Category: Maraqlı

Böyük Britaniyada 50 illik araşdırmalar nəticəsində yeni qan qrupu kəşf edilib.

Tədqiqatçıların “MAL” adlandırdıqları yeni kəşf edilmiş qan qrupuna çox az adamın sahib olduğu düşünülür.

İngiltərədə Bristol Universiteti, NHS Qan və Transplant və NHSBT Beynəlxalq Qan Qrupu Referans Laboratoriyasının tədqiqatçıları 50 illik iş nəticəsində həmin yeni qan qrupu kəşf etdiklərini açıqlayıblar. Bu araşdırma ilə varlığı çoxdan məlum olan, lakin sirr olaraq qalan AnWj qan qrupu antigeninin genetik infrastrukturu tamamlanıb. Tədqiqatın nəticələri bu qan qrupu olan xəstələri müəyyənləşdirmək və müalicə etmək üçün istifadə olunacaq.
//lent.az

Ultra işlənmiş qidalar müasir pəhrizin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Ancaq onların qida dəyəri çox vaxt şübhə doğurur.

Bu cür məhsullar toxluq hissi versə də, orqanizmə praktiki olaraq heç bir fayda vermir. Maraqlıdır ki, müsli, az yağlı qatıq və zülal barları kimi bir çoxlarının sağlam hesab etdiyi qidalar da bu kateqoriyaya aiddir.

Bildirilir ki, qida etiketlərini düzgün oxumaq və dərhal bəzi hissələrə diqqət yetirmək lazımdır .

Ultra işlənmiş qidalar: cəlbedici qablaşdırmanın arxasında nə dayanır?

Emal edilmiş qidalar insanların daha çox yemək istəməsi üçün istehsalçıların yaratdığı sənaye inqrediyentlərinin diqqətlə hazırlanmış qarışıqlarıdır. Bu qidalar həddən artıq yeməyi təşviq edən ləzzət və toxumaların mükəmməl birləşməsidir. Çoxsaylı araşdırmalara görə, bu cür məhsullar insanların pəhrizində böyük bir yer tutur ki, bu da xroniki xəstəliklərin inkişafına və gözlənilən ömrün azalmasına şərait yaradır.

Bu cür məhsulların istehlakını necə azaltmaq olar?

Sadə üsullardan biri qida etiketindəki inqrediyentləri diqqətlə oxumaqdır.

Həddindən artıq inqrediyent

Bir məhsulda üçdən çox tərkib hissəsi varsa, bu, ilk qırmızı bayraqdır. Tez-tez bu məhsullar kimya təcrübəsinə bənzər maddələrin uzun siyahılarını ehtiva edir. Məsələn, çörək seçərkən, tərkibində yalnız əsas maddələr olan birini seçin: un, xəmir, duz, qoz-fındıq və ya kişmiş. Ultra emal edilmiş çörəklərdə şəkər, bitki yağı, süni dadlandırıcılar və sorbin turşusu, kalsium propionat, DATEM və monoqliseridlər kimi müxtəlif konservantlar və stabilizatorlar ola bilər.

Qatılaşdırıcılar, stabilizatorlar və emulqatorlar

Soya lesitini, guar və ya ksantan saqqızı, karagenan və karboksimetilselüloz kimi əlavələri olan məhsullardan qaçınmağa çalışın. Bu maddələr teksturanı yaxşılaşdırmaq, raf ömrünü uzatmaq və məhsulun ayrılmasının qarşısını almaq üçün istifadə olunur.

Şəkər və dadlandırıcılar

Qarğıdalı siropu, bəkməz, qamış şəkəri və səməni siropu kimi maddələrə baxın. Şirinlik əlavə etmək istəyirsinizsə, bal kimi təbii dadlandırıcılardan istifadə etmək daha yaxşıdır.

Sonu “-osa” ilə bitən inqrediyentlər

Saxaroza, fruktoza, dekstroza və maltoza kimi maddələrə baxın. Bunlar çox vaxt mürəkkəb adlar altında gizlənən əlavə şəkər növləridir.

Süni dadlandırıcılar

Tərkibində aspartam, sukraloza, asesülfam-K və ya saxarin olan məhsullara diqqət yetirin. Bu süni tatlandırıcılar konservantların dadını maskalamaq üçün ultra emal olunmuş qidaların dadını artırmaq üçün istifadə olunur.

Güclü marketinq vədləri

Ultra emal edilmiş qida paketlərinə tez-tez “aşağı şəkər” və ya “təbii” kimi iddialar daxildir, lakin bunlar hiylə ola bilər. Çox vaxt bu cür məhsullar sağlam məhsul kimi bazara çıxarılsa belə, hələ də zərərli əlavələr ehtiva edir. Bu, səhər yeməyi taxıllarına, meyvəli qatıqlara, qəlyanaltılara və konservləşdirilmiş məhsullara aiddir.

Hazır yulaf əzməsi ilə diqqətli olun

Hazır yulaf mexaniki şəkildə işlənir, bu da onların qida dəyərini azaldır. Ətirli seçimlər əvəzinə, təzə meyvə və giləmeyvə əlavə edə biləcəyiniz adi yulaf əzməsi seçmək daha yaxşıdır.

Bunu evdə bişirmək olar?

Məhsulun ultra emal edilib-edilmədiyinə əmin deyilsinizsə, özünüzə sual verin. “Bunu evdə hazırlaya bilərəm? Ultra işlənmiş qidalar adətən evdə çox istifadə edilməyən, dondurulmuş taxıl və ya toyuq hissələri kimi qeyri-adi tekstura və formalara malik olan maddələrdən ibarətdir.

Minimal işlənmiş qidaları necə müəyyən etmək olar?

Minimum işlənmiş qidalar təbii mənbələrdən minimal dəyişikliklərlə gələn qidalardır. Bunlara bütün taxıllar, tərəvəzlər, ət, süd məhsulları və yumurta daxildir. Digər tərəfdən, konservləşdirilmiş tərəvəzlər və ya pendirlər kimi emal edilmiş qidalar bir neçə inqrediyentdən ibarət ola bilər, lakin onlar yenə də təbii formasına yaxın qalırlar. Məsələn, evdə şəkərsiz alma və ya pomidor sousu hazırlana bilər.

Böyük paketlərdən çəkinin

Əgər ultra emal olunmuş məhsul almaq qərarına gəlsəniz, böyük paketlərdən qaçmağa çalışın. Ailə ölçüsündə məhsullar istehlakçıların daha çox yeməsi gözləntiləri ilə hazırlanır.
//lent.az

Buz dövrünün ən məşhur sakinlərindən biri olan mamontların nəsli təxminən dörd min il əvvəl kəsilib. Uzun müddət onların yoxa çıxmasının əsas səbəblərini qədim insanlar iqlim dəyişikliyi və ov hesab edirdilər. Bununla belə, bütün yox olma halları bu mənzərəyə uyğun gəlmir

Qaynarinfo xəbər verier ki, bu barədə naked-science.ru yazıb.

Beləliklə, fil ailəsinin ən böyük nümayəndələrindən biri olan Kolumb mamontunun niyə yoxa çıxdığı hələ də aydın deyil. O dövrdə Meksikada buz dövrü (buzlaşma) olmayıb, həmin yerlər yaşayış yeri olub: mamontların qidası olan bitki örtüyünün miqdarı azalmayıb və ibtidai insanın təsiri əhəmiyyətsiz hesab olunur.

Beynəlxalq alimlər qrupunun apardığı yeni araşdırma siyahıya daha bir gözlənilməz fərziyyə əlavə edib: mamontlar tozcuqların yaratdığı allergiyadan əziyyət çəkmiş ola bilər.

İsrail, İtaliya və Rusiyadan olan tədqiqatçılar qrupu Sibirin əbədi donmuş ərazilərində mamontların donmuş qalıqlarında tapılan toxumaları təhlil ediblər. Alimlər onların tərkibində immunoqlobulinləri – immunitet sistemində əsas rol oynayan, orqanizmi viruslardan, bakteriyalardan və allergenlərdən qoruyan zülalları aşkar tapıblar.

Mamont toxumasının təhlili bitki tozcuqlarına allergik reaksiyalarla əlaqəli immunoqlobulinlərin olduğunu göstərdi ki, bu da permafrostun paleontoloji qazıntıları zamanı heyvan qalıqları ilə birlikdə tapılıb. İqlimin istiləşməsi ilə əlaqədar bitki örtüyünün dəyişməsinin birləşməsi və bu bitkilər tərəfindən yeni növ uçucu üzvi birləşmələrin buraxılması heyvanlarda, xüsusən də cütləşmə mövsümündə iybilmə ilə bağlı ciddi problemlərə səbəb ola bilər.

Qoxu hissi, müasir fillərinki kimi, su, yemək və cütləşmə tərəfdaşları tapmaqda mamontlar üçün çox vacibdir. Burun tıkanıklığı və yeni bitki qoxuları səbəbindən bu sistemin pozulması onların çoxalma qabiliyyətinə ciddi təsir göstərə bilər. Alimlərin fikrincə, heyvanların rastlaşdığı polen xroniki allergiyaya səbəb ola bilər ki, bu da populyasiyaların sağ qalma sürətini azaldır.

Bundan əlavə, tədqiqat göstərib ki, mamontlarda və digər iri məməlilərdə (məsələn, mağara aslanı, yunlu kərgədan, bizon, at) immun reaksiya immunoloji cavab, iybilmə funksiyaları və iybilmə funksiyalarından məsul olan əsas histouyğunluq kompleksi ilə sıx əlaqəlidir. Bir çox onurğalı heyvanda cütləşmənin seçilməsi üçün vacib olan bu mexanizm allergik reaksiyalar nəticəsində pozula bilər ki, bu da uyğun həyat yoldaşı tapmağı çətinləşdirir.

Çoxumuz sağlamlığı qorumaq üçün gündə 2 litr su içmək lazım olduğunu eşitmişik. Ancaq ekspertlər deyirlər ki, bu mifdir və insan arıqlayarkən mayeyə olan ehtiyac artır. Bəs əslində arıqlamaq üçün nə qədər su içmək lazımdır?

Rusiyalı diyetoloq Yelena Kozlovskaya çəkini effektiv azaltmaq üçün düzgün su içməyin sirlərini açıqlayıb.

Həkimin sözlərinə görə, fərdi maye qəbulu norması bədən çəkisinin hər kiloqramına 25-30 ml təşkil edir.

“Lakin çəki atarkən bu rəqəm arzu olunan çəkinin hər kiloqramına 40 ml-ə qədər artır”, – deyə o bildirib.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, şəkərli içkilər və alkoqol maye hesab edilmir, onlar qidaya bərabər tutulur.

“Buna görə də, əgər arıqlamaq istəyirsinizsə, şirin qazlı içkilərdən imtina etmək və spirtli içkilərin qəbulunu məhdudlaşdırmaq daha yaxşıdır”, – deyə o bildirib.

Yelena Kozlovskaya, həmçinin çay və qəhvə kimi sidikqovucu təsirli içkiləri bir stəkan təmiz su ilə tamamlamağı məsləhət görür.

“Bir saat ərzində içilməli olan optimal maye miqdarı 200-300 ml-dir. Xüsusilə axşam vaxtı birdən-birə çox su içməyin ki, ödemin güclənməsinin qarşısını alasınız”, – deyə o bildirib.

Mütəxəssis bununla belə düzgün su rejiminə keçərkən, ödemin güclənə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib və bunun normal olduğunu deyib.

“Zaman keçdikcə orqanizm uyğunlaşacaq və su ehtiyatı toplamağa ehtiyac olmadığını başa düşəcək”, – deyə diyetoloq bildirib.

O bu sadə tövsiyələrə əməl etməklə, bədəni optimal su balansı ilə təmin edərək asanlıqla və effektiv şəkildə arıqlatmağın mümkün olduğunu deyib.
//oxu.az

Ağızdan gələn xoşagəlməz qoxu – həssas, lakin çox geniş yayılmış bir problemdir. Statistikaya görə, 30 yaşdan yuxarı hər dörd nəfərdən biri bu problemlə üzləşir. Bir çox hallarda təravətli olmayan nəfəsin səbəbləri ağız boşluğunda gizlənir, lakin bəzi hallarda bu problem mədə-bağırsaq traktı və ya LOR orqanlarının xəstəlikləri ilə əlaqəli ola bilər.

Rusiyalı məşhur həkim-qastroenteroloqu Yekaterina Şesler bununla bağlı tövsiyələrini verib.

O bildirib ki, səhər yuxudan sonra, yaxud kəskin qoxulu qidalar qəbul etdikdən sonra ağızdan gələn xoşagəlməz qoxu tamamilə normal haldır.

“Bütün digər hallarda ilk növbədə ağız boşluğu xəstəliklərini: kariyesi, diş ətinin iltihabını və pis gigiyenanı istisna etmək lazımdır; Yəni təkcə diş fırçası və diş pastasından deyil, həm də diş ipindən, lazım gəldikdə isə irriqatordan müntəzəm istifadə etmək çox vacibdir. Əgər problem gigiyenada deyilsə, stomatoloqa müraciət edilməlidir”, – deyə mütəxəssis qeyd edib.

Həkimin sözlərinə görə, ağızdan gələn qoxu burun ətrafı sinusların xroniki iltihabı və badamcıqlarda tıxaclarla da əlaqəli ola bilər.

“Həmçinin bəzi mədə-bağırsaq traktı xəstəlikləri də buna səbəb ola bilər, məsələn, zenker divertikulu (qida borusunun arxa divarının çıxıntısı). Xəstəlik boğazda qaşınma hissi, quru öskürək, yad cisim hissi, artmış tüpürcək ifrazı ilə özünü göstərə bilər. Yaxud qastroezofageal reflüks – yəni mədə möhtəviyyatının qida borusuna atılması ağızdan qoxu gəlməsinə gətirər”, – deyə qastroenteroloq vurğulayıb.

O, həmçinin bu diskomfort vəziyyətin şəkərli diabetin əlamətlərindən biri ola biləcəyini deyib.

“Ammonyak qoxusu isə xroniki böyrək çatışmazlığının əlaməti ola bilər. Buna görə də utanmamaq və sağlamlıq üçün təhlükəli xəstəlikləri istisna etmək üçün bu həssas problemlə vaxtında həkimə müraciət etmək çox vacibdir”, – deyə Şesler fikrini yekunlaşdırıb.
//oxu.az

“İnsan orqanizmin suya olan tələbatını ödəmək üçün hər gün tələb olunan miqdarda su içilməlidir. Yaşı 40-ı keçən insanlarda isə su istehlakı bir qədər də artırılmalıdır”.
 
Bunu “Nutrients” jurnalına danışan amerikalı ekspertlər bildirib. Ekspertlərin rəyinə əsasən, insan gündəlik su istehlakı normasına əməl etmədikdə orqanizmdə sabitlik pozulur. Onların fikrincə, oynaqların yağlanmasını təmin etmək, bədən istiliyinizi tənzimləmək və tullantıları bədəndən çıxarmaq üçün su istehlakı vacibdir.
 
“Nutrients”ın istinad etdiyi ekspertlərin rəyinə əsasən, fəaliyyət səviyyəsinə, çəkisinə və iqliminə görə kişilər gündə 15 stəkan (təxminən 3,7 litr), qadınlar 11 stəkan (2,7 litr) su istehlak etməlidir. Yaşlandıqca isə su istehlakı artırılmalıdır. Xüsusən 40 yaşından sonra böyrəklərin su tutma qabiliyyətini itirməyə başlaması bədənin maye balansını saxlamğını çətinləşdirir. Bu hal 65 yaşdan sonra bir qədər də güclənir.
 
Bundan əlavə, yaşlı insanlar susuzluğa səbəb ola biləcək çoxlu dərman qəbul etməyə meyllidirlər. Məsələn, diabetin müalicəsində istifadə olunan dərmanlar nəmlənmə səviyyəsinə təsir edir, çünki onlar insanı daha tez-tez sidiyə çıxmağa məcbur edir.
 
Yaşlı insanların su istehlakını artırmasını tələb edən digər dəyişiklik qığırdaqların qorunması ilə bağlıdır. İnsan yaşlandıqca oynaqları qoruyan qığırdaq təbəqəsi parçalanmağa başlayır. Bir araşdırmaya görə, qığırdağın 80%-i sudan ibarətdir və insan susuz qaldığı zaman orqanizm digər funksiyaları dəstəkləmək üçün oynaqlardakı mayeni çəkə bilər.
 
Suyun orqanizm üçün əhəmiyyətini nəzərə alan ekspertlərə görə, yalnız susadıqda maye qəbul edilməsi düzgün deyil.
 
Qeyd edək ki, su istehlakı norması ümumi anlayışdır və sadəcə adi suyun qəbulunu nəzərdə tutmur. İnsan müxtəlif mayeləri, tərəvəz və meyvələri istehlak etməklə də suya olan ehtiyacını ödəmiş olur. Yalnız kofein və ya spirtli içkilərdən suya olan ehtiyacı ödəmək üçün istifadə məsləhət deyil. Çünki bu qidalar insanda susuzluq yaradır və onlar bədəndə olan suyu azaldır.
//sfera.az

Ekvadorun Katolik Universitetinin alimləri aşkar ediblər ki, elektron siqaretlər ənənəvi siqaretdən daha çox koqnitiv qabiliyyətləri azaldır. Ancaq beyin sağlamlığı üçün ən təhlükəlisi bu iki pis vərdişin birləşməsidir.

Tədqiqatın nəticələri Amerika Nevroloji Assosiasiyasının (ANA) 149-cu illik toplantısında təqdim olunub.

Tədqiqatda 405 ispanəsilli tələbə iştirak edib. Onlara koqnitiv pozğunluğu yoxlamaq üçün geniş istifadə olunan Monreal Koqnitiv Qiymətləndirməsini (MoCA) tamamlamaq tapşırılıb. Bu testdəki suallar yaddaş, vizual məkan qabiliyyətləri, dil və abstrakt təfəkkür, icra funksiyaları, diqqət, zaman və məkanda oriyentasiyanın qiymətləndirilməsinə yönəldilib.

Nəticələr göstərdi ki, nə adi, nə də elektron siqaret çəkməyən tələbələr orta hesabla 26 MoCA balı toplayıblar. Elektron siqaretdən istifadə edən iştirakçılar orta hesabla 24 bal, adi siqaret çəkənlər isə orta hesabla 25 bal alıblar. Koqnitiv sağlamlığın ən aşağı göstəricilərini həm elektron, həm də adi siqaretdən istifadə edən tələbələr nümayiş etdiriblər.

“Kollagen orqanizmimizdə dəri, oynaqlar və vətərlərin sağlamlığı üçün ən vacib zülaldır. Bir çox insanlar onun ehtiyatlarını bərpa etmək üçün xaş, xolodes və ya sümük bulyonu kimi kollagenlə zəngin qidalar qəbul etməklə kifayətlənə biləcəklərini düşünürlər. Ancaq bu fikir yanlışdır”.

Median.Az-ın “gazeta.ru”ya istinadla verdiyi məlumata görə, bu barədə rusiyalı bioloq, inteqrativ ortomolekulyar tibb həkimi və nutrigenetik Andrey Zolotaryov bildirib.

Onun sözlərinə görə, orqanizm üçün heyvan kollageninin böyük molekulunu həzm etmək son dərəcə çətindir.

“Təkamül prosesində insan mədə-bağırsaq traktı heyvan kollagenini parçalamaq üçün lazım olan bir çox fermentləri itirib. Bundan əlavə, xolodes bişirmə prosesində kollagen molekulu orqanizmin tam mənimsəyə bilmədiyi hissəciklərə parçalanır. Kollagenin birləşdirici toxumaya effektiv daxil olması və sonradan mənimsənilməsi üçün o, hidrolizə edilmiş və peptidlərə (qısa zülal zəncirlərinə çevrilmiş) olmalıdır. Bu proses ev şəraitində mümkün deyil və sənaye emalı tələb edir” , – deyə mütəxəssis bildirib.

Həkimin sözlərinə görə, dəri kollageninin yenilənməsi 3-4 ay ərzində baş verir, buna görə də hidrolizə edilmiş kollageni ac qarına ən azı üç ay müddətində qəbul etmək vacibdir.

“Yalnız belə bir yanaşma peptidlərin effektiv sorulmasını və orqanizmdə kollagen ehtiyatlarının bərpasını təmin edəcək” , – deyə ekspert əlavə edib.

O vurğulayıb ki, heyvanların sümüklərindən, qulaqlarından və quyruqlarından hazırlanan yeməklər mükəmməl zülal mənbəyi olsa da, orqanizmi lazımi miqdarda kollagenlə təmin edə bilmir. Bu məqsədə çatmaq üçün hidrolizə edilmiş kollagen əlavələrindən istifadə etmək və onların qəbulu ilə bağlı tövsiyələrə əməl etmək lazımdır.

Mütəxəssislər ürək bulanmasının səbəblərindən danışıblar.

Median.Az championat.com-a istinadən xəbər verir ki, onlar bu halın nə vaxt gözardı edilməməsi lazım olduğunu qeyd ediblər.

Beləliklə, ürək bulanmasının mümkün səbəbləri aşağıdakılardan biri ola bilər:

– Stress və narahatlıq;

– Aclıq və ya çox tez yemək (mədədə qurultu və köp);

– Susuzluq (enerji itkisi, su istəyi və baş ağrısı);

– Ac qarına dərman içmək;

– Yellənmək;

– Mədə yanması;

– Bağırsaq infeksiyası (qarın ağrısı, köp, ishal, qızdırma, qusma);

– Miqren;

– Qulaq infeksiyası (başgicəllənmə);

– Hamiləlik;

– Ürək tutması (sinə ağrısı, nəfəs darlığı, tərləmə, çiyin və ya qol, boyun və ya çənə ağrısı).

Əgər bulantı iki gün ərzində keçmirsə, həkimə müraciət etmək vacibdir.

Araşdırmalara görə, arıqlamaq üçün nəzərdə tutulan pəhrizlərin çoxu 2-ci tip diabetin inkişaf riskini 20% artıra bilər.

Aşağı karbohidratlı, yüksək yağlı pəhriz artıq çəki ilə mübarizənin məşhur üsullarından biri hesab olunur.

Ancaq bu pəhriz II tip diabetin inkişafına səbəb ola bilər.

Yüksək karbohidratlar, şəkərlər, yüksək işlənmiş və lif az olan pəhrizlər risk faktorları hesab olunur.

Belə qidalar çəki artımına, yüksək işlənmiş karbohidratlar isə insulin müqavimətinə səbəb olur. Nəticədə II tip şəkərli diabet inkişaf edir.

Alimlər belə nəticəyə gəliblər ki, pəhriz və xroniki xəstəliklərin inkişaf riski arasındakı əlaqə piylənmə ilə izah olunur. Buna görə də balanslaşdırılmış qidalanmaya diqqət yetirmək lazımdır.

Ehtimal ki, diabetin inkişafının qarşısını almaq üçün Aralıq dənizi pəhrizinə riayət edə bilərsiniz.