Median.Az

Month: January 2026

  • Günəşdə çox böyük ölçüdə tac dəliyi əmələ gəlib

    Günəşdə təxminən bir milyon km ölçüsündə böyük “koronal” dəlik (tac dəliyi) əmələ gəlib.

    Bu barədə Rusiya Elmlər Akademiyasının Kosmik Tədqiqatlar İnstitutunun Günəş Astronomiyası Laboratoriyası və Rusiya Elmlər Akademiyasının Sibir Bölməsinin Günəş-Yer Fizikası İnstitutundan məlumat verilib.

    “Günəşdə növbəti nəhəng “koronal” dəlik əmələ gəlib və bu dəfə olduqca qeyri-adi formadadır. Tərs çevrilmiş nəhəng “1” rəqəmini xatırladır, amma təsvir gücünü nəzərə alsaq, burada, buludlarda olduğu kimi, yəqin ki, çox şey görmək olar. “Rəqəm”in hündürlüyü təxminən bir milyon kilometrdir”, – deyə məlumatda bildirilib.

    Qeyd olunur ki, Günəşin “koronal” dəliklər tərəfindən “işğal edilməsi” hələ 2025-ci ildə başlayıb və bu da maqnit qasırğalarının sayının kəskin artmasına səbəb olub.

    “Bu tendensiyanın dəyişəcəyinə dair heç bir əlamət yoxdur – sadəcə bugünkü Günəşə baxmaq kifayətdir. Yeni ildə maqnit qasırğalarının sayının əvvəlki ilin rəqəmlərini üstələməsi gözlənilir”, – deyə məlumatda əlavə edilib.

    Maqnit qasırğalarının sayının artmasının ən azı daha iki il davam edə biləcəyi qeyd olunur. Bu iki il qütb parıltılarını müşahidə etmək üçün də əlverişli olacaq.

  • Körpələr evinin müdirinə xəsarət yetirildi

    Tovuzda qadına kəcisi alətlə xəsarət yetirilib.

    APA-nın məlumatına görə, hadisə rayonun Dönük Qırıqlı kəndində qeydə alınıb.

    Xəsarət alan şəxsin kənddəki Körpələr evinin müdiri 1982-ci il təvəllüdlü Ş.Abdullayeva olduğu bildirilir. İlkin məlumata görə, keçmiş həyat yoldaşı işdə ona kəcisi alətlə xəsarət yetirib. Qadına tibbi yardım edilib, vəziyyətinin normal olduğu bildirilir.

    Faktla bağlı polis əməkdaşları tərəfindən araşdırma aparılır.

  • Keçmiş icra başçısı Qoca Səmədovun oğlu 46 yaşlı kişini GÜLLƏLƏDİ

    Yanvarın 16-da Yevlaxda silahlı insident baş verib.

    Oxu.Az-ın məlumatına görə, hadisə zamanı 39 yaşlı Zaur Səmədov qeydiyyatda olan ov tüfəngi ilə xuliqanlıq zəminində tanışı 46 yaşlı şəxsin ayaq nahiyyəsinə xəsarət yetirib.

    Z.Səmədov polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb.

    Faktla bağlı Yevlax Rayon Polis Şöbəsində Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri cinayət işi başlanılıb, araşdırmalar davam etdirilir.

    Qeyd edək ki, Zaur Səmədov Yevlaxın keçmiş icra başçısı Qoca Səmədovun oğludur.

  • Elmira Axundovanın yaxın adamı məhkəmə zalında HƏBS OLUNDU – Səkkiz milyon manatlıq dələduzluq işi (FOTO)

    Külli miqdarda dələduzluqda təqsirli bilinən Elnur İbrahimov yenidən həbs olunub.

    Median.Az Musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, həbs qərarı bu gün Bakı Apellyasiya Məhkəməsində hakim Aqil Musayevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə qəbul edilib. Məhkəmə hökmünü icra etmədiyinə, mülki iddia üzrə ödənişdən qəsdən yayındığına görə Elnur İbrahimov məhkəmə zalında qandallanıb.

    Qeyd edək ki, E.İbrahimovun adı cəmiyyətdə “Səkkiz milyonluq dələduzluq işi” kimi tanınan qalmaqallı cinayətdə hallanırdı. Külli miqdarda dələduzluqda təqsirli bilinən Elnur İbrahimov eyni zamanda sabiq səfir Elmira Axundovaya yaxınlığı ilə tanınır.

  • Путин созвонился с Пезешкианом после разговора с Нетаньяху

    Президент России Владимир Путин созвонился с иранским коллегой Масудом Пезешкианом после разговора с премьер-министром Израиля Биньямином Нетаньяху, подробности разговора будут раскрыты позже.

    Как передает Median.Az со ссылкой на ТАСС, об этом сегодня на брифинге заявил журналистам пресс-секретарь главы РФ Дмитрий Песков.

    “Первую половину дня президент [Путин] во многом посвятил ситуации вокруг Ирана. Сегодня уже состоялся телефонный разговор с премьер-министром Израиля [Биньямином] Нетаньяху, мы дали соответствующее сообщение. В самое ближайшее время мы также проинформируем вас о результатах телефонного разговора с президентом Ирана Пезешкианом”, – сказал Песков.

    По его словам, ситуацию в Иране и на Ближнем Востоке в Кремле оценивают как накаленную.

    Песков добавил, что Россия стремится способствовать деэскалации ситуации вокруг Ирана и во всем регионе: “В том числе усилия для этого прилагает президент РФ Владимир Путин”.

    “Эту помощь не только Ирану, но и всему региону, делу региональной стабильности и мира, Россия оказывает и сейчас, в том числе благодаря президентской активности, которая направлена на то, чтобы способствовать деэскалации напряженности”, – отметил пресс-секретарь российского лидера.

  • Putin Netanyahu ilə söhbətindən sonra Pezeşkiana zəng edib

    Rusiya Prezidenti Vladimir Putin İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə telefon danışığından sonra iranlı həmkarı Məsud Pezeşkiana zəng edib.

    Median.Az-ın TASS-a istinadən məlumatına görə, bunu bu gün brifinq zamanı Rusiya liderinin mətbuat katibi Dmitri Peskov jurnalistlərə bildirib.

    “Prezident Putin günün birinci yarısını, əsasən, İran ətrafındakı vəziyyətə həsr edib. Bu gün artıq İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə telefon danışığı olub, biz müvafiq məlumat vermişik. Ən qısa zamanda sizi İran Prezidenti Pezeşkian ilə telefon danışığının nəticələri barədə də məlumatlandıracağıq”, – Peskov deyib.

    Onun sözlərinə görə, Kreml İran və Yaxın Şərqdəki vəziyyəti gərgin kimi qiymətləndirir.

    Peskov əlavə edib ki, Rusiya İran ətrafında və bütün regionda gərginliyin azaldılmasına kömək etməyə çalışır: “O cümlədən Vladimir Putin də bu məqsədlə səylər göstərir”.

    “Rusiya bu köməyi təkcə İrana deyil, həm də bütün regiona, regional sabitlik və sülh işinə göstərir”, – Peskov qeyd edib.

  • “OpenAI” ayrıca tərcümə xidməti olan “ChatGPT Translate”i işə saldı – Azərbaycan dili varmı?

    “OpenAI” şirkəti “Google Translate”ə rəqib olaraq mövqeləndirilən ayrıca veb-tərcümə xidməti — “ChatGPT Translate”i istifadəyə verib.

    Xidmət 50-dən çox dili dəstəkləyir və interfeysi “Google Translate”ə çox bənzəyir: orijinal mətni daxil etmək və tərcüməni görmək üçün iki mətn sahəsi, həmçinin dilləri seçmək üçün menyu mövcuddur. Təəssüf ki, dəstəklənən dillər arasında hələlik Azərbaycan dili (və bəzi regional dillər) qeyd olunmayıb. 

    Əsas xüsusiyyətlər və fərqlər:

    •Üslub tənzimlənməsi: Xidmət hazır presetlər vasitəsilə tərcümənin üslubunu idarə etmək imkanı təklif edir. Məsələn, mətni “təbii”, “akademik”, “işgüzar” və ya “uşaq üçün” üslubunda tərcümə etmək olar.

    •Format məhdudiyyətləri: Sənədləri, şəkilləri və bütöv veb-səhifələri tərcümə edə bilən “Google Translate”dən fərqli olaraq, ChatGPT Translate hazırda yalnız mətnlə işləyir.

    •Platformalar: Masaüstü (desktop) versiyada yalnız mətn daxil etmək mümkündür, mobil brauzerlərdə isə səsli daxiletmə də aktivdir. Şəkillərin tərcüməsi elan edilsə də, buraxılış anında hələ əlçatan deyil.

    Əvvəllər tərcümə funksiyaları ChatGPT-nin əsas çat interfeysində mövcud idi, lakin indi “OpenAI” onları xüsusi və ixtisaslaşdırılmış bir servisə ayırıb. ChatGPT Translate üçün hələlik ayrıca mobil tətbiq mövcud deyil.

    “OpenAI” bu xidmətin hansı dil modelinə (məsələn, GPT-4o və ya o1) əsaslandığını açıqlamayıb və servisin işə salınması barədə geniş rəsmi təqdimat keçirməyib.
    “OpenAI”ın yeni təqdim etdiyi ChatGPT Translate xidmətində Azərbaycan dilinin dəstəklənmə səviyyəsi və imkanları barədə ətraflı arayış:

    “ChatGPT Translate”də Azərbaycan Dili: Mövcud vəziyyət

    Hələlik rəsmi siyahıda Azərbaycan dili “tam dəstəklənən 50 dil” arasında birbaşa qeyd olunmasa da, sistemin arxasında dayanan modelin (böyük ehtimalla GPT-4o) imkanları sayəsində dilimiz bir neçə səviyyədə işləyir.

    1. Tərcümənin Keyfiyyəti və Dəqiqliyi

    ChatGPT-nin Azərbaycan dili bilikləri klassik lüğət əsaslı sistemlərdən (məsələn, “Google Translate”in köhnə versiyaları) fərqli olaraq, kontekstualdır.

    •Üstünlüyü: Mətndəki idiomları, məcazi mənaları və cümlə strukturunu daha təbii qurur. Məsələn, “Gözüm su içmir” kimi ifadələri ingilis dilinə hərfi deyil, məna olaraq (I have doubts) tərcümə edə bilir.
    •Çatışmazlığı: Texniki və çox spesifik hüquqi terminlərdə bəzən Türkiyə türkcəsi ilə qarışdırma və ya süni səslənən söz birləşmələri yarada bilər.

    2. Üslub Presetlərinin Effektivliyi

    “ChatGPT Translate”in ən böyük yeniliyi olan üslub seçimləri Azərbaycan dili üçün də aktivdir:

    •İşgüzar (Professional): Rəsmi məktublaşmalarda “hörmətlə”, “nəzərinizə çatdırırıq” kimi qəliblərdən istifadə edir.
    •Təbii (Natural): Danışıq dilinə yaxın, daha axıcı cümlələr qurur.
    •Uşaq üçün (Simple): Mürəkkəb terminləri sadələşdirərək izahlı tərcümə təqdim edir.

    3. Hazırda limitlər

    Azərbaycanlı istifadəçilər üçün bəzi məhdudiyyətlər hələ də qalmaqdadır:

    •Səsli daxiletmə: Mobil versiyada Azərbaycan dilində səsli komanda qəbulu bəzən qeyri-dəqiq ola bilər.
    •Şəkil tərcüməsi: Digər dillər üçün aktivləşdikdə belə, Azərbaycan dilindəki əlyazmaları və ya mürəkkəb şriftləri tanımaqda çətinlik çəkə bilər.

    Təəssüf ki, “OpenAI” ChatGPT Translate xidmətini ilkin mərhələdə “məhdud dil siyahısı” ilə istifadəyə verib və Azərbaycan dili hazırda həmin rəsmi interfeys menyusunda (dropdown menu) yoxdur.

    Bunun bir neçə texniki və strateji səbəbi var:

    1. Niyə Azərbaycan dili siyahıda yoxdur?

    OpenAI bu yeni xidmət üçün yalnız yüksək resurslu dilləri (data bazası çox geniş olan – ingilis, ispan, fransız, alman, çin və s.) seçib. Cəmi 50 dilin dəstəklənməsi o deməkdir ki, dünya dillərinin böyük əksəriyyəti (o cümlədən Azərbaycan, Ukrayna və bir çox regional dillər) hələlik “rəsmi rəqib” siyahısına daxil edilməyib.

    2. “Görməməyinin” əsas səbəbi: “Dropdown” menyusu

    ChatGPT-nin özü ilə (çat daxilində) Azərbaycan dilində danışa bilsək də, “Translate” servisi üçün xüsusi filtrlər və üslub presetləri (natural, academic və s.) hər dil üçün ayrıca optimizasiya olunmalıdır. Görünən odur ki, “OpenAI” Azərbaycan dili üçün hələ bu presetləri tam sınaqdan keçirib bitirməyib.

    Bəs indi nə etmək olar? (Alternativ yol)

    Əgər yeni xidmətin menyusunda Azərbaycan dilini tapa bilmirsinizsə, lakin ChatGPT-nin güclü tərcümə qabiliyyətindən istifadə etmək istəyirsinizsə, ən yaxşı üsul hələ də klassik ChatGPT çatına müraciət etməkdir.

    Gələcək proqnoz:

    “OpenAI” adətən xidmətləri əvvəlcə kiçik qrupla başlayır, sonra isə “rolling update” ilə digər dilləri əlavə edir. Azərbaycan dilinin sistemin arxa planında (backend) onsuz da mövcud olduğunu nəzərə alsaq, yaxın aylarda həmin menyuda dilimizi görməyimiz çox ehtimal olunur.
    //qaynar.az

  • Xulio İqlesias cinsi təcavüz ittihamlarına ilk dəfə cavab verdi

    İspaniyalı müğənni Xulio İqlesias onu cinsi təcavüzdə ittiham edən iki qadının iddialarına ilk dəfə cavab verib.

    Bu barədə “El” Pais sənətçinin açıqlamasına istinadən məlumat yayıb.

    “Dərin təəssüflə evimin iki keçmiş işçisinin ittihamlarına cavab verirəm. Hər hansı bir qadına qarşı zorakılıq, məcburiyyət və ya hörmətsizlik ittihamlarını rədd edirəm. Bu iddialar tamamilə yalandır”, deyə 82 yaşlı İglesias bildirib.

    Xulio İqlesiasın malikanəsində ev işçisi işləyən iki qadın dünən sənətçini qısnama və cinsi təcavüzdə ittiham edib. Qurbanlardan biri müğənninin onu cinsi əlaqəyə məcbur etdiyini, şillə vurduğunu, təhqir etdiyini və döydüyünü iddia edib. Digər bir işçi isə yersiz toxunma, təhqir, alçaldıcılıq və daimi təcavüz atmosferindən şikayətlənib.

    Daha sonra internetdə Xulio İqlesiasın köhnə bir videosu yayılıb və orada o, televiziya aparıcısı Susana Ximenezi onu öpməyə məcbur edir.
    //qaynar.az

  • “Qarabağ” Xorvatiya klubuna qalib gəldi

    Türkiyədə təlim-məşq toplanışında olan “Qarabağ” komandası növbəti yoxlama oyununda da qələbə qazanıb.

    Qurban Qurbanovun baş məşqçisi olduğu kollektiv Xorvatiya təmsilçisi “Osiyek”i üstələyib.

    Qarşılaşma Azərbaycan çempionunun 3:1 hesablı qələbəsi ilə bitib. “Köhlən atlar”ın qollarını 49-cu dəqiqə Musa Qurbanlı, 57-ci dəqiqədə Aleksey Kaşuk və 90+3-cü dəqiqədə Abbas Hüseynov vurublar.

    “Qarabağ” bu gün, saat 19:00-da Polşanın “Zaqlembe” komandası ilə də yoxlama oyunu keçirəcək.

    Qeyd edək ki, Ağdam təmsilçisi daha əvvəl Özbəkistanın “Neftçi” klubunu beş cavabsız qolla üstələyib.

  • Yüksəkvəzifəli şəxsin köməkçisi kimi təqdim olundu: İş adamının yarım milyon manatını mənimsədi

    Bakıda sahibkar Azadxan Xanməmmədova çoxmənzilli yaşayış binasının tikintisinə köməklik edəcəyinə söz verərək ona qarşı külli miqdarda dələduzluq edən Aydın Cəfərovun cinayət işinin məhkəmə baxışı keçirilib.

    Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi Elnur Nuriyevin sədrliyi ilə keçirilən iclas şahid ifadəsi ilə işini davam etdirib.

    Rövşən Hüseynov ifadəsi zamanı sahibkar Azadxan Xanməmmədovun müəyyən işlərinin icraçısı olduğunu vurğulayaraq təqsirləndirilən Aydın Cəfərovu tanıdığını deyib.

    “Azadxan əmi bina tikintisi ilə bağlı müəyyən sənədləşmə prosedurların həllini mənə həvalə etmişdi. Mən də araşdırdım, bu məsələyə görə Aydın Cəfərovla tanış olub danışdım. O, tikintinin Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə bağlı sənədlərin həll olunması üçün 500 min manat istədi. Mən bu məbləği Azadxan əmiyə deyəndən sonra onları görüşdürdüm. Məni onunla Ceyhun adlı şəxs tanış etmişdi və Aydın Cəfərovu yüksəkvəzifəli şəxsin köməkçisi kimi təqdim etmişdi”.

    Şahid daha sonra təqsirləndirilən şəxsə tələb olunan məbləğin verilməsi ilə bağlı məsələyə toxunaraq bildirib.

    “Pulu verəndə Müşfiq və Ceyhun dedilər ki, Aydın müəllim kimisə qəbul etmir, pulu biz götürərik. Azadxan əmi həmin məbləği onlara verdi”.

    Bundan bir müddət sonra zərərçəkən iş adamına Aydın Cəfərov tərəfindən zəng olunaraq sənədlərə görə daha 225 min manat tələb edilib.

    Tərəflərin münasibəti də bundan sonra pozulub. Azadxan Xanməmmədov verdiyi pulu geri istəsə də, məbləğ qaytarılmayıb.

    Növbəti proses fevralın 13-ə təyin olunub.

    Qeyd edək ki, təqsirləndirilən şəxs Aydın Cəfərov tanışı Müşfiq Muradov və başqaları ilə qabaqcadan əlbir olaraq 2024-cü ilin yanvarında “Azland Residence” MMC-yə məxsus Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Qaraçuxur qəsəbəsi, Etibar Bəkirli küçəsi, 96F ünvanında çoxmənzilli yaşayış binasının tikintisinə müvafiq dövlət qurumlarından icazə alınmasına köməklik göstərəcəyi ilə bağlı iş adamı Azadxan Xanməmmədova vəd verib.

    O, Azadxan Allahqulu oğlu Xanməmmədova dövlət qurumlarının yüksəkvəzifəli şəxsləri ilə işgüzar əlaqələrinin olduğunu deyib, eləcə də özünü Azərbaycan Respublikasının ali orqanının yüksəkvəzifəli şəxsinin qeyri-rəsmi köməkçisi kimi təqdim edib.

    “Alliance Plaza”dakı ofisində görüşləri və telefon danışıqları zamanı Azadxan Xanməmmədovdan çoxmənzilli yaşayış binasının tikintisinə müvafiq dövlət qurumlarından icazə alınmasına görə, özü və Müşfiq Muradovun vasitəsilə birbaşa 500 000 manat məbləğində pul vəsaitini alıb.

    Daha sonra təqsirləndirilən şəxs tikiləcək çoxmənzilli yaşayış binasının eskiz layihəsinin çəkilməsinin zəruri olduğunu və həmin eskizi çəkdirəcəyinə inandıraraq Azadxan Xanməmmədovdan 6 min manat alıb.

    Beləliklə, Aydın Cəfərov etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə Azadxan Xanməmmədova məxsus 506 000 manat məbləğində pulu mənimsəyərək ona qarşı xüsusilə külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq edib.

    Ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 178.4-cü (dələduzluq – xüsusilə külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) maddəsi ilə ittiham irəli sürülüb.

    Onu da qeyd edək ki, cinayət işində adları hallanan Ceyhun adlı şəxs hazırda başqa cinayət əməlinə görə həbsdədir, Müşfiq Muradov isə ölkə hüdudlarından çıxdığı üçün onu istintaqa cəlb etmək mümkün olmayıb.
    //oxu.az