Serbiyada qaz elektrik stansiyasının Azərbaycanla birgə tikintisi layihəsi Belqradın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi üzrə strategiyasına uyğundur.
Median.Az “Report”a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Serbiyanın “Serbian News” nəşrinin məqaləsində bildirilib.
“Azərbaycan kapitalının dəstəyi ilə yeni qaz elektrik stansiyasının tikintisi layihəsi elektrik enerjisinə tələbatın artması, Avropa İttifaqının (Aİ) dekarbonizasiya ilə bağlı təzyiqi və enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsi zərurəti fonunda Serbiyanın enerji sektorunun investisiya mənzərəsində nəzərəçarpacaq dəyişiklikdən xəbər verir”, – nəşr yazıb.
Qeyd olunub ki, tarixi baxımdan Serbiyanın elektroenergetika sistemi böyük ölçüdə liqnit əsaslı istehsala arxalanıb, bu isə əsasən dövlət şirkəti olan “Elektroprivreda Srbije” (EPS) tərəfindən idarə olunurdu və hidroenergetika ilə məhdud qaz gücləri tərəfindən əlavə olaraq dəstəklənirdi. Bu model uzun müddət qiymət sabitliyini təmin etsə də, müasir bazar reallıqları və ekoloji standartlar şəraitində tədricən öz səmərəliliyini itirib. Köhnələn kömür infrastrukturu, karbon xərclərinin artması, regional enerji bazarlarının qeyri-sabitliyi və tez-tez baş verən kəsintilər, xüsusilə qış fəsli və quraqlıq illərində təklifin struktur çatışmazlığına gətirib çıxarıb.
“Bu şəraitdə qaz generasiyası təkcə köməkçi enerji mənbəyi kimi deyil, enerji sisteminin sabitləşdirilməsi üçün əsas alət kimi yenidən nəzərdən keçirilir. Azərbaycanın bu prosesdə iştirakı Serbiyanın qaz təchizatının şaxələndirilməsi və ənənəvi mənbələrdən asılılığın azaldılması üzrə daha geniş siyasətinin bir hissəsidir. Son illərdə Belqrad yeni qaz interkonnektorlarının inkişafına, saxlama güclərinin genişləndirilməsinə və qaz təchizatı üzrə uzunmüddətli müqavilələrin bağlanmasına fəal şəkildə investisiya yatırıb”, – məqalədə bildirilib.
Qeyd olunub ki, Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya qaz təchizatında artıq mühüm rol oynayan Azərbaycanın iştirakı ikitərəfli əməkdaşlığı yeni səviyyəyə – yanacaq təchizatından elektrik enerjisi istehsalında birbaşa iştiraka çıxarır. Bu, Serbiyanı daha yüksək səviyyəli enerji dayanıqlılığı ilə təmin edir və ənənəvi enerji tərəfdaşlarından asılılığı azaldır.
Məqaləyə əsasən, layihənin aktuallığı həmçinin sənaye inkişafı, iqtisadiyyatın rəqəmsallaşması və məlumat mərkəzlərinin tikintisi nəticəsində yaranan elektrik enerjisi istehlakının davamlı artımı ilə şərtlənib.
“Bərpaolunan enerji mənbələrinin payının artmasına baxmayaraq, onların qeyri-sabitliyi və enerji sisteminə inteqrasiyasının mürəkkəbliyi çevik generasiya güclərinin mövcudluğunu tələb edir. Qaz elektrik stansiyası tələbatın dəyişməsinə tez reaksiya verməyə imkan yaradacaq və enerji sisteminin sabit işini təmin edəcək”, – “Serbian News” qeyd edib.
Maliyyə nöqteyi-nəzərdən layihənin Azərbaycan investorlarının xüsusi kapitalını, eləcə də regional və beynəlxalq maliyyə institutlarının uzunmüddətli kreditlərini özündə birləşdirən hibrid maliyyələşdirmə strukturundan istifadə edilməklə həyata keçirilməsi gözlənilir. Bununla yanaşı, maliyyələşmənin cəlb edilməsi üçün həlledici amil gəlirlərin sabitliyini təmin edən elektrik enerjisinin alqı-satqısı haqqında uzunmüddətli sazişlərin və ya dövlət dəstəyi mexanizmlərinin mövcudluğu olacaq.
“Layihənin geosiyasi əhəmiyyəti də mühümdür. Azərbaycanın Cənub-Şərqi Avropanın enerji sektorunda iştirakının genişləndirilməsi Bakının region ölkələri üçün etibarlı enerji tərəfdaşı kimi rolunu gücləndirmək strategiyasına uyğundur. Serbiya üçün bu əməkdaşlıq enerji təchizatının şaxələndirilməsi və enerji müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi üçün əlavə imkanlar açır”, – məqalədə vurğulanıb.
Qeyd olunub ki, yeni qaz elektrik stansiyası həmçinin bərpaolunan enerji mənbələrinin inteqrasiyasını yaxşılaşdırmağa, sənaye üçün enerji təchizatının etibarlılığını artırmağa, eləcə də kəsinti və qiymət qeyri-sabitliyi risklərini azaltmağa imkan verəcək. Bu, sabit elektrik enerjisi təchizatına ehtiyac duyan enerji tutumlu sahələr və yüksək texnoloji istehsal üçün xüsusilə vacibdir.
