Month: June 2025

Ölkə ərazisində qeydiyyatda olan tarix mədəniyyət abidələrinin vahid pasportu olacaq.

Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülən abidələrlə bağlı elmi və faktiki məlumatları özündə əks etdirən sənəd – pasport vahid forma və qaydada deyil, hər bir qurum (Mədəniyyət Nazirliyi, Turizm Agentliyi, “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruq İdarəsi) tərəfindən fərdi qaydalarda hazırlanırdı. Bu baxımdan, daşınmaz mədəni irs nümunələrinin qorunması və pasportlaşdırılmasını həyata keçirən bütün dövlət orqanları üçün ümumi, vahid qaydaların və vahid pasport formasının təsdiq edilməsi zərurəti yaranmışdı.

Bu məqsədlə Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa dəyişiklik təklif edilib. Həmin təkliflər əsasında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən daşınmaz mədəni irs nümunələrinin qorunması və pasportlaşdırılmasını həyata keçirən bütün dövlət orqanları üçün ümumi, vahid qaydalar və pasport forması təsdiq olunub.

Qeyd edək ki, qanunvericiliyə edilən yeni dəyişiklik mədəni sərvətə vahid qaydalar əsasında pasportun verilməsi, abidə pasportunun nümunəvi formasının müəyyən olunması, eləcə də ölkə üzrə pasportlaşma ilə bağlı elektron məlumat bazasının yaradılması üçün hüquqi əsas yaradır.

2025-ci ilin yanvar–mart aylarında Azərbaycana fermentləşdirilməmiş, 3 kiloqramdan çox çəkisi olmayan ilkin bağlamalarda ümumilikdə 30,21 ton yaşıl çay idxal olunub.

Valyuta.az statistik mənbələrə istinadən xəbər verir ki, bu dövrdə yaşıl çayın ümumi idxal dəyəri 306,97 min ABŞ dolları təşkil edib. İdxal 13 ölkədən həyata keçirilsə də, əsas həcmi Rusiya, Şri-Lanka, Çin və BƏƏ olmaqla 4 ölkənin payına düşüb.

Ən çox yaşıl çay Rusiyadan gətirilib – 19,41 ton. Bu partiyanın ümumi dəyəri 146,3 min dollar olub. Beləliklə, 1 kiloqram çayın idxal qiyməti təxminən 7,5 dollar və ya 12,81 manat təşkil edib.

İkinci yerdə Şri-Lanka qərarlaşıb – bu ölkədən 5,04 ton yaşıl çay idxal edilib. 46,97 min dollar dəyərində olan məhsulun 1 kiloqramı 9,3 dollar və ya 15,8 manata başa gəlib.

Üçüncü yerdə olan Çindən 1,72 ton yaşıl çay alınıb. İdxal dəyəri 16,52 min dollar, 1 kiloqramın qiyməti isə 9,6 dollar və ya təxminən 16,32 manat olub.

Sonuncu əsas tədarükçü BƏƏ olub. Bu ölkədən 1,67 ton yaşıl çay gətirilib. Dəyəri 19,67 min dollar olan çayın 1 kiloqramı 11,78 dollar və ya 20,3 manat təşkil edib. Bu, dörd ölkə arasında ən yüksək qiymətə başa gələn idxaldır.

Pensiyalar və sosial müavinətlər artan kimi ərzaq qiymətlərinin də bahalaşması Azərbaycanda tez-tez müşahidə olunan bir haldır. Bir tərəfdən artıma sevinən insanları ilk narahat edən məsələ ərzaq qiymətlərində görünən bahalaşma olur.

Ekspertlər hesab edirlər ki, insanların ən çox pul xərclədiyi sahə qida sektoru olduğu üçün tələb artdıqca təklif də ona uyğunlaşır. Başqa sözlə, marketinq fürsətcilliyi daim ayıqdır, pusquda gözləyir. İstehsalçılar və marketlər çox zaman pensiya və ya maaş artımını əlverişli fürsət kimi dəyərləndirirlər. Yəni, düşünürlər ki, insanlar daha artıq pul aldıqları üçün qiymət artımına qıcıqlanmayacaqlar.

Qeyd edək ki, iyunun 12-də imzalanmış fərmana əsasən sosial müavinətlərin, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqaüdlərinin və fəxri adlara görə təqaüdlərin iyulun 1-dən etibarən artırılması nəzərdə tutulur.

Bəs görəsən artımla daban-dabana yarışan bahalaşma “ənənə”si bu dəfə də gözlənilirmi?

İqtisadçı ekspert Xalid Kərimli Bizim Media-ya açıqlamasında bildirib ki, bu dəfə narahat olmağa dəyməz. Çünki 10-15% artımın maliyyə yükü inflyasiyanı artıracaq həcmdə deyil:

“Orta aylıq əməkhaqqı artsaydı bu, qiymətlərə təsir edə bilərdi. Çünki orta aylıq əməkhaqqı artımı əhəmiyyətli artımdır, bütün işləyən şəxsləri əhatə edir. Amma müavinətlərin artımı o gücdə deyil ki, tələb inflyasiyası yaratsın, camaat pul xərcləməyə yer tapmasın, qiymət bahalaşsın. Sosial müavinətləri alan şəxslərin sayı, spektri və artımın məbləği böyük inflyasiya təzyiqi yaratmır”.

X.Kərimli diqqətə çatdırıb ki, hazırda ölkədəki 6,3% bahalaşmanın daha fərqli səbəbləri var.

Bunlardan ən əsası keçən il benzinin (A 92) və dizelin qiymətinin qalxmasıdır. Bunun nəticəsində daşınma xərcləri artıb. Bundan başqa bu ilin yanvarında işıq-qaz qiymətlərində də artım oldu ki, bu da sahibkarların xərclərinin artmasına səbəb olub.

Mərkəzi Bankın bu günlərdə yaydığı bəyanatında deyilir ki, daxili faktorlar əsasında inlyasiyanın tətiklənəcəyi gözlənilmir.

Burada maraqlı bir fakt da var ki, adətən pensiya və müavinətlərin artımından sonra ilk hədəf kərə yağları olur. Belə düşünülür ki, kərə yağına tələb daim yüksəkdir, yəni Azərbaycan ailəsinin gündəlik istifadə etdiyi əsas məhsullardandır. İstər səhər yeməyində, istərsə də digər yeməklərin və şirniyyatların hazırlanmasında istifadə olunur. Ona görə də hər nə qədər bahalaşsa da, insanlar onu almağa davam edəcəklər. Təkcə kərə yağının qalxması ilə demək olar ki, ərrzaq səbətinə daxil olan əksər məhsulların qiyməti qalxır. Çünki yağ bahalaşsa, şirniyyat məmulatları, restoran və kafelərin menyusundakı yeməklərin qiyməti də qalxacaq.

X. Kərimlinin sözlərinə görə, son 15 ay ərzində kərə yağının qiymətlərində artım olub. Bunun səbəbi isə daxili faktorlarla əlaqədar deyil:

“Ümumiyyətlə həm duru, həm kərə yağının idxal qiyməti 30-35% artıb. Qeyd etdiyim kimi daşınma xərclərinin də artmasının yağın qiymətinin qalxmasına təsiri var”.

İqtisadçı vurğulayıb ki, aprellə müqayisədə may ayında Ümumdünya Ərzaq Təşkilatının ərzaq qiymətləri indeksi stabil qalıb. Buna görə də ciddi ərzaq qiymətləri təzyiqi gözlənilmir.