Median.Az

Month: November 2025

  • Gündüz yuxusu ömrü uzadır? – Alimlərdən maraqlı açıqlama

    London Universitet Kolleci, Kaliforniya Universiteti və Uruqvay Respublika Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan son tədqiqatlar göstərib ki, müntəzəm gündüz yuxusu ömrü uzada və beyni daha uzun müddət sağlam saxlaya bilər.

    Bu barədə “Sleep Health” jurnalında məlumat dərc olunub.

    Nəşrin məlumatına görə, gündüz yuxusuna genetik meyillilik beynin ümumi həcminin 15.8 kubsantimetr artması ilə əlaqələndirilə bilər. Bu kəşf beyin sağlamlığında yuxunun rolunu təsdiqləyir, baxmayaraq ki, koqnitiv (idrak) funksiyaların yaxşılaşması ilə birbaşa əlaqə müəyyən edilməyib.

    Tədqiqatçılar gündüz yuxusuna meyilliliyi müəyyən etmək üçün 92 genetik markerdən istifadə ediblər və bu vərdişin beynin inkişafına təsir göstərə biləcəyini aşkarlayıblar. Bununla belə, sağlamlıq vəziyyəti və həyat tərzi kimi digər amillərin də bu prosesə təsir edə biləcəyi qeyd olunur.

    Məlum olub ki, tez-tez gündüz yuxusuna gedən iştirakçıların ümumi beyin həcmi daha kiçik, reaksiya müddəti isə daha yavaş olur. Bu isə gündüz yuxusu ilə koqnitiv funksiyanın zəifləməsi arasında potensial əlaqəyə işarə edir. Lakin təhlil gündüz yuxusunun hipokampusun həcminə və ya yaddaşın yaxşılaşmasına nəzərəçarpacaq təsirini göstərməyib.

    Tədqiqat nəticələri həmçinin göstərib ki, gündüz yuxusuna meyilli olan yaşlı iştirakçılar arasında ürək-damar xəstəlikləri və diabetə daha çox rast gəlinib. Bu amillərin də onların koqnitiv qabiliyyətlərinə təsir göstərə biləcəyi ehtimal edilir.

  • Китайские ученые изобрели искусственный язык для оценки остроты пищи

    В Шанхае научная группа из Восточно-Китайского университета науки и технологий представила бионический язык, способный определять степень остроты еды.

    Как передает Median.Az, об этом сообщает Xinhua.

    Устройство изготовлено из мягкого гелевого материала, который получают путем смешивания сухого молока, акриловой кислоты и хлорида холина. При подключении к источнику электричества гель, содержащий ионы хлора и водорода, начинает проводить ток.

    При контакте капсаицина (вещества, отвечающего за жгучесть перца чили) с молочными белками в гелевой структуре происходит нарушение ионного потока и снижение электропроводности материала. Это физическое явление легло в основу методики количественной оценки остроты.

    В ходе испытаний искусственный язык протестировал восемь различных острых продуктов, присвоив им значения по шкале от 0 (отсутствие вкуса) до 70 (максимальная жгучесть). Результаты практически полностью совпали с оценками, данными подготовленными дегустаторами.

    Разработка найдет применение в портативных устройствах для контроля остроты пищи, а также при создании человекоподобных роботов.

  • Çində qidanın acılığını yoxlamaq üçün süni dil yaradılıb

    Şanxayda Şərqi Çin Elm və Texnologiya Universitetinin tədqiqat qrupu qidanın acılığını təyin edə bilən bionik dil təqdim edib.

    Bu barədə “Sinxua” məlumat yayıb.

    Cihaz quru süd, akril turşusu və xolin xloridinin qarışımı ilə əldə edilən yumşaq gel materialından hazırlanıb. Elektrik mənbəyinə qoşulduqda, xlorid və hidrogen ionları olan gel elektrik keçirməyə başlayır.

    Qida nə qədər acı olarsa, elektrik keçiriciliyi bir o qədər azalır.

    Sınaq zamanı süni dil səkkiz müxtəlif acılı qidanı sınaqdan keçirib və onlara 0-dan (acısız) 70-ə (maksimum acılı) qədər bal verib.

    Nəticələr demək olar ki, insanların verdiyi qiymətlərlə tamamilə üst-üstə düşüb.

  • Отправка GigaChat на МКС станет первым в мире использованием ИИ в космосе

    Отправка нейросети “Сбера” GigaChat на Международную космическую станцию (МКС) станет первым в мире использованием искусственного интеллекта (ИИ) в космосе.

    Как передает Median.Az со ссылкой на ТАСС, об этом заявил вице-президент по исследованиям и инновациям “Сбера” Альберт Ефимов.

    Как сообщалось, впервые в работу космонавтов на МКС включится нейросеть “Сбера” GigaChat. Она будет формировать отчеты и работать с базами данных, тем самым облегчая рутинную работу экипажа.

    “Подобное использование искусственного интеллекта на орбите, хочу подчеркнуть, в полезном прикладном процессе космонавтов является, по имеющейся у нас информации, первой в мире. Мы являемся совместно с Роскосмосом пионерами”, – сказал Ефимов.

    Он добавил, что на орбиту будет отправлена точно та же языковая модель, тот же самый GigaChat, которым пользуются жители Земли. Разработчики при адаптации GigaChat к работе на станции учитывали необычный язык космонавтов, который они используют, тысячи аббревиатур, накопленных за несколько десятков экспедиций на МКС, добавил Ефимов.

    Запуск корабля “Союз МС-28” намечен на 13:28 по Баку 27 ноября. Планируется, что экипаж проведет на орбите 242 дня и вернется в конце июля 2026 года. В основной экипаж вошли космонавты Роскосмоса Сергей Кудь-Сверчков (спецкор ТАСС на МКС) и его коллега Сергей Микаев, а также астронавт NASA Кристофер Уильямс. Их дублерами выступают космонавты Петр Дубров, Анна Кикина и астронавт Анил Менон.

  • Kosmosda ilk dəfə süni intellektdən istifadə ediləcək

    Rusiyanın “Sber” şirkətinin “GigaChat” neyron şəbəkəsinin Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (BKS) göndərilməsi kosmosda süni intellektin ilk istifadəsi olacaq.

    Median.Az TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə “Sber”in Tədqiqat və İnnovasiya üzrə vitse-prezidenti Albert Yefimov məlumat verib.

    Məlumata görə, “GigaChat” ilk dəfə BKS-də kosmonavtlar tərəfindən istifadə olunacaq. O hesabatlar hazırlayacaq və məlumat bazaları ilə işləyəcək. Bununla da süni intellekt ekipajın gündəlik işini asanlaşdıracaq.

    Buraxılışın 27 noyabrda baş tutacağı planlaşdırılır.

  • В Гёранбое обрушился блок пятиэтажки: здание находится в полностью аварийном состоянии – Видео (Обновлено)

    В городе Гёранбой на месте расположенного на улице Джафара Джаббарлы аварийного жилого дома, у которого полностью обрушился один блок, будет построен новый.

    Об этом Baku TV заявил глава Исполнительной власти Гёранбойского района Магеррам Гулиев.

    По его словам, в Кабинет министров и Министерство по чрезвычайным ситуациям уже направлено обращение по поводу строительства нового здания.

    “Уже принято решение о строительстве нового здания. Жилой дом находится в полностью аварийном состоянии. Геологи и топографы начали работу на данной территории в связи со строительством нового здания. Жилой комплекс будет возведен на месте старого строения. Также было определено аварийное состояние соседнего дома, и он тоже будет обновлен. В целом начата работа с целью строительству жилого здания на 76 квартир”, – сказал глава ИВ.

    В городе Гёранбое полностью обрушился 5-й блок аварийного 5-этажного жилого дома, расположенного на улице Джафара Джаббарлы.

    Как сообщает Median.Az со ссылкой на Report, хотя некоторым жильцам удалось вынести личные вещи до происшествия, остальные не смогли спасти свое имущество. В результате обрушения блока в вечерние часы их жилье было разрушено, а вещи пришло в негодность.
    Отметим, что 5-этажное здание, в котором произошло обрушение, состоит из 60 квартир.

    В настоящее время сотрудниками соответствующих ведомств принимаются необходимые меры на территории.

    В Гёранбое внезапно обрушился 5-й блок аварийного 5-этажного жилого дома.

    Как сообщает Oxu.Az, инцидент произошел сегодня около 21:00.

    Согласно информации, в результате происшествия никто не пострадал.

    На место обрушения прибыли глава Исполнительной власти Гёранбойского района Магеррам Гулиев, начальник Аранского регионального центра Министерства по чрезвычайным ситуациям полковник-лейтенант Рамин Оруджов, сотрудники районного отдела полиции и представители других соответствующих структур.

    В настоящее время на территории проводятся необходимые мероприятия.

  • Goranboyda beşmərtəbəli yaşayış binasının bir bloku çökdü: “Tamamilə qəzalı vəziyyətdədir” – Video (Yenilənib)

    “Goranboyun Cəfər Cabbarlı küçəsində bir bloku çökən qəzalı yaşayış binasının yerində yenisi tikiləcək”.

    Bunu Baku TV-yə açıqlamasında Goranboy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Məhərrəm Quliyev söyləyib.

    Onun sözlərinə görə, yeni binanın tikintisi ilə bağlı Nazirlər Kabinetinə və Fövqəladə Hallar Nazirliyinə müraciət edilib.

    “Bu bina ilə əlaqədar Nazirlər Kabinetinə və Fövqəladə Hallar Nazirliyinə müraciət olunub. Artıq yeni binanın tikintisi ilə bağlı qərar qəbul edilib. Bina tamamilə qəzalı vəziyyətdədir və yenisinin tikintisi ilə bağlı geoloqlar, topoqraflar rayonda fəaliyyətə başlayıblar. Yeni yaşayış kompleksi köhnə binanın öz yerində tikiləcək. Qonşuluqda yerləşən binada da qəzalı vəziyyəti müəyyən olunub və o da yenilənəcək. Ümumilikdə, 76 mənzilli yaşayış kompleksinin tikintisi üçün işə başlanılıb”, – deyə o bildirib.

    Median.Az “Report”a istinadla xəbər verir ki, bəzi mənzillərdən sakinlərin iştirakı ilə əşyalar çıxarılsa da, bir neçə mənzilin sakinləri çox şey götürə bilməyiblər.

    Axşam saatlarında blokun çökməsi nəticəsində həmin sakinlərin yaşadıqları mənzillər dağılıb və onların əşyaları da yararsız hala düşüb.

    Qeyd edək ki, 60 mənzildən ibarət olan yaşayış binasının 5-ci bloku tamamilə uçub.

    Hazırda ərazidə aidiyyəti qurumların əməkdaşları tərəfindən müvafiq tədbirlər görülür.

    Goranboyda yararsız hala düşən 5 mərtəbəli yaşayış binasının 5-ci bloku tamamilə çöküb.

    Oxu.Az xəbər verir ki, hadisə bu gün axşam saat 21 radələrində qeydə alınıb.

    Belə ki, sözügedən binanın həmin bloku anidən uçub. Hadisə nəticəsində xəsarət alan olmayıb.

    Əraziyə Goranboy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Məhərrəm Quliyev, FHN aran regional mərkəzinin rəisi polkovnik-leytenant Ramin Orucov, rayon polis şöbəsinin əməkdaşları və digər aidiyyəti qurumların nümayəndələri cəlb ediliblər.

    Ərazidə hazırda tədbirlər görülür.

  • Трагически погиб офицер – сын шехида – ПОДРОБНОСТИ (Обновлено)

    Состоялись похороны Исмайыла Азимли – сына шехида первой Карабахской войны Эльмана Магеррамова.

    Старший лейтенант азербайджанской армии И.Азимли похоронен в селе Самедабад Билясуварского района.

    По предварительным данным, при посещении места своего участия в боевых действиях во время Отечественной войны он упал в горной местности.

    * * * * *

    Ушел из жизни Исмайыл Азимли – сын шехида первой Карабахской войны Эльмана Магеррамова.

    Причина смерти старшего лейтенанта азербайджанской армии И.Азимли пока неизвестна.

    Исмайыл Азимли был участником Отечественной войны.

    Отметим, что покойный был родом из Билясуварского района.
    //oxu.az

  • Şəhid hərbçinin zabit övladı faciəli şəkildə HƏLAK OLDU – TƏFƏRRÜAT (Yenilənib)

    Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi Elman Məhərrəmovun vəfat edən oğlu İsmayıl Əzimli dəfn olunub.

    Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan İ.Əzimli Biləsuvar rayonunun Səmədabad kəndində torpağa tapşırılıb.

    İlkin məlumata əsasən, İ.Əzimli Vətən müharibəsi zamanı döyüşdüyü əraziləri ziyarət edərkən, dağlıq ərazidə yıxılıb.

    * * * * *

    Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi Elman Məhərrəmovun oğlu İsmayıl Əzimli dünyasını dəyişib.

    Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan İ.Əzimlinin ölüm səbəbi hələlik məlum deyil.

    İ.Əzimli həmçinin Vətən müharibəsi iştirakçısı idi.

    Qeyd edək ki, mərhum Biləsuvar rayonundandır.
    //oxu.az

  • В Индонезии произошло сильное землетрясение

    Землетрясение магнитудой 6.6 зарегистрировано у острова Симелуэ в Индонезии.

    Об этом сообщил Европейско-средиземноморский сейсмологический центр.

    По его данным, эпицентр находился на расстоянии 46 км к югу от города Синабанг, где проживают 15 000 человек. Очаг залегал на глубине 25 км.

    Информации о разрушениях и пострадавших не поступало. Угроза цунами не объявлялась.