Month: January 2026

ChatGTP kimi süni intellektə (Al) əsaslanan çatbotlar gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İnsanlar onlardan suallara cavab tapmaq, mətnlər tərtib etmək, ideyalarla bağlı kömək almaq və hətta məlumatların təhlili üçün istifadə edirlər. Lakin Al ilə ünsiyyət nə qədər aktivləşirsə, bir o qədər də yadda saxlamaq vacibdir ki, bu platformalar şəxsi və ya məxfi məlumatlar üçün təhlükəsiz anbar deyil. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “SlashGear” yazır.

ChatGTP hər gün təxminən 2,5 milyard sorğunu cavablandırır və daxili təhlükəsizlik mexanizmlərinə baxmayaraq, daxil etdiyiniz məlumatların sızması və nəzarətsiz istifadəsi ilə bağlı real risklər qalır. Texnologiya daim inkişaf edir, lakin ehtiyatlılıq hələ də zəruridir.

Budur, ChatGTP və ya istənilən digər “ağıllı” çatbota heç vaxt deməməli olduğunuz beş məqam.

Şəxsi məlumatlar

Bəzi istifadəçilər CV hazırlamaq və ya oxşar məqsədlər üçün bilmədən tam adlarını, ünvanlarını, sənəd nömrələrini və əlaqə məlumatlarını daxil edirlər. Bu isə məlumat sızması və ya model bazalarına kənar şəxslərin çıxışı halında ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Bot “dost kimi” cavab verirmiş kimi təsir bağışlasa belə, bu məlumatlar sistem tərəfindən emal oluna və gözlədiyinizdən fərqli şəkildə istifadə edilə bilər.

Maliyyə detalları

ChatGTP-dən maliyyə məsləhətçisi kimi istifadə edib aylıq büdcə planı və ya hətta pensiya strategiyası hazırlamaq olar. Ancaq bank hesabları, kredit kartları, investisiyalar və ya vergi ilə bağlı konkret məlumatlar Al-çata daxil edilməməlidir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, məlumatlar təqdim edildikdən sonra onların taleyini izləmək mümkün deyil. Maliyyə məlumatlarının daxil edilməsi fırıldaqçılıq sxemlərindən tutmuş fərdi məlumat sızmalarına, fişinq hücumlarına və qurğuların zərərli proqramlarla yoluxmasına qədər ciddi risklər yarada bilər.

Tibbi məlumatlar

Son sorğulara görə, hər altı yetkin şəxsdən biri ayda ən azı bir dəfə simptomların izahı və ya müalicə ilə bağlı ChatGTP-yə müraciət edir. Gənclər arasında bu göstərici hər dörd müraciətdən birinə çatır.

Mütəxəssislər bunu son dərəcə ehtiyatla etməyə çağırır və xatırladırlar ki, bu sistem həkim deyil və mütəxəssis məsləhətini əvəz etmir. Maliyyə məlumatlarında olduğu kimi, tibbi məlumatların təqdim edilməsindən sonra onların necə istifadə olunacağını bilmək mümkün deyil.

İşlə bağlı materiallar

Sənədlər, hesabatlar və şirkət strategiyaları – yəni işəgötürənə, müştərilərə və ya ictimaiyyət üçün nəzərdə tutulmayan cari layihələrə aid bütün materiallar bu kateqoriyaya daxildir.

Nəşrdə qeyd olunur ki, süni intellekt mətnlərin redaktəsi və ya sənədlərin qısa xülasəsi üçün rahat alət kimi görünsə də, bu, lazımsız risklər yarada bilər.

Hər hansı qeyri-qanuni sorğular

Bu cür suallardan təkcə təhlükəsizlik baxımından deyil, hüquqi səbəblərə görə də çəkinmək lazımdır. Cinayət törətmək, dələduzluq fəaliyyəti və ya manipulyasiya ilə bağlı sorğular servislərin bloklanmasına və hətta məsuliyyətə səbəb ola bilər. Çünki platformalar qanunlara riayət etməyə borcludur və hüquq-mühafizə orqanlarının tələbi ilə məlumatları təqdim edə bilərlər.

“OpenAl” şirkətinin rəhbəri Sem Altman da xəbərdarlıq edir ki, ChatGTP ilə yazışmalar real mütəxəssislə aparılan söhbətlər kimi qanunla qorunmur və məhkəmə araşdırması zamanı istifadəçi yazışmaları məhkəmə qərarı ilə təqdim edilə bilər.

Buna görə də süni intellektlə ünsiyyətdə, xüsusilə şəxsi və peşəkar həyatınıza aid mövzularda hər zaman ehtiyatlı olmaq tövsiyə olunur.

Energetika Nazirliyinin Kollegiyasının 29 may 2024-cü il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektrik qurğularının istismarında təhlükəsizlik texnikası Qaydaları”na dəyişiklik edilib.

Bununla bağlı energetika naziri Pərviz Şahbazov müvafiq qərar imzalayıb.

Qərara əsasən, elektrik avadanlıqlarının sınağının aparılmasına buraxılan şəxslərin biliklərinin yoxlanılması məqsədilə yaradılan komissiyanın tərkibi dəqiqləşdirilib. Belə ki, “Elektrik qurğularının texniki istismar Qaydaları”na uyğun olaraq formalaşdırılan komissiyaya gərginliyi 1000 V-dan yuxarı olan elektrik qurğuları üzrə elektrik təhlükəsizliyi sahəsində V qrupdan aşağı olmayan, gərginliyi 1000 V-dək olan elektrik qurğuları üzrə isə IV qrupdan aşağı olmayan mütəxəssislər cəlb olunacaq.

İndiyədək isə gərginliyi 1000 V-dək olan elektrik qurğuları üçün elektrik təhlükəsizliyi üzrə V qrupdan aşağı, gərginliyi 1000 V-dək olan elektrik qurğuları üçün isə IV qrupdan aşağı ixtisasa malik mütəxəssislərin cəlb edilməsi nəzərdə tutulurdu.

Beləliklə, əvvəlki redaksiyada “aşağı qrupa malik” ifadəsi yer alırdı ki, bu da IV və ya V qrupdan aşağı səviyyəni nəzərdə tuturdu. Yeni dəyişikliklə isə “aşağı olmayan qrupa malik” anlayışı tətbiq olunur və bu, müvafiq olaraq IV və ya V qrup, eləcə də daha yüksək ixtisasa malik mütəxəssislərin prosesə cəlb edilməsini təmin edir. Nəticədə, sınaq və qiymətləndirmə prosesində yalnız kifayət qədər ixtisaslı və təcrübəli şəxslər iştirak edəcək.

Rusiya-Ukrayna müharibəsi artıq Qara dənizdəki ticarəti təhdid etmə həddinə çatıb.

Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan deyib.

Türkiyə lideri qeyd edib ki, artıq dörd ildir davam edən müharibədə yüz minlərlə insan ölüb, yaralanıb və evsiz-eşiksiz qalıb.

ABŞ Venesuela prezidenti Nikolas Maduro və onun həyat yoldaşı Silia Flores barəsində “narkoterrorizm” ittihamı irəli sürüb.

“Unikal” xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin baş prokuroru Pam Bondi rəsmi açıqlama verib.

Baş prokurorun sözlərinə görə, Maduro və ona yaxın şəxslər uzun illər ərzində beynəlxalq narkotik şəbəkələri ilə əməkdaşlıq edərək ABŞ ərazisinə böyük həcmdə narkotik maddələrin daşınmasında iştirak ediblər. İddia olunur ki, bu fəaliyyətlər terrorçu və silahlı qruplaşmalarla əlaqəli şəkildə həyata keçirilib və ABŞ-nin milli təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradıb.

Pam Bondi bildirib ki, sözügedən ittihamlar çərçivəsində Maduro ailəsinin üzvləri və Venesuelanın bir sıra yüksəkvəzifəli rəsmiləri də araşdırma predmetidir. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi istintaqın uzun müddətdir davam etdiyini və kifayət qədər sübut toplandığını vurğulayıb.

Açıqlamada qeyd olunub ki, Nikolas Maduro və həyat yoldaşı yaxın vaxtlarda ABŞ məhkəməsi qarşısına çıxarıla bilərlər. Məhkəmə prosesi zamanı onlara qarşı narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi, terrorçu qruplarla əməkdaşlıq və transmilli cinayət şəbəkəsinin idarə olunması kimi ağır maddələr üzrə ittihamların irəli sürüləcəyi gözlənilir.

Rəsmi Karakas isə ABŞ-nin bu addımını qətiyyətlə rədd edərək, ittihamları siyasi motivli və Venesuelaya qarşı təzyiq aləti kimi qiymətləndirib.

Qanada yaşayan və özünü “Nuh” adlandıran kişi gündəmdən düşmək bilmir. Bu dəfə o proqnozları ilə deyil, həbsi ilə diqqət çəkib.

Qananın Akkra şəhərindəki Adentan Rayon Məhkəməsi sosial media paylaşımları ilə ölkə miqyasında diqqət çəkən 33 yaşlı Evans Eşunun məhkəməsinin keçirilməsi barədə qərar qəbul edib.

Eşun “yanlış məlumatlandırma, ictimaiyyəti qəsdən çaşdırmaq və saxta xəbərlər yaymaq” ittihamları ilə üzləşəcək. Yerli medianın məlumatına görə, məhkəmə ilk dinləməsi keçirilən Eşunun məhkəmə qarşısına çıxmaq üçün yararlılığını müəyyən etmək məqsədilə Pantang Psixiatriya Xəstəxanasında psixiatrik müayinədən keçməsi barədə qərar verib. Psixiatrik rəy növbəti dinləmədən əvvəl məhkəməyə təqdim edilməlidir.

Hesabatın hazırlanmasından sonra məhkəmə iclasın yanvarın 16-da keçirilməsinə qərar verib. Sosial mediada “Ebo Noah” kimi tanınan Eşun, 25 dekabrda böyük bir daşqın olacağını xəbər verən yuxuda bir mesaj aldığını iddia edərək ölkə daxilində böyük bir ajiotaj yaratmışdı.

Rusiya qoşunları DXR-dəki Bondarnoye kəndini nəzarətə götürüb.

Bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.

“Cənub Qüvvələr Qrupunun bölmələri aktiv əməliyyatlar nəticəsində Donetsk Xalq Respublikasının Bondarnoye kəndini ələ keçirib”, – deyə açıqlamada bildirilir.

Daha əvvəl, 2 yanvarda Rusiya ordusunun bir həftə ərzində DXR, Zaporojye və Xarkov vilayətlərində doqquz yaşayış məntəqəsini nəzarətə götürdüyü açıqlanmışdı.