Category: Sağlamlıq

Həkimlər yemək yedikdən sonra yarım saat ərzində gəzintiyə çıxmağı tövsiyə edirlər.

Tədqiqatlar göstərir ki, insanlar yeməkdən sonra oturmaq əvəzinə gəzdikdə, qandakı şəkər miqdarı azalır.

Median.Az ferra.ru-ya istinadən xəbər verir ki, yemək sonrası gəzintinin müddəti ilə bağlı dəqiq vaxt yoxdur. Qısa, rahat gəzinti belə faydalı ola bilər.

Elm adamları iki-beş dəqiqə ərzində yavaş templə yeridikdə belə insanların sağlamlığının yaxşılaşdığını aşkarlayıblar.

Bildirilir ki, hər yeməkdən sonra 15 dəqiqəlik gəzinti sağlamlığa daha çox kömək edəcək. Ancaq müsbət təsirin davam etməsi üçün mütəmadi olaraq gəzmək lazımdır.

“Beyin insan bədənində ən piyli orqandır”.

Bu barədə rusiyalı qeriatr, tibb elmləri doktoru, professor, ekspert Kirill Proşayev Gazeta.ru-ya maraqlı açıqlamalar verib.

“Həqiqətən, beynin təxminən 75%-ni su təşkil edir. Amma suyu istisna etməklə, quru maddə əsasında hesablasaq, o zaman beyinin 80%-nin yağ olduğu ortaya çıxır. Ona görə də yağları qida rasionundan çıxaran insanlar səhv hərəkət edirlər. Çünki yağ çatışmazlığı şəraitində beynin fəaliyyəti çətinləşir”, – deyə həkim qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, beyni qidalandırmaq üçün orqanizmə xüsusilə faydalı doymamış yağ turşuları daxil olmalıdır.

“Məsələn, bu turşular balıq (siyənək, qızılbalıq, skumbriya) və dəniz məhsullarında, bitki yağlarında (kətan, zeytun), qoz-fındıq (qoz, püstə, keşyu), paxlalı bitkilərdə (mərci, lobya) və bəzi digər məhsullarda mövcuddur”, – deyə Proşayev əlavə edib.

Bundan başqa, mütəxəssisin fikrincə, beynin effektiv işləməsi üçün, həmçinin şəkərə də ehtiyac var. İstehlak etdiyimiz qlükozanın təxminən 25%-i beyinə bədəndə müxtəlif prosesləri işə salmaq üçün lazımdır.

“Şəkər beyin üçün enerjidir, ona görə də “şəkər – ağ ölümdür” ifadəsi tamamilə yanlışdır. Beynin qlükozaya ehtiyacı var. Amma bu, təbii, o demək deyil ki, biz şəkər yeməliyik. Tərkibində şəkər olan qidaları (banan, bal və s.) qida rasionunuza daxil etmək vacibdir, lakin normanı aşmamaq lazımdır. Fövqəladə hallarda, beyin həddindən artıq məlumat yükündən donduqda və hələ də işləməyə davam etmək məcburiyyətindəsinizsə, bir parça şokolad və ya dadlı konfet zərər verməyəcək, əksinə, kömək edəcək”, – deyə həkim vurğulayıb.

Sağlamlığınızın qeydinə qalmaq istəyirsinizsə, bir çox alışqanlığınızı atmalısınız.

Axşam.az xəbər verir ki, bu haqda ingilis mediası məlumat yayıb. Amerikalı fizioterapevt Kris Boettçer sağlamlığa zərər verən 10 vərdişi araşdırıb və sadalayıb.

Səhər ilk iş qəhvə içmək

Günə oyandığınız zaman telefon zəngi ilə başlamaq.

Yatmadan əvvəl telefonla məşğul olmaq və mavi işığa məruz qalmaq.

Səhər yeməyi üçün qarğıdalı lopa kimi taxılların istehlakı.

Çox az protein istehlakı.

Həmişə oturmaq.

Qazlı içkilər və meyvə şirələri içmək.

Axşam yeməyi ilə spirtli içki qəbul etmək.

Tanınmış terapevtlərdən biri olan Zarema Ten diabetdən əziyyət çəkən insanlara yalnız tünd şokolad yeməyi tövsiyə edib.

Həkim bu şokoladların yüksək kakao tərkibli olmasına diqqət yetirməyi bildirib.

Bundan əlavə, qan şəkəri yüksək olanlar üçün elm adamları artıq fruktoza şokoladını tapıblar. Şəkərli diabet xəstələri tərəfindən də istehlak edilə bilər.

Bu vəziyyətdə norma 10-15 qramla məhdudlaşır. Belə şokoladın tərkibində kakao miqdarı ən azı 85-90% olmalıdır.

Eyni zamanda, karbohidrat mübadiləsinin pozulması, həddindən artıq karbohidrat istehlakı ilə bağlı piylənmə və digər xəstəliklərdən əziyyət çəkən 1 və 2 tip şəkərli diabet xəstələrinə süd və ya ağ şokolad yemək qəti qadağandır. Bu növ qənnadı məmulatlarının qlükoza səviyyəsi çox yüksəkdir.
//lent.az

“Quş qripi mutasiyaya uğrayaraq hava damcı yolu ilə sürətlə yayılmaq imkanı əldə edərsə, onun geniş epidemiyalar yarada biləcəyi də realdır”.

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında tibb elmləri doktoru Adil Qeybulla quş qripinin mutasiya yaradaraq yeni pandemiyaya rəvac verə biləcəyi barədə səslənən xəbərdarlıqları şərh edərkən deyib.

Adil Qeybulla bildirib ki, həyəcan təbilinin çalınması yaxşı haldır:

“Amma bir şeyi nəzərə almalıyıq ki, bir infeksiyanın pandemiya yaratması üçün yüksək yolxuculuq indeksi tələb olunur”.

Həmsöhbətimiz qeyd edir ki, yalnız yolxuculuq indeksinin yüksək olması onu təmin edə bilər:

“Hazırda xəstəliyi yerindəcə lokallaşdıra bilmək üçn müasir təbabətin əlində xeyli imkan var. Quş qripi bir müddət idi ki, bəzi yerlərdə yayılmışdı. Hətta Azərbaycana da öz təsirini göstərmişdi. Lakin təbabətin imkanları sayəsində onun qarşısı alındı. Hazırkı situasiyada quş qripi mutasiyaya uğrayaraq hava damcı yolu və digər təmaslarla sürətlə keçmək imkanı qazanarsa, onun geniş epidemiyalar yaratması imkanı realdır. Əks halda bu cür yoluxmalar geniş arealı əhatə edə bilməz”.

Qeyd edək ki, son zamanlar ekspertlər dünyanın yeni pandemiya astanasında olduğu barədə xəbərdarlıqlar etməyə başlayıblar. Hər il quş qripi getdikcə daha çox ölkədə görünür və mutasiyaya uğrayır. Hesab olunur ki, ona qarşı tədbir görülməsə, çox güman gələcəkdə quş qripi xəstəliyi insandan insana keçəcək və dünya yeni pandemiya ilə üz-üzə qalacaq.

Materialda deyilir ki, quş qripi 2021-ci ildə Şimali Amerikaya çatıb və artıq 2023-cü ilin payızında inəklər ilk dəfə ona yoluxub. İndi infeksiya dalğası 12 ştatda yayılıb. Tədqiqatçıların fikrincə, insanlar nəinki bu virusa yoluxa biləcəklər, həm də gələcəkdə insandan insana keçə biləcək. “İnsanlara yoluxma ehtimalı, virusun müxtəlif məməlilər arasında daha uzun və daha geniş yayılması ilə daha böyükdür”, deyə Cenevrə Universitetinin İnkişaf etməkdə olan Viral Xəstəliklər Mərkəzinin rəhbəri, virusoloq İzabella Ekkerle bildirib.

Harvard epidemioloqu Maykl Mina da vurğulayıb ki, ABŞ səlahiyyətliləri xəstəliyin yayılmasına qarşı kifayət qədər tədbir görməməklə odla oynayırlar. H5N1 virusu indi siçan və pişiklərdə də aşkar edilib. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət Mərkəzləri bildiriblər ki, virus insanlarda yüngül yuxarı tənəffüs yolları və göz infeksiyalarına, həmçinin pnevmoniya kimi potensial ölümcül xəstəliklərə səbəb ola bilər.

Vətəndaş kağız üzərində yazılan resept əvəzinə həkimdən elektron resept tələb edə bilər.

Bu sözləri Səhiyyənin İnformasiyalaşdırılması Mərkəzinin Elektron səhiyyənin standartları və təsnifatlarının nəşriyyatı bölməsinin mütəxəssisi Sevinc Məhərrəmova “Sağlam radio”da yayımlanan “Sağlam həyat” verilişində deyib.

Onun sözlərinə görə, elektron resept sistemi dövlətin tapşırığı ilə tətbiq edilib və hər bir vətəndaş müalicəni təyin edən həkimdən Elektron Resept yazılmasını tələb etməli, həkimlər isə Elektron Resept Sistemini tətbiq etməyə təşəbbüs göstərməlidir.

“Həkimlər elektron resept yazmaqdan imtina etdiyi təqdirdə və yaxud apteklər elektron reseptlə dərman buraxmaqdan imtina etdiyi təqdirdə, vətəndaşlara Səhiyyənin İnformasiyalaşdırma Mərkəzinin nəzdində fəaliyyət göstərən “Qaynar Xətt” nömrələri ilə (+994 12 431 38 28; +994 55 531 38 28 (“WhatsApp”)) əlaqə saxlamağı tövsiyə edirik”- o qeyd edib.

Mütəxəssis onu da bildirib ki, e-resept əhaliyə keyfiyyətsiz və vaxtı ötən dərman preparatlarının satışının qarşısını alır, şəffaf qiymətləndirmə ilə yanaşı, onların istehlakçı hüquqlarının qorunmasına xidmət edir.

“Rəqəmsal reseptə yalnız dövlət qeydiyyatından keçən və Tarif Şurası tərəfindən təsdiqlənən dərmanlar daxildir. Bioloji fəal maddələrin təyini rəqəmsal reseptə daxil deyil. Rəqəmsal resept sistemin yaddaşında saxlanılır. Bu da gələcək həkim müayinələri zamanı həkimlər tərəfindən daha öncə yazılan reseptləri görmək imkanı yaradır”, – S.Məhərrəmova vurğulayıb.
//report

Mütəxəssislər həkim məsləhəti olmadan antibiotic qəbul etməyin zərərlərini açıqlayıb.

Həkim xəstəliyin klinik mənzərəsini və xəstənin bədəninin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq antibiotiklər təyin edir. Müalicə rejimi test nəticələrinə əsasən müəyyən edilir və infeksiya ilə ən effektiv mübarizə aparan dərman seçilir.

Bədən antibiotiklərin qəbulundan ciddi yük alır. Bu səbəbdən onları qəbul edərkən bəzi digər dərmanlardan çəkinməlisiniz.

Şəxsi istifadə, qeyri-adekvat doza və ya antibiotik kursunun yanlış müddəti halında, bakteriyalar ölmür, əksinə yeni şərtlərə uyğunlaşır. Bu, xəstəliyin pisləşməsi və sağalma prosesinin yavaşlaması ilə doludur.
//lent.az

Alimlər araşdırıblar ki, hərəkət zamanı məməlilər əsasən vizual siqnallar vasitəsilə öz mövqelərini izləyir və məkan oriyentasiyasını təyin edirlər. Lakin beyin sabit vizual oriyentirlər olmadıqda belə daxili xəritəsini yenidən kalibrləmək qabiliyyətinə malikdir.

Bu barədə “Nature Neuroscience” jurnalında dərc edilmiş araşdırmanın nəticələrində qeyd olunub.

Bir insan nişanlarla örtülmüş bir tunel vasitəsilə getdiyi zaman, beyni nişanların onun yanından hansı sürətlə keçdiyini müəyyənləşdirir. Bu şəkildə beyin keçilmiş məsafəni və məkan daxilində nisbi mövqeyi daim təhlil edir.

“Beyin daxili sürət hissini öz məkan xəritəsi və yalnız optik axın siqnalları vasitəsilə tənzimləyə bilər. Bu prosesdə insanlara hərəkət zamanı qəbul etdikləri vizual naxışlar kömək edir,” – deyə araşdırmanın müəllifi, Uaytinq Mühəndislik Məktəbində mexanika mühəndisliyi professoru Noa Kouen izah edib.

Alimlər qrupu nişanlama sürətinin dəyişməsi və ya nişanların silinməsinin beynin reaksiyasına necə təsir edəcəyini müəyyən etmək qərarına gəliblər.

Eksperiment siçanlar üzərində aparılıb. Komanda virtual reallıq qübbəsi qurub və divarlarına işıq zolaqları proyeksiya edib. Alimlər beyindəki neyronların telefondakı GPS kimi işlədiyini fərz ediblər.

Heyvanları qübbə ətrafında gəzməyə şokoladlı süd damcıları ilə motivasiya ediblər. Zolaqlar siçanların sürəti və məkan içindəki mövqeləri haqqında şüuraltı bir siqnal kimi xidmət etməli idi.

Zolaqlar siçanlar addım atdıqca əks istiqamətdə dönüb. Beyin bədənin iki dəfə daha sürətlə hərəkət etdiyini düşünüb, buna görə də onların məkan hissi təhrif olunub.

Bir müddət sonra, zolaqlar söndürüldükdə belə, siçanlar hələ də daha sürətli hərəkət etdiklərini hiss ediblər.

Məməlilərin beyni oriyentirlərin bir-birinə nisbətən mövqeyindən istifadə edərək mövqeyi və təxmini sürəti kalibrlədiyi üçün alimlər bu prosesin heç bir oriyentir olmadan necə işlədiyini öyrənməyə maraq göstəriblər.

“Naviqasiya sistemi beynin yaddaş sistemi ilə çox sıx bağlıdır, buna görə də biz ümid edirik ki, koqnitiv xəritələrin yaradılması mexanizmini başa düşmək, yaşlanma və demensiya zamanı yaddaşın zəifləməsini izah edəcək”, – deyə Kavli Neyron Elmləri İnstitutunun professoru Ceyms Knierim bildirib.

Nəticələr robototexnika üçün də əhəmiyyətlidir. Kouen qeyd edib ki, bu kəşf həmçinin süni intellekt və koqnitiv sistemlərin tətbiqi üçün maşın öyrənməsi alqoritmlərinin inkişafına töhfə verə bilər.
//qaynarinfo.az

Düzgün qidalanma bədənimizin, xüsusən də ürəyimizin sağlam olmasında əsas rol oynayır. Onu yaxşı vəziyyətdə saxlamaq üçün qida rasionuna müxtəlif sağlam məhsulları daxil etmək vacibdir. Təcrübəli həkimlər ürək sağlamlığını yaxşılaşdırmağın ən yaxşı yollarını açıqlayıblar.

Mütəxəssislər ürəyi xəstəliklərdən qoruya biləcək iz elementləri və qida maddələrinin siyahısını tərtib ediblər. Onları mövcud məhsullarda tapmaq mümkündür.

Sellüloza

​Səhərinizi yulaf əzməsi ilə başlamaq, bədəninizi “pis” LDL xolesterinin səviyyəsini aşağı salan həll olunan liflə təmin etmək üçün əla bir yoldur. Lif paxlalı bitkilərdə və arpa kimi tam taxıllarda da ola bilər. Lif əlavələri faydalı olsa da, onu qidadan almaq daha yaxşıdır.

Sterollar və stanollar

Meyvə, tərəvəz, qoz-fındıq və toxumlarda olan bu maddələr bədəndə xolesterolun sorulmasına mane olur. Badam, fıstıq, zeytun yağı və kələm əla mənbələrdir. Həmçinin marqarin, portağal suyu və qatıq kimi sterol və stanol əlavə edilmiş qidalara da üastünlük vermək lazımdır. Ancaq əlavələr qəbul etməzdən əvvəl həkiminizlə məsləhətləşin.

Sarımsaq

Sarımsaq yeməklərinizə dad qatmaqla yanaşı, ürəyinizi də qoruya bilər. Əvvəllər sarımsaqdan dərman məqsədləri üçün istifadə edirdilər və tədqiqatlar onun qan təzyiqi və xolesterolu azaltmaq üçün faydalarını dəstəkləyir. Sarımsaq əlavələri qəbul etməzdən əvvəl həkiminizlə danışın, çünki qan laxtalanmasına və digər dərmanlarla qarşılıqlı təsir göstərə bilər.

D vitamini

Bu vitamin ürək sağlamlığı üçün vacibdir, lakin qidada azdır. Somon və tuna yaxşı məhsullardır.

Omeqa-3 yağ turşuları

Bu turşular damarları təmiz saxlamağa, qan təzyiqini normallaşdırmağa və trigliserid səviyyəsini azaltmağa kömək edir. Həftədə iki dəfə somon və ya skumbriya kimi yağlı balıqları qida rasionunuza daxil edin. Əgər daha çox omeqa-3-ə ehtiyacınız varsa, həkiminiz əlavə tövsiyə edə bilər.

Yaşıl çay

Yaşıl çay içmək xolesterolu azaldan katexinlər sayəsində ürək xəstəliyi və insult riskini azalda bilər. Çay zövqünüzə uyğun deyilsə, kapsulları sınayın, ancaq həkiminizlə məsləhətləşin.

Likopen

Likopen pomidorda var və ürək xəstəliyi riskini azalda bilər. Onu əlavələrdən deyil, təzə və ya bişmiş pomidordan almaq daha yaxşıdır.

Pektin

Alma və çiyələklərdə olan bu cür həll olunan lif LDL xolesterol səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir. Pektin əlavələri olsa da, dietoloqlar onu qidadan almağı məsləhət görür.

Bu məsləhətlər ürək sağlamlığınızı və ümumi rifahınızı qorumağa kömək edəcək.​​​

“Uşaqlarda da daxil olmaqla, allergik xəstəliklərə yoluxma halları ildən-ilə artır. Onun təzahürləri həyat üçün təhlükəli şərtlərin inkişafına qədər müxtəlif ola bilər. Buna görə də uşaqlarda allergiya mütəxəssis nəzarəti tələb edir”.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bunu allerqoloq-immunoloq Yekaterina Portnyaqa gazeta.ru-ya deyib.

“Sadə dillə desək, allergiya immunitet sisteminin əksər insanları narahat etməyən bəzi maddələrə reaksiyasıdır. Tez-tez reaksiyalara səbəb olanlara aşağıdakılar daxildir: polen, toz gənələri, kif sporları, ev heyvanlarının tükü və tüpürcəyi, qida, həşərat dişləmələri, dərmanlar. Allergiya ilə immunitet sistemi antikorlar (IgE) kimi tanınan maddələr istehsal edir, bu maddələr xüsusi bir allergenin zərərli olduğunu müəyyən edir, hətta olmasa belə”, deyə Portnyaqa bildirib.

Allergiyası olan bir şəxs bir allergenlə təmasda olduqda, immunitet sisteminin reaksiyası dərinin, sinusların, gözlərin konyunktivalarının, tənəffüs yollarının və ya həzm sisteminin iltihablanmasına səbəb ola bilər. Bununla belə, allergiyanın olması anafilaksi kimi bəzi digər problemlərin riskini artırır. Qida, dərmanlar və həşərat dişləmələri anafilaksiyanın ən çox görülən tətikləyiciləridir:

“Reaksiya allergenlə təmasdan sonra saniyə və ya dəqiqə ərzində inkişaf edə bilər. Anafilaktik şok zamanı immunitet sistemi şoka səbəb ola biləcək çoxlu miqdarda kimyəvi maddələr buraxır. Anafilaktik şokda qan təzyiqi birdən aşağı düşür və tənəffüs yolları daralır, nəfəs almağa mane olur. Nəbz tez və ya zəif ola bilər və dəri döküntüsü görünə bilər. Ürəkbulanma və qusma inkişaf edə bilər”.

O, xəbərdarlıq edib ki, anafilaktik şok zamanı dərhal təcili yardım briqadasını çağırmaq lazımdır. Müalicə dərhal başlamazsa, bu, dəhşətli nəticələrə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, allergologiyada atopik gediş kimi bir şey var – allergiyanın bütün təzahürləri bir xəstədə bir-birinin ardınca tədricən inkişaf etdikdə. Atopik dermatit, sonra allergik rinit görünür və xəstəliyin müalicəsi və nəzarəti olmadıqda bronxial astma inkişaf edir.

“Astma həm də allergiyanın ağır təzahürüdür. Bir çox hallarda ətrafdakı allergenlərə məruz qalma (atopik astma) səbəb olur”, deyə mütəxəssis əlavə edib.

Bundan əlavə, allergik rinit və ya astması olan xəstələrdə sinüzit və otit mediasının inkişaf riski yüksəkdir. Onun sözlərinə görə, əksər hallarda uşaqlarda ilk növbədə qida allergiyası yaranır ki, bu da dəri səpgiləri (atopik dermatit, ürtiker) və ya mədə-bağırsaq pozğunluqları kimi özünü göstərir. Qeyd etmək lazımdır ki, atopik dermatit olan bədəndəki döküntülər həmişə xüsusi bir məhsula allergik reaksiya ilə əlaqəli deyil.

Uşaqlarda allergiyanın ikinci ən çox görülən təzahürü allergik rinokonyunktivitdir (asqırıq, burun axması, burun tıkanıklığı, qaşınma göz qapaqları, lakrimasiya). Həmçinin, artıq uşaqlıqda bronxial astma inkişaf edə bilər, simptomları: öskürək, nəfəs almaqda çətinlik, boğulma hücumları.

Lazımi məlumatları aldıqdan sonra həkim tələb olunan diaqnostikanın bütün spektrini təyin edir. Əsas diaqnostik üsullar yalnız payız-qış dövründə aparıla bilən dəri prik testləri və ilin istənilən vaxtında qanda spesifik IgE-nin təyin edilməsidir. Bundan əlavə, molekulyar diaqnostikanın müasir üsulları var (venoz qan yoxlanılır).

Həkimin fikrincə, allergiya müalicəsi daxildir: aradan qaldırma terapiyası (allergenlərlə təmasın qarşısının alınması) və dərman. Əsas müalicə isə inhalyasiya olunmuş allergenlərə (toz, polen) qarşı allergiyası olan xəstələrdə istifadə edilən allergen spesifik immunoterapiyadır (ASIT).