Category: Dünya

Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərinin Morozov Uşaq Xəstəxanasının həkimləri qeyri-adi vərdiş səbəbindən kəskin qida pozuntusu yaranan uşağı xilas ediblər.

Median.Az-ın MK.ru-ya istinadən xəbərinə görə, bu barədə Moskva Səhiyyə Departamentindən məlumat verilib.

Məlumata görə, oğlan uşağı bir neçə gün ərzində divan örtüyü yeyirmiş. Nəticədə onun mədəsində bezoar adlanan yad cisim əmələ gəlib.

Endoskopiya yolu ilə cismi çıxarmaq mümkün olmayıb, buna görə də həkimlər qarın boşluğu əməliyyatı aparmaq qərarına gəliblər. Əməliyyat uğurlu keçib və hər hansı ağırlaşma baş verməyib.

Həmçinin uşaqla psixoloq da söhbət aparıb.

“Google” şirkəti “Gemini” çatbotuna birbaşa dialoq pəncərəsində interaktiv vizuallaşdırmalar formalaşdırmaq funksiyasını tətbiq edib. İndi istifadəçilər təkcə mətn formatında cavablarla kifayətlənməyəcək, həmçinin real vaxt rejimində idarə edə biləcəkləri vizual qrafiklər və 3D modellər əldə edəcəklər.

Bu barədə “The Decoder” nəşri məlumat yayıb.

Yenilik sayəsində birbaşa çat daxilində məlumatları tənzimləmək, 3D obyektləri çevirmək və məlumatları ətraflı təhlil etmək mümkündür. Şirkətdən bildirilib ki, bu alət mürəkkəb məsələləri və sualları daha dərindən anlamaq məqsədi daşıyır.

Bu yeni funksiyadan istifadə etmək üçün “Pro” modelini aktivləşdirmək lazımdır. Bundan sonra “mənə göstər” və ya “vizuallaşdırmağa kömək et” tipli əmrlər daxil edərək istənilən mövzuda görüntülər yaratmaq və onları tələblərə uyğun formaya salmaq olar.

Qeyd edək ki, “Anthropic” şirkəti də daha əvvəl özünün “Claude” çatbotu üçün bənzər funksiyanı istifadəyə vermişdi. Martın ortalarından etibarən həmin xidmət həm istifadəçi sorğusu əsasında, həm də süni intellekt modelinin öz təşəbbüsü ilə çatda interaktiv qrafiklər və diaqramlar qura bilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının yaxın vaxtlarda gəmiçilik üçün açılacağını bildirib.

Median.Az TASS-a istinadən xəbər verir ki, o, bu barədə jurnalistlərlə söhbətində deyib.

Tramp qeyd edib ki, boğazın açılması asan olmayacaq, lakin bunun tezliklə baş verəcəyini düşünür.

Onun sözlərinə görə, bu marşrutdan əsasən digər ölkələr istifadə edir və onun açılmasına da məhz onlar kömək edəcəklər.

İranın yeni Ali Lideri Müctəba Xamenei müharibənin ilk günlərində atasının həlak olduğu hava zərbəsi nəticəsində aldığı ağır üz və ayaq yaralarından hələ də müalicə olunur.

Bu barədə “Reuters” məlumat yayıb.

Ona yaxın mənbələrin verdikləri məlumata əsasən, Tehranın mərkəzindəki kompleksə edilən hücum nəticəsində 56 yaşlı Müctəba Xameneinin üzü tanınmaz hala düşüb, bir və ya hər iki ayağı isə ciddi şəkildə zədələnib.

Agentliyin məlumatlı mənbələrinə əsasən, yaralarının ciddiliyinə rəğmən, Xameneinin şüuru yerindədir və o, yüksəkrütbəli rəsmilərlə keçirilən iclaslara səsli rabitə vasitəsilə qoşulur. Yeni lider müharibə və Vaşinqtonla aparılan müzakirələrə dair həlledici qərarların verilməsində birbaşa iştirak edir.

Fevralın 28-də, yəni müharibənin başladığı gün həyata keçirilən hava hücumundan və martın 8-də atasının varisi təyin edilməsindən sonra Xameneiyə aid heç bir şəkil, video və ya səs yazısı ictimaiyyətə təqdim olunmayıb. İranın BMT-dəki nümayəndəliyi “Reuters”in onun xəsarətlərinin vəziyyəti və ictimaiyyət qarşısına çıxmamasının səbəbləri ilə bağlı sorğularını cavabsız qoyub. Təyinat baş tutduqdan sonra İran dövlət televiziyasının aparıcısı Xameneini müharibədə ciddi yaralanan şəxslər üçün nəzərdə tutulan “canbaz” ifadəsi ilə təqdim edib.

Yaralanma ilə bağlı məlumatlar ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqsetin martın 13-də Xameneinin “yaralandığı və böyük ehtimalla eybəcər vəziyyətə düşdüyü” ilə bağlı səsləndirdiyi bəyanatla üst-üstə düşür. ABŞ kəşfiyyatına yaxın bir mənbə “Reuters”ə açıqlamasında yeni rəhbərin bir ayağını itirdiyinin ehtimal edildiyini vurğulayıb. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (MKİ) və İsrailin baş nazirinin ofisi məsələyə münasibət bildirməkdən imtina edib.

İnternet məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, İranın sosial şəbəkələrində Xameneinin ortalıqda olmaması geniş şəkildə müzakirə edilir, müxtəlif sui-qəsd nəzəriyyələri və memlər paylaşılır. Bunların arasında işıqlandırılmış boş stul və “Müctəba haradadır?” yazısı olan paylaşımlar da mövcuddur. Hökumət tərəfdarları isə liderin gizli saxlanılmasını ABŞ və İsrailin hava hücumları təhlükəsi ilə əlaqələndirirlər. Məlumdur ki, bu cür hava hücumları nəticəsində ölkə rəhbərliyinin mühüm bir qismi artıq həyatını itirib.

Martın 30-da ABŞ Prezidenti Donald Tramp Müctəba Xameneinin ya öldüyünü, ya da çox ağır yaralandığı iddiasını irəli sürüb. Martın 12-də isə xəbər aparıcısı onun xalqa ilk müraciətini İran dövlət televiziyası vasitəsilə səsləndirib. Daha sonra Xamenei İslam Respublikasının ABŞ və İsraildən qisas alacağını bəyan edib.

Dünyanın ən şimalında yerləşən, sərt soyuqları və uzun, qaranlıq qış gecələri ilə tanınan Finlandiyada insanların necə davamlı şəkildə xoşbəxt qala bilməsi uzun illərdir maraq doğurur. Alkoqol istehlakının yüksək olması kimi mənfi göstəricilərə baxmayaraq, ölkə qlobal xoşbəxtlik indekslərində lider mövqeyini qoruyur.

Bu vəziyyətin səbəbləri artıq yalnız “şimal möcüzəsi” kimi izah edilməyəcək. Finlandiya hökuməti rifah və xoşbəxtliyin arxasındakı real faktorları elmi əsaslarla araşdırmaq üçün müasir dövrün ən uzunmüddətli tədqiqat layihələrindən birini həyata keçirir. “Gələcək Finlandiya” adlı bu genişmiqyaslı proqram 100 il davam edəcək və bir nəsli bütün həyat dövrü boyunca izləyəcək.

Layihə Finlandiya Səhiyyə və Rifah İnstitutu tərəfindən koordinasiya olunur və 2026–2029-cu illər arasında doğulan təxminən 200 min uşağı əhatə edir. Tədqiqatçılar yalnız bu gün deyil, onilliklər boyunca iştirakçıların həyatını izləyəcək. Müntəzəm olaraq toplanacaq bioloji nümunələr genetik meyllərin ətraf mühit faktorları ilə necə qarşılıqlı təsirə girdiyini ortaya çıxara bilər. Eyni zamanda, sorğular vasitəsilə ailə mühiti və cəmiyyət dəyişikliklərinin insanların psixoloji vəziyyətinə təsiri araşdırılacaq. Alimlər bu yolla təbiət sevgisi və güclü sosial dövlət kimi ümumi yanaşmaların kənarına çıxaraq həyat keyfiyyətini formalaşdıran əsas amilləri müəyyən etməyi hədəfləyirlər.

Bu yüzillik müşahidə proqramı yalnız uğur hekayəsi yaratmaq məqsədi daşımır. Layihə eyni zamanda müasir dünyanın yaratdığı yeni problemləri anlamağa yönəlib. Psixoloji böhranlar, hərəkətsiz həyat tərzindən qaynaqlanan xəstəliklər və dərinləşən sosial bərabərsizliklər əsas araşdırma mövzuları sırasındadır.

İnstitutun baş direktoru Mika Salminen hesab edir ki, hər hansı problemi kökündən həll etmək üçün əvvəlcə onun yaranma mənbəyini anlamaq lazımdır. Onun sözlərinə görə, uzun illərə yayılan bu məlumatlar cəmiyyətin ümumi rifahını qorumaq üçün strateji istiqamətlər müəyyən etməyə kömək edəcək.

Finlandiya bu cür layihələrdə tək deyil. Oxşar tədqiqatlar daha əvvəl Böyük Britaniya, ABŞ və Yeni Zelandiyada da aparılıb. Məsələn, Böyük Britaniyada keçirilən araşdırmalar gənc qızlar arasında depressiya səviyyəsinin yüksək olduğunu üzə çıxardıqdan sonra ölkədə təhsil və səhiyyə siyasətində ciddi dəyişikliklər edilib. Finlandiya da oxşar yanaşma ilə öz cəmiyyətinin xüsusiyyətlərini daha dərindən öyrənmək istəyir.

Finlandiyanın sabiq prezidenti Sauli Niinistö bu təşəbbüsü uzaqgörən cəmiyyətin gələcək nəsillərə qarşı borcu kimi qiymətləndirib. Onun fikrincə, bir əsr sonra bugünün uşaqları yaşlandıqda, xoşbəxtliyin sadəcə hiss deyil, elmi əsaslara söykənən bir nəticə olduğu sübut oluna bilər.
//qaynar.az

Peruda 12 aprel tarixində növbədənkənar prezident seçkiləri keçiriləcək. Ölkə lideri postu uğrunda rekord sayda – 35 namizəd mübarizə aparacaq.

Qaynarinfo xəbər verir ki, səsvermə seçicilərin siyasi sistemdən dərin narazılığı fonunda baş tutacaq. Belə ki, son on ildə ölkədə səkkiz prezident dəyişib. Seçki yarışının favoriti Perunun sabiq prezidenti Alberto Fuximorinin qızı Keyko Fuximoridir, lakin onun cəmi 13% dəstəyə malik olması fonunda qələbəsi barədə danışmaq çətindir.

Prezidentlərin tez-tez dəyişməsi Peru üçün adi hal sayılır. 2018-ci ildən etibarən respublikada səkkiz prezident impiçment, istefa və ya cinayət təqibi nəticəsində vəzifəsini itirib. Bu proseslər çox vaxt korrupsiya qalmaqalları ilə bağlı olub. Liderlərdən biri — Manuel Merino — ölkəyə cəmi beş gün (10–15 noyabr 2020-ci il) rəhbərlik edib.

Perunun son seçilmiş prezidenti solçu siyasətçi Pedro Kastilyo olub. O, 2021-ci ilin iyulunda vəzifəyə gəlib.

Kastilyonun əsas seçki vədi korrupsiyanın qarşısını almağa xidmət edəcək yeni konstitusiyanın qəbulu idi. Lakin prezidentliyi dövründə ölkənin birpalatalı parlamenti – Konqres – onun özünü korrupsiyada ittiham edib. 2022-ci ilin dekabrında hakimiyyəti qorumağa çalışan Kastilyo parlamenti buraxdığını elan etsə də, deputatlar onun vəzifədən uzaqlaşdırılmasına səs veriblər. 2025-ci ilin noyabrında isə o, qiyam cəhdinə görə 11 il həbs cəzasına məhkum edilib.

Bundan sonra ölkədə daha qeyri-sabit siyasi dövr başlayıb. Prezident səlahiyyətləri o vaxtkı vitse-prezident Dina Boluarteyə keçib. O, Kastilyonu dəstəkləyən etirazları sərt şəkildə yatırıb və daha sonra özü də korrupsiyada ittiham olunub. Məsələn, onun evində prezident maaşı 11 min dollar olduğu halda “Rolex” saat kolleksiyası aşkarlanıb.

2025-ci ilin oktyabrında Konqres onu “mənəvi yararsızlıq” səbəbilə vəzifədən kənarlaşdırıb. Prezident postunu müvəqqəti olaraq parlament sədri Xose Xeri tutsa da, dörd ay sonra o da uzaqlaşdırılıb. 2026-cı ilin fevralında isə yeni parlament sədri Xose Mariya Balkasar müvəqqəti prezident təyin olunub və o, əsas diqqəti hakimiyyətin yeni liderə ötürülməsinə yönəldib.

Aprelin 12-də keçiriləcək seçkilərdə rekord sayda – 35 namizəd iştirak edir. Namizədlərin sayı 36 da ola bilərdi, lakin onlardan biri ötən ay avtomobil qəzasında həyatını itirib.

Namizədlərdən yalnız bir neçəsinin reytinqi 5%-dən yuxarıdır və rəqiblər arasındakı fərq minimaldır. Analitiklər bunu seçicilərin siyasi sistemdən məyusluğu və korrupsiya, həmçinin artan cinayətkarlıq — qətl və qarət hallarının — həll olunmaması ilə izah edirlər.

“Ipsos” sorğusuna görə, aprelin əvvəlində ən yüksək göstərici – 13% – Xalq Gücü Partiyasının lideri Keyko Fuximoriyə məxsusdur. Keyko Fuximori 2024-cü ildə vəfat etmiş keçmiş prezident Alberto Fuximorinin (1990–2000) qızıdır. O, hakimiyyətdən sui-istifadə, repressiyalar və rüşvətə görə məhkum olunmuşdu. Keyko Fuximori artıq üç dəfə prezidentliyə namizəd olub və hər dəfə ikinci tura keçib. O, xüsusilə paytaxt Limada populyardır və partiyasının sağ radikal bloka rəhbərlik etməsi səbəbilə Konqresdə ciddi təsirə malikdir. Onun proqramı “Qanun və nizam” şüarı üzərində qurulub və cinayətkarlığa qarşı sərt mübarizə, xarici investisiyaların cəlbi və ABŞ ilə tərəfdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur.

Populyarlıq baxımından növbəti namizəd sağ mərkəzçi Hamı Üçün Ölkə Partiyasından komik aktyor Karlos Alvaresdir (9%). O, artan cinayətkarlığa qarşı mübarizə üçün ordunun səfərbər edilməsini, bəzi cinayətlərə görə ölüm cəzasının tətbiqini təklif edir. Xarici siyasətdə isə ABŞ və Çinlə bərabərhüquqlu münasibətlərin qurulmasını müdafiə edir. O, seçicilərin diqqətini əsasən siyasi elitaya yönələn tənqidlərlə cəlb edib.

Digər sağçı namizəd Limanın keçmiş meri Rafael Lopes Aliagadır. O, Xalqın Yenilənməsi Partiyasını təmsil edir və 8% dəstəyə malikdir. Otel və dəmir yolu biznesində sərvət toplamış ultramühafizəkar iş adamı tez-tez ABŞ prezidenti Donald Tramp ilə müqayisə olunur. Aliaga abortlara kəskin qarşı çıxması ilə tanınır.

Daha üç namizəd təxminən 5% seçici dəstəyinə ümid edə bilər. Digər namizədlərin əksəriyyəti isə sorğularda 2%-dən az nəticə göstərərək autsayder kimi qiymətləndirilir.

Belə parçalanma və qütbləşmə ikinci turun (7 iyuna planlaşdırılıb) qaçılmaz olduğunu göstərir. Birinci turun yekununda qalib gələcək iki namizəddən hansının seçilməsindən asılı olmayaraq, onun cəmiyyətin nisbətən kiçik hissəsinin dəstəyi ilə hakimiyyətə gələcəyi gözlənilir.

Nigeriyanın şimal-şərqində təhlükəsizlik vəziyyəti yenidən gərginləşib. Boko Haram terror qruplaşmasının həyata keçirdiyi son hücum nəticəsində hərbçilər arasında itkilər qeydə alınıb.

Qaynarinfo-nun yerli KİV-lərə istinadın məlumatına görə, ölkənin Borno ştatı ərazisində fəaliyyət göstərən terrorçular Benisheikh bölgəsində koordinasiyalı hücum təşkil ediblər.

Hücum zamanı hərbi mövqelər ələ keçirilib və terrorçularla ordu arasında şiddətli toqquşma baş verib.

Hadisə nəticəsində aralarında Tuğgeneral O.O. Braimahın da olduğu 10 hərbçi həlak olub, çox sayda insan isə yaralanıb.

Nigeriya Ordusunun yaydığı açıqlamada həlak olan hərbçilərin dəqiq sayı göstərilməsə də, “Təəssüf ki, bu qarşıdurmada vəzifə başında ən böyük fədakarlığı göstərən bir neçə cəsur və qəhrəman əsgərimizi itirdik” ifadəsi yer alıb.

Qeyd edək ki, Boko Haram 2000-ci illərin əvvəllərindən Nigeriyada fəaliyyət göstərir və xüsusilə 2009-cu ildən etibarən həyata keçirdiyi terror aktları nəticəsində on minlərlə insan həyatını itirib.

Təşkilat 2015-ci ildən sonra fəaliyyətini genişləndirərək Kamerun, Çad və Niger ərazilərində də hücumlar təşkil edib. Çad gölü hövzəsində baş verən hücumlarda ən azı 2 min nəfər həyatını itirib.

Ölkədə davam edən terror hücumları və silahlı qarşıdurmalar səbəbindən yüz minlərlə insan məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb.

Rusiya və Ukrayna arasındakı sülh müzakirələri artıq son mərhələyə qədəm qoyur və tərəflərin tezliklə rəsmi razılığa gələcəyi gözlənilir.

Bu barədə Ukrayna Prezidenti Administrasiyasının rəhbəri Kirill Budanov “Bloomberg” nəşrinə verdiyi müsahibəsində səsləndirib.

O, rəsmi Moskva ilə aparılan sülh dialoqunda müsbət dinamikanın müşahidə olunduğunu və qısa müddət ərzində yekun müqavilənin imzalana biləcəyini diqqətə çatdırıb.

“Hər kəs müharibənin yekunlaşmalı olduğunu dərk edir. Məhz bu səbəbdən müzakirələr davam edir. Prosesin çox uzanacağını zənn etmirəm”, – deyə Budanov bildirib.

Prezident Volodimir Zelenskinin aparat rəhbəri əlavə edib ki, indiyə kimi vasitəçilərin iştirakı ilə keçirilən görüşlərdə tərəflər maksimalist yanaşmalarından çıxış etsələr də, artıq yavaş-yavaş ortaq məxrəcə gəlirlər.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus “KC-135R” yanacaqdaşıyan təyyarə Aralıq dənizi üzərində həyəcan siqnalı verib.

Median.Az “İzvestiya”ya istinadən xəbər verir ki, bu barədə aviasiya monitorinq resurslarının məlumatlarında qeyd olunub.

Təyyarə Yunanıstanın Krit adası yaxınlığında hava məkanında olarkən yardım istəyib. Ekipaj transponderdə beynəlxalq aviasiyada ümumi fövqəladə vəziyyəti bildirən 7700 kodunu aktivləşdirib.

Belə siqnal adətən mühərrik nasazlığı, kabinədə təzyiqin düşməsi və ya ekipaj üzvlərinin səhhətinin qəfil pisləşməsi kimi hallarda verilir. Hadisənin səbəbi və təyyarənin hazırkı vəziyyəti barədə rəsmi məlumat yoxdur.

“Telegram” Rusiyada tamamilə bloklanıb.

Median.Az Rusiya mətbuatına istinadən xəbər verir ki, sosial platforma işini dayandırıb.

Qeyd olunur ki, Son bir saat ərzində əsasən Moskva, Sankt-Peterburq və Samara bölgəsindən təxminən 800 şikayət daxil olub. İstifadəçilər mesajlaşma tətbiqinin açılmadığını, mesaj göndərməyə və media fayllarının yüklənməsinə icazə verilmədiyini bildiriblər.