Month: November 2024

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, IDEA (Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naminə Beynəlxalq Dialoq) İctimai Birliyinin təsisçisi və rəhbəri Leyla Əliyeva “Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı” QSC (Bakı Limanı), ADA Universiteti, IDEA İB, Caspian İntegrated Scientific Network (CASPISNET), ABŞ-nin Kaliforniya Universiteti (UCLA) və BMT-nin Ətraf Mühit Proqramı (ƏMP) tərəfindən birgə təşkil olunan “Xəzər dənizi hövzəsi: risklərin qiymətləndirilməsi və aradan qaldırılması” mövzusunda dəyirmi masa müzakirələrində iştirak edib.

Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyası (COP29) çərçivəsində həyata keçirilən tədbirin açılışında iştirak edən Leyla Əliyeva qonaqları salamlayaraq Xəzər dənizinin ətraf mühitinin mühafizəsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Dünya göllərinin ümumi su ehtiyatlarının 40 faizdən çoxunu təşkil edən Xəzər dənizinin malik olduğu zəngin ekosistem barədə tədbir iştirakçılarına məlumat verilib. Leyla Əliyeva Xəzər dənizində yaşanan problemlərin bir sıra canlıların, o cümlədən suitilər, nərə və qızılbalıqların populyasiyasına təsir etdiyini qeyd edib.

Leyla Əliyeva IDEA İctimai Birliyi tərəfindən icra olunan müvafiq fəaliyyətlər, o cümlədən “Zəngin hövzələr”, “Bir damcı” layihələri və “Blue Marine Foundation” təşkilatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Xəzər dənizində yaradılan ilk dənizkənarı mühafizə olunan ərazi seçilmiş Qızılağac Milli Parkı ilə bağlı bir sıra məsələlərə toxunub. Qeyd olunub ki, 2011-ci ildən etibarən 7 mindən çox könüllünün yardımı ilə sahilyanı ərazilərdən 120 tona yaxın tullantı toplanaraq təkrar emal edilib. Ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində gənclərin rolunu vurğulayan Leyla Əliyeva Xəzər dənizinin gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanılması istiqamətində çalışacaq gənc mütəxəssislərin yetişdirilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib.

Çıxışın yekununda Leyla Əliyeva Xəzər dənizinin unikal ekoloji sisteminin qorunması naminə monitorinq və davamlı təhlillərin aparılmasının vacibliyini qeyd edərək beynəlxalq ekspertlər və tədqiqat mərkəzlərinin nümayəndələrini birgə layihə və təşəbbüslərlə çıxış etməyə çağırıb.

Dəyirmi masa çərçivəsində həmçinin Bakı Limanının Baş direktoru Taleh Ziyadov, Azərbaycan Respublikasının BMT-nin Cenevrə şəhərindəki bölməsində və digər beynəlxalq təşkilatlar yanında daimi nümayəndəsi Qalib İsrafilov, BMT ƏMP-nin “GRID-Geneva” proqramının rəhbəri Paskal Peduzzi, UCLA Universiteti Ətraf Mühit və Dayanıqlılıq İnstitutunun professoru, “CTrees” layihəsinin rəhbəri Sassan Saatchi, Bakı Limanının eksperti və CASPISNET-in koordinatoru Elnur Səfərov, Nazarbayev Universitetinin professoru Emil Bayramov və Rusiya Elmlər Akademiyası P.P.Şirşov adına Okeanologiya İnstitutunun professoru Andrey Kostyanoy tərəfindən müzakirə mövzsusu ilə bağlı müxtəlif fikirlər irəli sürülüb.

Tədbirin yekununda Xəzər dənizində müşahidə olunan hərtərəfli problemlərin öyrənilməsi və onların mümkün həll yollarına dair təkliflərin irəli sürülməsi məqsədilə Xəzər İqlim və Dayanıqlılıq Mərkəzinin yaradılması elan edilib.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Azərbaycan Televiziyasına açıqlamasında Ermənistanın və Fransanın COP29-da iştirak etməməsi məsələsinə toxunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Prezidentin köməkçisi Azərbaycanın BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının tərəfi kimi öz məsuliyyətindən və öhdəliyindən çıxış edərək Konvensiyanın bütün tərəf ölkələrinə, o cümlədən Ermənistana və Fransaya dəvət göndərdiyini diqqətə çatdıraraq deyib: “Konvensiyanın demək olar ki, bütün üzvləri Bakıdadır. COP29 məkanını gəzdikdə, buradakı dinamik vəziyyəti, dövlətlərin, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının nümayəndələri tərəfindən aparılan müzakirələri gördükdə bir daha şahidi oluruq ki, dünya bu gün Azərbaycandadır. COP29-da 75 mindən artıq iştirakçı qeydiyyata alınıb. Ona görə də Ermənistanın iştirak edib-etməməsinin bizə hər hansı təsiri yoxdur”.

Hikmət Hacıyev açıqlamasında Ermənistanın iqlim dəyişməsi və iqlim transformasiyası məsələsində ciddi olub-olmamasından da danışıb. O, COP29-un başlamasından əvvəl BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının iqlim dəyişmələrinin Cənubi Qafqaza mənfi təsirlərinə dair hazırladığı hesabatda regiondakı dağlarda buzlaqların əriməsi, Xəzər dənizinin suyunun səviyyəsinin aşağı düşməsi, yağıntıların azalması kimi neqativ tendensiyaların yer aldığını vurğulayaraq deyib: “Hesab edirdik ki, Ermənistanın COP29-da iştirakı Cənubi Qafqaz regionunda əməkdaşlıq, o cümlədən iqlim dəyişməsi kimi vacib məsələlərin birgə müzakirəsi baxımından faydalı imkan olardı. Amma Ermənistanın burada iştirak etməməsi göstərir ki, onun bu günə qədər COP ilə əlaqədar tutduğu mövqe cılız propaqandadan başqa bir şey deyil və Ermənistan bu məsələdə də ciddi deyil. Ermənistanın dövlət strukturlarının iştirakı və dəstəyi ilə Azərbaycana qarşı bir sıra çirkin təbliğat kampaniyaları aparılır. Ermənistanın tutduğu mövqe bundan ibarətdir. Hesab edirdik ki, Ermənistan COP29-a qatılmaqla regional səviyyədə etimad quruculuğu və dialoq prosesinə töhfə vermiş olardı. Amma Ermənistan özü bundan kənara çəkildi”.

Prezidentin köməkçisi Fransanın açıq dialoqa və tənqidə hazır ölkə kimi COP29-da konstruktiv dialoq və müzakirə aparmaq əvəzinə, küskün mövqe tutmasının da anlaşılan olmadığını diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, okeanın ortasında yerləşən kiçik ada dövlətləri iqlim dəyişmələrinin təsiri nəticəsində ekzistensializm təhlükəsi ilə üzləşib. Fransanın və Niderlandın dənizaşırı regionları də mahiyyət etibarilə kiçik ada dövlətləri kateqoriyasına aid coğrafi ərazilərdir. Öz idarəçilikləri olmadığına, hələ də dənizaşırı regionlar kimi idarə edildiklərinə görə həmin ərazilərin nümayəndələri iqlim problemləri çərçivəsində öz səslərini ucalda bilmirlər. “Biz iqlim probleminin qlobal problem olduğunu qəbul ediriksə, inklüzivlik prinsipindən çıxış edərək hər bir tərəfə fürsət vermək lazımdır ki, onlar da öz problemlərini qaldırsınlar. Bu, normal hal idi. Lakin təəssüf ki, inklüzivlikdən danışan və konstruktiv tənqidi həmişə təşviq edən tərəf kimi çıxış edən Fransa bir tənqiddən sonra küskün mövqe tutdu, geri çəkilməyə, buna başqa siyasi donlar geyindirməyə çalışdı. Bu, BMT tədbiridir. Burada hər bir dövlətin iştirak etmək və etməmək hüququ var. Ona görə də bu, Fransanın öz qərarıdır”, – deyə Hikmət Hacıyev vurğulayıb.

Azərbaycanda keçirilən COP29 iqlim konfransında qeyri-adi bir qonaq – Filip Makmaster, yəni “Sustaina Claus” kimi tanınan Davamlı İnkişaf Santa Klausu iştirak edib. Filip vətəndaş hüquqları fəalı, keçmiş MBA professoru və ekoloji sahibkarlıq təşəbbüskarıdır. O, cəmiyyət, ətraf mühit və iqtisadiyyat arasındakı harmoniyanı simvolizə edən üç barmaq işarəsi ilə tanınır.

Oxu.Az-a danışan Davamlı İnkişaf Santa Klausu bildirib ki, 2015-ci ildəki tarixi Paris sammitindən başlayaraq 10 ildir Davamlı İnkişaf Məqsədləri (DİM) və Paris Sazişinin həyata keçirilməsi uğrunda mübarizə aparır. Lakin onun sözlərinə görə, 10 il sonra bəşəriyyət hələ də yerində sayır.

Filip ilk dəfə Azərbaycana səfər edib və ölkədən çox təsirlənib. Onun geyimində Azərbaycan bayrağı olan hədiyyə edilmiş nişan və zamanla köhnəlmiş DİM nişanı var – bu nişan “Reality Rooster” xoruzu və “Low Carbon Panda” pandası ilə birlikdə Everestə qalxarkən Santa Klausla olub.

 “Dağa qalxmaq çox təhlükəli və çətin məşğuliyyətdir. DİM-ə nail olmaq da belədir. Bu çox çətindir. Amma görünür ki, biz bundan imtina edirik”, – deyə Makmaster təəssüflə qeyd edib.

Onun fikrincə, dünya uşaqlıqdan və uşaqlardan imtina edir, bunsuz isə bəşəriyyətin gələcəyi yoxdur.

“Məhz buna görə kampaniyamız “Uşaqlığı yenidən əzəmətli edək” adlanır. Biz COP-da bununla məşğuluq. Biz burada cibimizə gedəcək pul üçün deyilik. Əsas məsələ sülhə nail olmaq, uşaqların öldürülməsini dayandırmaqdır”, – deyə o əlavə edib.

“Sustaina Claus” bəzi Avropa liderlərinin COP29-da iştirakdan imtina etməsini “çirkin və nəzakətsiz” adlandıraraq tənqid edib.

“COP siyasət haqqında tədbir deyil və olmamalıdır. Mən daim deyirəm ki, bu, gələcəyimiz olan uşaqlıq və uşaqlar haqqında olmalıdır”, – deyə o vurğulayıb.

“Dünyada böyük dəyişikliklər baş verir. Məsələn, ABŞ-də prezident seçkisi keçirilib. Çoxu soruşur ki, bu hadisə dünyanı düzəldəcəkmi? Xeyr, düzəltməyəcək. Bu vəziyyəti daha da pisləşdirəcəkmi? Heç vaxt bilməzsən. Bəlkə də yaxşı olacaq, amma dəqiq deyil. Məsələ ondadır ki, başqalarının sənin, ailənin və gələcəyin üçün qərar verməsinə icazə vermək olmaz. Hamımız oyanmalıyıq. Məhz buna görə mənimlə hamını reallığa qayıtmağa çağıran bu balaca axmaq xoruz oyuncağı var “, – deyə Davamlı İnkişaf Santa Klausu bildirib.

Makmaster, həmçinin bəşəriyyəti planetin qarşısında duran real problemləri – qlobal istiləşmə, quraqlıq, içməli su və ərzaq çatışmazlığını dərk etməyə çağırıb.

“Reallıq ondan ibarətdir ki, yer üzündə get-gedə daha isti olur, quraqlıq tüğyan edir və içməli su ehtiyatları azalır. Bu bizim üçün nə deməkdir? Get-gedə daha az qida. Biz bu problemləri həll etməliyik”, – deyə o bəyan edib.

Sonda Filip öz torbasından ən sadə, lakin ən vacib hədiyyəni – ətrafındakı hər kəslə bölüşməyə çağırdığı səmimi təbəssümü çıxarıb. Bəlkə də dünyamızı bir az daha yaxşı etmək üçün məhz bundan başlamaq lazımdır.