Category: Sağlamlıq

ABŞ-ın Kolumbiya Universitetinin alimləri dişlərin çürümə prosesi və parodontitdə iştirak edən bakteriyanın yoğun bağırsaq xərçənginin inkişafını sürətləndirdiyini müəyyən edib.

Median.Az oxu.az-a istinadən bildirir ki, bu barədə “MedicalXpress”də press-reliz dərc olunub.

Tədqiqatçılar yoğun bağırsağın sağlam hüceyrələrində bədxassəli şişlərin inkişafını stimullaşdıran “anneksin A1” zülalının olmadığını ortaya çıxarıb. Siçanlar üzərində aparılan sınaqlarda anneksinin aktivliyinin inhibasiyasının “Fusobacterium nucleatum” bakteriyasının xərçəngə yol açan siqnal yollarının aktivləşməsinə əngəl yaratdığı və törəmələrin artımını ləngitdiyi üzə çıxıb.

Alimlər bağırsaq xərçəngli xəstələrin RNT 466 məlumatlarını araşdırıb. A1 anneksinin yüksək aktivliyi cinsdən, yaşdan və şişin inkişaf mərhələsindən asılı olmayaraq, xərçənglə bağlı daha bədbin proqnozlara yol açıb.

Hazırda tədqiqatçılar A1 anneksinin köməyi ilə (biomarker qismində) daha aqressiv xərçəng növlərinin aşkarlanması metodunun yaradılması üzərində çalışır.

Uşaqlara mobil telefon verilib-verilməməsi məsələsi hər zaman geniş müzakirələrə səbəb olur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, uşaqlara mobil telefon verilməsinin fəsadları bu gündən çox, gələcəkdə hiss olunacaq.

Məlumatlara görə, hazırda dünyada 4 milyarddan çox insan mobil telefon istifadəçidir. Qabaqcıl telefon markaları isə bir-biriləri ilə rəqabət fonunda daim inkişaf halındadırlar. Artıq elə bir zaman yetişib ki, bu gün alınan mobil telefon bir neçə ay sonra köhnə model sayılır. Çünki telefon istehsalı ilə məşğul olan şirkətlər tələbə uyğun olaraq daim yenilik axtarıb, bazara daha fərqli modellər çıxarırlar.

İngilis mütəxəssisləri 18-29 yaşlı gənclər arasında sorğu keçiriblər. Məlum olub ki, onlar hər gün 19 mətn mesaj, 113 qısa mesaj və 60 telefon zəngi edirlər (qəbul edirlər). Bu isə gün ərzində 7 saat telefonla zaman keçirmək deməkdir.

Məlumatlarda bildirilir ki, ağıllı telefonla uzun müddət yazışmaq insanın hisslərinin, bacarıqlarının getdikcə itməsinə səbəb olur. Eləcə də kalkulyator, əlyazmalar və digər bu kimi vəsaitləri də mobil telefonda daşımaq mümkündür. Bu isə insanda yaddaşın zəifləməsinə yol açır.

Araşdırmaya görə, ağıllı telefon istifadə edərək insan beyninin quruluşunu dəyişdirmək mümkündür. Sürix və Fribourg universitetlərinin araşdırma qrupu müəyyən edib ki, ağıllı mobil telefon istifadəçilərinin baş barmaqları ilə beyinləri arasında hissi bağlılıq var.

Türkiyəli professor Mehmet Yavuz bildirib ki, yol gedən zaman mobil telefonda naviqasiyadan tez-tez istifadə etmək də beyinin fəaliyyətini yavaşıdır və beyin artıq düşünüb, ünvanı tapmaq funksiyasından getdikcə məhrum olur.

Həmçinin məlumatlara görə, son illərdə insanlar arasında panikaya düşmə, depressiya eləcə də Alzheimer və Parkinson kimi üzvi beyin xəstəlikləri qeyri-adi dərəcədə artıb. Şübhəsiz ki, bu vəziyyət körpə və uşaqlar üçün daha təhlükəlidir. Üstəlik, normadan artıq mobil telefonla məşğul olan uşaqlarda diqqətsizlik sindromu yaranır.

Hamilə qadınların telefondan çox istifadə etməsi doğulacaq körpənin radiasiyaya məruz qalmasına səbəb ola bilər. Telefonun nə qədər radiasiya yaydığını öyrənmək üçün “Sar” dəyərinə diqqət etmək lazımdır. “Sar” faizi aşağı olan telefonlar daha az radiasiya yayırlar.

Median.Az xəbər verir ki, bu barədə “Yeni Müsavat”a danışan həkim-pediatr Hüseyn Mehdiyev bildirdi ki, təbliğat aparılsa da, Azərbaycanda analar buna diqqət etməyib, uşaqlara telefon verirlər: “Xüsusilə də yeni doğulan körpələri sakitləşdirmək üçün mobil telefondan istifadə edirlər. Telefonu uşağa verirlər ki, ekranda nələrəsə baxıb, sakitləşsin. Deyim ki, uşaqlar da çox böyük həvəslə mobil telefona baxıb, sakitləşir. Bütün bunların nəticəsində ilk növbədə uşaqlarda göz problemi yaranır.

Biz son illərdə müşahidə aparırıq ki, gözündən şikayət edən uşaqların sayı həddindən artıq çoxdur. Məktəb yaşında olan uşaqların valideynləri adətən sual verirlər ki, övladım nə üçün filan dərsi yaddaşında saxlaya bilmir? Mən deyərdim ki, bu problemin yaranmasının da səbəbləri sırasında uşaqlara mobil telefonun verilməsi əsas yerdə dayanır. Uşaqlarda müəyyən problemlərin gələcəkdə yaranmaması üçün yaxşı olar ki, onlara xüsusən də birinci 2 yaş dövründə mobil telefon verilməsin. Nəyinki mobil telefon vermək, qeyd etdiyimiz yaş aralığında uşaqları bu telefonlara yaxın qoymaq da lazım deyil. Mobil telefonun az da olsa müsbət təsiri odur ki, məktəbyaşlı uşaqlar bu cihazlar vasitəsilə informasiya mübadiləsi aparıb, elektron dərslikləri rahat oxuya bilirlər. Ancaq sağlamlıq baxımdan yenə də bunun özü zərərlidir. İlk növbədə mobil telefonun zərər verdiyi orqan beyindir. Çünki uşaqlar beyinlərini az işlədirlər.

Düşünürlər ki, filan şeyi mobil telefon vasitəsilə internetdən tapıb oxuyaram. Bundan əlavə deyim ki, uşaqlarda vaxtından əvvəl yetişkənlik dövrünün başlamasının bir nömrəli səbəbi elə mobil telefonlardır. Uşaqlar telefonda müxtəlif pornoqrafik filmlərə baxırlar ki, bu da olduqca zərərlidir. Yəni əxlaqi baxımdan da mobil telefonun uşaqlara zərəri yüksəkdir. Bu gün belə məsələləri hiss etməyə bilərik. Ancaq gələcəkdə fəsadlarını görəcəyik. Ona görə də məktəbli uşaqlara da mobil telefon verilməsi məsləhət deyil. Əgər uşaqla əlaqə saxlamaq labüd haldırsa, bu zaman heç olmasa, onlara sadə telefonlar vermək lazımdır. Çünki həmin telefonların parametrləri geniş deyil və uşaq bundan yalnız ehtiyac olduğu təqdirdə danışıq vasitəsi kimi istifadə edə bilər. Mobil telefonlar uşaqlarda asossiyallığın yaranmasına da səbəb olur. Uşaq özünə qapanır və ətraf mühitlə əlaqəni demək olar ki, kəsir. Bu isə onların psixologiyasında problemlərə yol açır. Bundan əlavə biz şahidi oluruq ki, müxtəlif cərəyanların nümayəndələri mobil telefon proqramlarından istifadə edərək uşaqlara təsir göstərirlər. Belə məqamlara da diqqət edilməlidir. İki yaşına qədər uşaqları nə qədər telefondan uzaq tutarlarsa, onların inkişafında bir o qədər müsbət dəyişikliklər olar”.

İctimai səhiyyə məsələlərindən, o cümlədən bitki tərkibli pəhrizin üstünlüklərindən, heyvan mənşəli məhsulların ziyanından yazan və bu mövzularda çıxışlar edən amerikalı həkim Maykl Qreqer hesab edir ki, düzgün qidalanmaya başlamaqla erkən qocalmanın və beyin xəstəliyinin qarşısını almaq mümkündür. Özü də bunu qocalanda deyil, xeyli əvvəl etmək lazımdır. Antioksidant və vitaminlərlə zəngin rasion beyini və yaddaşı qoruyur.

Median.Az xəbər verir ki, M.Qreqer kitablarından birində yazır: İnsult və Altsheymer xəstəliyi beyini məhv edən əsas xəstəliklərdir. Qan dövranı pozulanda, damarlar düyünlərlə tıxananda bu xəstəliklər inkişaf edir. Lakin qidalanmanın köməyi ilə hər iki xəstəliyin qarşısını almaq olar. Artıq 20 yaşından başlayaraq xolesterinin yüksəlməsi, qan təzyiqinin qalxıb-enməsi nəticəsində baş beyində kiçik zədələr yaranır. İnsan 60-70 yaşına çatanda zədələr qabarıq təzahür edir.

Beynin qocalmasının qarşısını almağa kömək edən qidalanma barədə mümkün qədər cavan yaşlarında düşünmək lazımdır. M.Qreqer aşağıdakı məhsullara diqqət yetirməyi tövsiyə edir.

Antioksidantlarla zəngin mənbələr. Bu maddələr hüceyrələri zədələyən azad radikallara qarşı mübarizə apararaq beyinin “paslanmasının” qarşısını alır. Giləmeyvə və tünd yaşıl rəngli tərəvəz ən zəngin antioksidant mənbəyidir.

Polifenolların mənbəyi. Polifenollar beyin üçün dağıdıcı olan zülal düyünlərinin və yumaqlarının əmələ gəlməsinin qarşısını alaraq sinir hüceyrələrini qoruyur. Üzüm və quşüzümünün tərkibi polifenollarla zəngindir.

Sitrus bitkiləri. M.Qreqerin fikrincə, sitrus bitkiləri insult ehtimalını azaldır. Onların tərkibində baş beyində qan dövranını fəallaşdıran maddələr – fitonutriyentlər var.

Qaragilə. Elmi tədqiqatlar göstərir ki, qaragilə koqnitiv funksiyaları vaxtsız zəifləyən ahıllarda yaddaşı möhkəmləndirir.

Kəpəkli taxıl. M.Qreqer səhərlər kəpəkli taxıldan bişirilən sıyıq yeməyi məsləhət görür. Belə taxılın tərkibində qanın beyinə axmasını tənzimləyən fol turşusu, yaddaşın keyfiyyətini hissediləcək dərəcədə yaxşılaşdıran tiamin (B1 vitamini) var.

Qoz-fındıq. Qoz, fındıq, yerfındığı, badam, keşyu, pekan qozu beyinin kompleks şəkildə güclü müdafiəsini təmin edən Omeqa-3 turşuları, habelə B6, E vitaminləri və fol turşusu ilə zəngin məhsullardır. Qoz-fındıq məhsullarının çoxunda beyinə enerji verən tiamin və maqnezium var.//AZƏRTAC

Həkimlər valideynlərə uşaqlarının sağlamlığı ilə bağlı mühüm xəbərdar ediblər.

Median.Az Sputnik Azərbaycan-a istinadən xəbər verir ki, valideynlər uşaqlara qazlı içkilərdən, tez hazırlanan qidalardan, paketlənmiş məhsullardan uzaq tutmağı tövsiyə edir. Texnoloji cihazların qarşısında isə iki saatdan artıq oturmağa icazə verilməməlidir. Eləcə də, kompüter və digər texnoloji cihazların qarşısında yemək yemələrinə imkan verilməməlidir. Bütün bunlar şəkər xəstəliyinə, təzyiq, artıq çəki, piylənmə və ürək xəstəliklərinə yol aça bilər. Uşaqların bir çox xəstəliklərinin yaranma səbəblərindən biri də fiziki hərəkətlərdən uzaq olmalarıdır.

“Hətta ana hamilə zamanı düzgün qidalanmayanda da uşağın xəstə doğulmasına səbəb ola bilir. Şirin və yağlı qidalar da xəstəliklərə yol açır. Ona görə də qatıq, süd və bu kimi qidalara üstünlük verilməlidir. Eyni zamanda yuxuya da diqqət etmək lazımdır”, – deyə diyetoloq Betül Dəmir əlavə edib.

Miçiqan universitetinin ürək-damar sistemi xəstəlikləri mərkəzinin kardioloqları ürək xərçənginin əsas səbəbini açıqlayıblar.

Median.Az xəbər verir ki, alimlərin tədqiqatının nəticəsinə əsasən, ürəkdə bədxassəli şiş çox nadir hallarda, 100 min insane 1.38 hadisə olaraq qeydə alınır. Bununla belə, bu xəstəlik insan ölümünə səbəb olur.

Ürəkdə yaranan şişlər 75 faiz halda xoşxassəli olur. Ağ ciyər, sinə və digər orqanlarda şiş yaranması daha geniş yaranıb. Əgər ürəkdə şiş yaranıbsa, böyük ehtimal ki, bu, genetik xəstəlikdir.
Həkimlər bildiriblər ki, bir çox hallarda ürək xərçəngini əməliyyat etmək olar. Əgər əməliyyat olmasa, xoşxassəli şiş infarktla nəticələnir. (ölkə.az)

Sarımsaq və soğandan istifadən yoğun bağırsaqda yarana biləcək xərçəngin inkişaf riskini azalda bilər.

Median.Az xəbər verir ki, bunu çinli elm adamları deyir.

“Asiya-Sakit Okean Kliniki Onkologiya Dərgisi”ndə yer alan araşdırmada qalın bağırsaq xərçənginə tutulan 833 xəstənin yaş, cinsiyyət və yaşadıqları yerlə bağlı bilgiləri 833 sağlam insanın bilgiləri ilə müqayisə edilib. Araşdırmaya qatılan insanlarla mütəmadi olaraq qida rasionları və hansı sıxlıqda yemək yemələri ilə bağlı sorğu aparılıb. Beləliklə, bol miqdarda soğan və sarımsaq yeyən insanlarda qalın bağırsaq xərçənginin yaranma riskinin digər insanlara nisbətdə 79% daha az olduğu ortaya çıxıb.

Araşdırma daha da dərinləşdirilərək soğan və sarımsaqda bədxassəli şişin yaranma riskini azaldan komponentlərin olduğu aşkarlanıb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatına görə, qalın bağırsaqda yaranan xərçəng bu xəstəliyin ən çox yayılmış növlərindən biridir. (publika.az)

Dünya Səhiyyə Təşkilatı (DST) qida mənşəli xəstəliklərin qarşısını almaqdan ötrü hamını sadə qaydalara riayət etməyə çağırır.

Median.Az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, DST-nin müraciətində deyilir: “Ərzaq məhsulları istehsalçıları onların təhlükəsizliyi üçün əsas məsuliyyət daşıyır. Lakin siz özünüzü və ailənizi 5 əsas prinsipi tətbiq edərək qida mənşəli xəstəliklərdən qoruya bilərsiniz”.

DST patogen (xəstəlik törədən) mikroorqanizmlərdən xilas olmaq üçün bu şərtləri yerinə yetirməyə çağırır: yoluxmanın qarşısını almaq məqsədilə təmizliyə riayət etmək; çiy və hazır yeməkləri qarışdırmamaq; mikroorqanizmlərin məhv edilməsindən ötrü yeməyi mükəmməl hazırlamaq; bakteriyaların inkişafının qarşısını almaqdan ötrü ərzaqları təhlükəsiz temperaturda saxlamaq; yoluxmanın qarşısını almaq məqsədilə təmiz sudan və təmiz qida xammalından istifadə etmək.

Gündə bir paketdən çox siqaret çəkən insanlarda rəngləri görmə qabiliyyətini itirmə riskinin artdığı məlum olub.
Median.Az xəbər verir ki, Rutgers universitetinin tədqiqatçıları bu barədə araşdırma aparıblar. Nəticələrə əsasən, gün ərzində 1 paketdən çox siqaret çəkmək rəng görmə qabiliyyətinə mənfi təsir edir.

Təcrübə zamanı həyatı boyu 15-dən az siqaret çəkən 71 inmsan ilə gündə ən azı 20 siqaret çəkən 63 nəfər üzərində sınaq aparılıb. Məlum olub ki, siqaret çəkənlərin siqaret çəkməyənlərlə müqayisədə kontrast və rəngləri ayırd etmə qabiliyyəti azalıb. Eyni zamanda siqaret çəkənlərin qırmızı-yaşıl və mavi-sarı rəng görmələrində ciddi dəyişiklər üzə çıxıb.
Nikotin və siqaret qan damarları və neyronlara ziyan vurur. İştirak edənlərin 25-45 yaş arası olduğu bildirilir. Tədqiqatın nəticələri “Psychiatry Research” jurnalında dərc edilib.

Amerikalı elm adamları uşaqların zehni və psixikası ilə dişlərinin bağlılığı barədə maraqlı araşdırma aparıblar.

Dişləri zəif, mina qatı nazik, zədəli olan uşaqlarda daha çox diqqət azlığı, yaddaşsızlıq və hiperaktivlik müşahidə olunur. Bu uşaqların gələcəkdə psixi pozuntularla üzləşmə riski də çoxdur.

Median.Az medicina.az-a istinadən bildirir ki, bu nəticəyə 6 il ərzində 37 uşağın süd dişlərinin analizindan sonra gəliblər.

Dişləri zəif, tez qırılan və çürüyən uşaqlar özlərini daha aqressiv aparırdılar.
Alimlər bunu belə izah edir ki, dişlər bətndaxili inkişaf dövründə sümük altında formalaşır, hamilə qadının psixi və sinir durumu onların keyfiyyətinə təsir edir.

Amerika Birləşmiş Ştatlarından olan alimlər sübut ediblər ki, AN12855 adlı dərman vasitəsi hazırda “qızıl standartlar”a uyğun olan izoniazid preparatından daha effektlidir. Bundan başqa, preparat daha az rezistentlik əmələ gətirir.

Median.Az bildirir ki, AZƏRTAC Amerika Mikrobioloqları Cəmiyyətinin saytına istinadla bu barədə xəbər verir.

Komandanın siçanlar üzərində apardığı eksperimentlərdə əsas fərqləndirici xüsusiyyət ağciyərlərin zədələnməsinin şiddətlənməsi ilə müşayiət edilən xəstəliyin modelinin təhlili olub. Müəlliflərin sözlərinə görə, bu, xəstəliyin tipik əlamətləridir ki, bunlar da yeni dərmanların testləşdirilməsi zamanı arabir nəzərə alınır.

Alimlər ciddi zədələnmələr olan toxumalarda törədici mikroblara qarşı mühüm fərqləri iki dərmanın səmərəliliyində aşkar ediblər.

Tədqiqatçılar izah edirlər ki, AN12855 böyük miqdarda patogen bakteriyalarının mövcud olduğu qranulemalara (iltihab nəticəsində toxumada əmələ gələn düyün və qabarlar) keçir.

Preparatın müalicə üçün imkanlarını dəqiqləşdirməkdən ötrü komanda tədqiqatları davam etdirməlidir.

Vərəmlə mübarizədə əhəmiyyətli irəliləyişin olmasına baxmayaraq, xəstəlik əvvəlki kimi dünyada yoluxucu xəstəliklərdən ölüm hallarının əsas səbəbidir. Xəstəliyin erkən mərhələdə aşkarlanması səviyyəsinin aşağı olmasında diaqnostikanın lazımınca səmərəli olmaması da az rol oynamır. Problemi həll etməyə səy göstərən Böyük Britaniya alimləri qan analizi üzrə sadə test işləyib hazırlayıblar. Bu test hətta ən mübahisəli halları düzgün diaqnozlaşdırır.