeni gələcək qurur. Əks tərəfdə vəziyyət necədir?
– Sözsüz ki, biz daha çox azərbaycanlının Çinə səfər etməsini, təhsil almaq, işləmək üçün gəlməsini istəyirik. Bu gün biz, həmçinin təhsil sahəsində əməkdaşlığımızı müzakirə etdik. Ölkələrimizdə hər iki ölkədən təhsil alan 100-dən çox tələbə var.
– Bu, çox azdır.
– Bəli, çox azdır. Əminəm ki, xüsusilə texnologiyanın inkişafında, süni intellekt sahəsində potensialı nəzərə alsaq, onların sayı artacaq. Biz qlobal trendlə ayaqlaşmaq istəyirik. Düşünürəm ki, Azərbaycandan daha çox sayda tələbənin buraya gəlməsi üçün böyük imkan var. Həmçinin, zənnimcə, Azərbaycanda Çin-Azərbaycan Universitetinin yaradılması barədə düşünmək yaxşı fikir olar. Hazırda biz bu imkanın dəyərləndirilməsi mərhələsindəyik. Lakin sözsüz ki, insanlar nə qədər çox səyahət edirlərsə, mədəniyyət, xalq barədə nə qədər çox bilirlərsə, ölkələr arasında əlaqələr bir o qədər də daha sıx olur. Çünki, bəli, biz siyasi qərarlar qəbul edirik, strateji tərəfdaşlarıq. Biz liderlər və hökumətlər olaraq dostuq. Lakin bizim xalqlarımızın da daha çox yaxınlaşmasına, onların da dost olmasına ehtiyacımız var.
– Sözsüz. Söhbət təkcə insanların səyahətindən getmir, həm də yüklərin daşınmasından gedir. İcazə verin, bir qurtum da içim, həqiqətən də ləzizdir. Düşünürəm ki, kiçik bir limon dilimi və bir az şəkərlə daha yaxşı olar. Ola bilsin ki, daha çox olacaq. Yeri gəlmişkən, bunlar Azərbaycan məhsullarıdır.
– Bəli, bilirəm.
– Azərbaycan çayı, fərqli bir tam.
– Yeri gəlmişkən, Azərbaycandan gətirilmiş mineral su da çox yaxşıdır.
– Budur?
– Bəli, sağlamlıq üçün çox yaxşıdır.
– İstisu?
– İstisu. İsti su deməkdir. Demək olar ki, qaynar bulaqdan çıxır.
– Yaxşı. Mən əminəm ki, çinlilər bu məhsulu tapmaq üçün öz Taobao və JD hesablarında araşdırıb baxacaqlar. Bəli, həqiqətən də demək istəyirəm ki, malların daşınması baxımından, Azərbaycan Çinlə əlaqələri xeyli inkişaf etdirib. Çin Azərbaycanın 5 ən böyük ticarət tərəfdaşından biridir.
– Artıq 4 ən böyük tərəfdaşından biridir.
– Yaxşı, irəliləyiş var. Çin ən böyük ixracatçıdır və ya bir nömrəli idxal mənbəyidir.
– Tamamilə doğrudur.
– Siz “Bir kəmər, bir yol” layihəsi çərçivəsində elektron ticarətə, infrastruktur bağlantılarına, malların daşınmasına necə baxırsınız? Bu, hər iki tərəfdə insanlara və şirkətlərə nə fayda verəcək?
– Bəli, söylədikləriniz tamamilə vacibdir. Çünki Çin həqiqətən də idxal baxımından bir nömrəli və ticarət dövriyyəsi baxımından 4-cü tərəfdaşdır. Biz Çində 6 Azərbaycan Ticarət Evi açmışıq. Biz artıq Çinə şərab ixrac etməyə başlamışıq. Sizin bazarınızda daha çox payımızın olmasını istəyirik. “Kəmər və Yol” layihəsinə gəlincə, bizim üçün bu təşəbbüs yalnız bir tranzit marşrutu deyil. Biz bu marşrut üzərində şirkətlər qurmaq istəyirik, çünki bizim coğrafi mövqeyimiz əlverişlidir. Biz Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri üzərində yerləşirik. Bağlantılara gəlincə, biz artıq bütün infrastrukturu – dəmir yollarını, dəniz limanlarını, magistral yolları, 8 beynəlxalq hava limanı inşa etmişik. Biz qlobal miqyasda ən böyük yükdaşıma, hava yolu ilə yükdaşıma şirkətlərindən birinə sahibik. Beləliklə, hədəfimiz bu marşrut üzərində biznes qurmaqdır. Əlbəttə ki, biz Çin şirkətlərinə arxalanırıq. Cəmi bir həftədən də az vaxt bundan əvvəl biznes-forumda hər iki ölkədən müxtəlif şirkətlər iştirak edirdilər, onlar Azərbaycana 300 milyon dollardan artıq həcmdə investisiya yatırılmasına dair sazişlər imzaladılar. Bu gün mən həmkarlarıma söylədim ki, bu, bizim üçün yaxşı göstəricidir. Lakin düşünürəm ki, bu göstərici daha böyük ola bilər.
– Fikrinizdə 2 illik, 5 illik perspektivdə bir rəqəm varmı?
– Mən milyardlar barədə danışmaq istəyirəm. Düşünürəm ki, bu, tamamilə realdır. İndi bizim hədəfimiz bərpaolunan enerji, nəqliyyat və istehsaldır. Bizim bacarıqlı işçi qüvvəmiz var. Əhalimizin sayı artır, bazarımız böyüyür. Beləliklə, vergilər və müxtəlif hüquqi tələblər baxımından Azərbaycanda biznes qurmaq çox asandır. Çoxlu stimullaşdırıcı amillər var. Bizim sadəcə olaraq tərəfləri bir araya gətirməyimizə və Azərbaycanın biznes imkanları barədə çinli iş adamlarına daha çox məlumat çatdırmağımıza ehtiyac var.
– Qeyd etdiyiniz kimi, Azərbaycan “Bir kəmər, Bir yol” təşəbbüsünü açıq şəkildə dəstəkləyən ilk ölkələrdən biridir. Bu təşəbbüs ikinci onilliyə qədəm qoydu və hələ görüləcək çox iş var. Sizin gələcəyə dair baxışınız necədir?
– Biz artıq qonşularımızla birlikdə yüklərin keçidini xeyli asanlaşdırmaq və sürətləndirmək üçün birgə müəssisə yaratmışıq. Məsələn, bu gün nəqliyyat infrastrukturu və həmçinin gömrüyümüzdə idarəetmədə islahatlar, o cümlədən rəqəmsallaşma ilə əlaqədar Çindən Azərbaycan vasitəsilə Qara dənizə yüklərin daşınma müddəti cəmi 10 gündən 12 günədəkdir. Ötən il Çinlə Azərbaycan arasında tranzit daşımalarında 86 faiz artım olub. Bu gün söylədiyim kimi, bu, yalnız başlanğıcdır. Düşünürəm ki, Azərbaycan vasitəsilə nəqliyyat marşrutları həqiqətən də bu gün mövcud olan digər marşrutlar arasında ən təhlükəsiz, ən qısa və ən cəlbedici marşrutlardan biri olacaq.
– Sizə uğurlar arzulayıram və inanıram ki, Çin şirkətləri Azərbaycanın təklif etdiyi üstünlükləri qiymətləndirəcək. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən çox strateji coğrafiyada yerləşir, eləcə də Mərkəzi Asiya və Qərbi Çin üçün çox mühüm birləşmə nöqtəsidir. Siz Azərbaycanın bu regiondakı üstünlüklərini və oynamaq istədiyi rolu necə görürsünüz? Ölkənizin nöqteyi-nəzərindən regionda sülhü və inkişafı təbliğ etmək üçün hansı işləri görmək istəyirsiniz?
– Siz tamamilə doğru qeyd etdiniz ki, biz Asiya və Avropa, habelə Şimal və Cənub arasında yerləşirik və hər iki nəqliyyat dəhlizi Azərbaycan ərazisindən keçir. Ancaq həqiqətən tranzit ölkəyə çevrilmək üçün qonşu ölkələr və onların qonşuları ilə yaxşı münasibətlərə malik olmaq lazımdır. Məqsədimiz məhz budur və zənnimcə, biz buna nail olmuşuq.
– Siz qonşu ölkələr və onların qonşuları haqqında bəhs edirsiniz. Bu, çox vacib amildir və mühüm bir platforma olan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına daha bir ölkə üzv olur. Azərbaycan da təşkilatın dialoq üzrə tərəfdaşıdır. Cari ildə Çin təşkilatda sədrliyi öz üzərinə götürür. Region və daha geniş coğrafiya üçün belə bir təşkilatın rolunu nədə görürsünüz? Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının şüarı olan və qarşılıqlı etimad, qarşılıqlı mənfəət, bərabərlik, məsləhətləşmə, sivilizasiyaların fərqliliyinə hörmət və vahid inkişafın təmin edilməsini tərənnüm edən “Şanxay Ruhu”nun əhəmiyyətini necə qiymətləndirirsiniz?
– Bütün sadaladıqlarınız bizim siyasətimizin və gündəliyimizin tərkib hissəsidir. Azərbaycan çoxtərəfliliyin güclü tərəfdarıdır. Əlbəttə, biz Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına daha yaxın olmaq istəyirik. Prezident Si Cinpin məni Zirvə toplantısına dəvət edib və bir neçə aydan sonra mən yenidən Çinə səfər edəcəyəm.
– Bizi məlumatlandırdığınıza görə sağ olun.
– Bəli, mən hesab edirəm ki, bizim təşkilatla yaxınlığımız həm təşkilat, həm də Azərbaycan üçün faydalı olar. Çünki biz Xəzərin qərb sahilində yerləşən ölkəyik. Eyni zamanda, Azərbaycan güclü siyasi münasibətlərə və nəqliyyat layihələrinə malik Cənubi Qafqaz ölkəsidir. Çinlə strateji tərəfdaş olmağımız Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının çətiri altında əməkdaşlığımız baxımından bizə bir çox imkanlar açır.
– Ölkəniz, həmçinin bu gün dünya üçün vacib olan Qlobal Cənubun üzvüdür. Çin və Azərbaycan kimi ölkələrin səylərini birləşdirərək çoxtərəfli müstəvidə əməkdaşlıq etmək potensialını necə qiymətləndirirsiniz? Çünki biz birtərəfli addımların və birtərəfli tendensiyaların şahidi oluruq. Potensial nədən ibarətdir və birlikdə biz hansı rolu oynaya bilərik?
– Zənnimcə, biz proaktiv olmağa, yəni, öncədən tədbir görməyə davam etməliyik. Azərbaycan Qlobal Cənubun fəal üzvüdür. Biz bunu yalnız Qoşulmama Hərəkatındakı sədrliyimiz deyil, həmçinin COP29-dakı sədrliyimiz zamanı nümayiş etdirdik. Azərbaycan COP29 konfransına ev sahibliyi etdi. Orada şəxsən mən Qlobal Cənubun maraqlarını müdafiə etdim və iqlim dəyişikliyi ilə əlaqədar Qlobal Cənuba aid bəzi dövlətlərin mövcudluğuna olan təhlükələrlə bağlı narahatlığı ifadə etdim.
Biz Azərbaycanda Çini Qlobal Cənubun lideri hesab edirik və burada bu prinsiplər əsasında ölkələrin birləşdirilməsi baxımından Çin xüsusi rol oynayır.
Qoşulmama Hərəkatının “Bandunq prinsipləri” sizin dediklərinizi tam əks etdirir. Bununla yanaşı, suverenlik, ərazi bütövlüyünə hörmət, daxil işlərə qarışmama, bərabərlik, çoxtərəflilik və heç bir ölkə və ya ölkələr qrupunun digərləri üzərində dominantlığına yol verilməmə prinsipləri bizim üçün vacibdir. Biz onları öz milli maraqlarımız baxımından müdafiə edirik və beynəlxalq birliyin fəal üzvüyük.
-Prezident Əliyev, çox təşəkkür edirəm.
– Sağ olun.
-Çox məmnun oldum, təşəkkür edirəm.
-Sağ olun.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Pekində CGTN (China Global Television Network) telekanalına müsahibə verib.
Median.Az bu barədə AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir.
Ötən gün vətəndaşların bank kartlarından 20 min manatdan çox pul oğurlanıb.
Vətəndaşların bank kartlarından oğurluqlar davam edir. Kartın üzərindəki CVV/CVC kodu, SMS vasitəsilə göndərilən OTP kodu, digər sizə məxsus sistemlərə giriş üçün lazım olan loqin və şifrələr, kartın PİN kodu məxfi məlumatlardır. Bu məlumatlar naməlum şəxslərə verildiyi halda hesabınızda olan pullar, yaxud pul yoxdursa, kredit formasında Sizə zərər vuracaqlar. Aprelin 25-də ayrı-ayrı vətəndaşların müxtəlif kiber üsulla 6000, 5800, 4355, 1600, 1470, 1390, 955, 750, 420, 360, 202, 97, 61, 9 manat pul vəsaitləri bank kartlarından oğurlanıb.
Bir daha vətəndaşlara şübhəli zənglərdən gələn cəlbedici qazanc, sığorta, viza işləri, bank hesablarının möhkəmləndirilməsi, mədaxil üzrə ödənişlərlə əlaqəli təkliflərə diqqətlə yanaşmağı tövsiyə edirik. Qəti formada şəxsi bank məlumatlarını naməlum şəxslərə verməyin, təhlükə var.
