Category: Maraqlı

  • Kişilərin əksəriyyəti BU BÜRCLƏRİN qadınlarına aşiq olur

    Bəzi qadınlar şirin hesab olunur, bəziləri ağıllıdır, lakin yalnız bir neçəsi müqavimət göstərmək mümkün olmayan maqnit cazibəsinə malikdir.

    Median.Az xəbər verir ki, astroloqlar bu sehrin sirrinin ulduzlarda gizləndiyini iddia edirlər və aşiq olmaq statistikası bunu yalnız təsdiqləyir.

    Bürclərin dairəvi rəqsində elə təbiətlər var ki, onların cazibəsi ən şirin və füsunkar melodiyaya bənzəyir – ona sonsuz qulaq asmaq istəyirsən.

    Onların yanında dünya sanki xüsusi bir işıqla dolur və ürəklər hansısa sirli, lakin çox arzu olunan ritmlə vəhdətdə döyünməyə başlayır. Onlar şirnikdirmə qaydalarına əməl etmirlər – onlar sadəcə yaşayırlar və ətrafdakı həyatın özü sənətə çevrilir. Bəs insanların çoxu könüllü olaraq torlarında qalan bu sirli sehrbazlar kimdir?

    İlk ağıla gələn təbii ki, Buğa bürcüdür. Və bu, yalnız sadə dünyəvi praktikliyə aid deyil! Bu, ən dəbdəbəli təcəssümündə həssaslıq və harmoniya kraliçasıdır. Onun içində müəyyən bir hipnotik sakitlik var, elə Venera planeti ona ətrafda və içəridə gözəllik yaratmaq qabiliyyətini bəxş edib.

    Onun yanında olan kişi özünü fəthçi kimi deyil, heyrətamiz, isti və təhlükəsiz bir dünyada əziz qonaq kimi hiss edir.

    Onun yumşaq gülüşü, gözəl olan hər şeyə sevgisi, sədaqəti və dayaq olmaq bacarığı – səni ağıldan məhrum edən, arxaya baxmadan sevdirən maqnitdir. O, tələsmir, o, sadəcə özünə imkan verir – və bu sakit çiçəklənmədə əbədi qalmaq istəyirsən.

    Ancaq Buğa rahat günəşli bir bağdırsa, Əqrəb qaranlıq, məxmər və sonsuz cazibədar bir uçurumdur. Onun sehri sirrdə, dərinliklərdə, bütün gizli düşüncələrinizi və xəyallarınızı görən o çox pirsinqli görünüşdədir. Kişilər düşünürlər ki, onu heç vaxt tamamilə aça bilməyəcəklər və bu, bildiyimiz kimi, ürək üçün ən yaxşı yemdir.

    Onun yanında olduğunuz zaman bütün hissləriniz yüksəlir, instinktləriniz oyanır və daha güclü, daha cəsur, daha yaxşı olmaq istəyirsiniz – sadəcə onun bölünməz və ehtiraslı sevgisinə layiq olmaq üçün. O, asan yollar vəd etmir – o, real, hər şeyi istehlak edən bir hiss vəd edir. Və bu, imtina edə bilməyəcəyiniz bir macəradır.

    Balıqlar, əlbəttə ki, bu gözəl triumviratı tamamlayır. İnsanda zərifliyin özünü, saf arzuları və hər şeyi bağışlayan mehribanlığı təcəssüm etdirmək mümkün olsaydı, onlar olardı. Balıq qadını mənəvi istilik və anlayışın canlı baharıdır. Onun şirkətində bir kişi özü ola bilər – yorğun, şübhəli, həssas – və əmin olun ki, o, mühakimə edilməyəcək, lakin onların iştirakı ilə qəbul ediləcək, dinləniləcək və istilənəcəkdir.

    O, dünyanı sanki xəyallarının torunda tutur və sən onun möcüzələrə parlaq inamına o qədər inanmaq istəyirsən ki, onun yanında istər-istəməz onun qoruyucusu, yaradıcısı və qəhrəmanı olmağı arzulayırsan. O, sizi təzyiqlə deyil, tam, qeyd-şərtsiz mənəvi səxavətlə özünə aşiq edir.

    Və bizim mürəkkəb dünyamızda onun mənəvi cənnəti ən böyük xəzinəyə çevrilir.

    Bəs onların ortaq sirri nədir? Bəlkə də qüsursuz görünüşündə və ya ağıllı taktikasında deyil, hər bir işarənin özünəməxsus şəkildə ifadə etdiyi heyrətamiz, həqiqi qadınlıqda.

    Buğa onu dünyəvi gözəllik və etibarlılıqda, Əqrəb güc və ehtirasda, Balıqlar isə saf sevgi və mənəvi yaxınlıqda təcəssüm etdirir. Onlar sevgi axtarmırlar – onlar özləri onun mənbəyidir.

    Kişilər isə itmiş səyahətçilər kimi həmişə işığa gedirlər. (lent.az)

  • Oktyabrın sonunda yalnız bir bürcü UĞUR GÖZLƏYİR

    Məşhur astroloqlar bildirib ki, odlu Şirlər oktyabr ayının sonunda xoşbəxt bir dövr yaşayacaqlar.

    Median.Az xəbər verir ki, bu müddət ərzində Şirlərin bir çox şəxsi görüşləri və səfərləri olacaq.
     
    Üstəlik, öyrənmək üçün imkanlar yaranacaq və yaxınlarınız bütün səylərinizi dəstəkləyəcəklər.

    Ayın sonunda yaxınlarınıza diqqətli olun və dostlarınızla bağlı işlərə laqeyd yanaşmayın. (lent.az)

  • Xolesterin səviyyəsini aşağı salmağa kömək edən 12 qida

    Xolesterin səviyyəsi ürək sağlamlığını qorumaq üçün mühüm göstəricidir. Mütəxəssislərin fikrincə, gündəlik rasionda müəyyən qidaların istifadəsi xolesterini tənzimləməyə və ürək xəstəlikləri riskini azaltmağa kömək edə bilər.

    Median.Az xəbər verir ki, “Very Well Health” nəşri xolesterini yüksək olan insanlar üçün faydalı qidaların siyahısını təqdim edib.

    1. Paxlalar (lobya, noxud, mərcimək)

    Paxlalar bitki mənşəli zülal və minerallarla yanaşı, xolesterini azaldan həll olunan liflə zəngindir. Bu liflər “pis” xolesterin kimi tanınan aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərin (LDL) səviyyəsini azaldır.

    2. Qoz-fındıq

    Qoz-fındıq sağlam yağlar, lif və antioksidantlarla zəngindir. Tədqiqatlar göstərir ki, qoz-fındıq yeyən insanlarda ürək-damar xəstəlikləri riski daha az olur. Qozda olan omega-3 yağ turşusu ürək üçün xüsusilə faydalıdır. Badam isə həm “pis” xolesterini azaldır, həm də “yaxşı” xolesterinin səviyyəsini qoruyur.

    3. Avokado

    Avokado tərkibindəki monoyumşaq yağlar və lif sayəsində LDL səviyyəsini aşağı salmağa kömək edir. Gündə bir avokado yemək xolesterin balansını yaxşılaşdırır.

    4. Yağlı balıqlar (losos, ton, skumbriya, sardina, forel)

    Bu balıqlar zülal və ürək üçün faydalı omega-3 yağ turşuları ilə zəngindir. Qaynadılmış və ya bişmiş formada yağlı balıq yemək metabolik sindrom və yüksək trigliserid riskini azalda bilər.

    5. Arpa

    Arpa bədəndə yağ və öd turşuları ilə qarşılıqlı təsirə girərək xolesterini aşağı salan beta-qlukan adlı liflərlə zəngindir. Müntəzəm arpa istifadəsi ürək xəstəlikləri riskini azaldır.

    6. Soya məhsulları

    Gündə təxminən 30 qram soya məhsulu qəbulu xolesterin səviyyəsini azaldır və ürək sağlamlığını dəstəkləyir.

    7. Qara şokolad

    Az miqdarda (70%-lik) qara şokoladın tərkibindəki flavonoidlər damar sağlamlığını yaxşılaşdırır və LDL səviyyəsini azalda bilər.

    8. Meyvələr (alma, sitrus meyvələri, giləmeyvələr)

    Bu meyvələrdəki pektin adlı lif növü xolesterinin azalmasına kömək edir. Gündə iki alma yemək ümumi xolesterin səviyyəsini aşağı sala bilər.

    9. Tərəvəzlər

    Tərəvəzlər azkalorili və liflə zəngindir, həmçinin orqanizmdə xolesterin istehsalını azaldır.

    10. Çay (yaşıl və qara)

    Çayda olan polifenollar və antioksidantlar damar divarlarını möhkəmləndirir və xolesterinin artmasının qarşısını alır.

    11. Zeytun yağı

    Xüsusilə “extra virgin” zeytun yağı monoyumşaq yağlarla zəngindir, LDL-ni azaldır və iltihabı azaldır. Kərə yağı kimi doymuş yağları zeytun yağı ilə əvəzləmək ürək üçün faydalıdır.

    12. Bitki sterinləri və stanolları ilə zəngin məhsullar

    Bu maddələr xolesterinin qana sorulmasının qarşısını alır. Onlar təbii olaraq dənli bitkilərdə, paxlalarda, meyvə və tərəvəzlərdə mövcuddur, həmçinin bəzi ərzaqlara (marqarin, pendir, apelsin şirəsi, çörək) əlavə olunur. Gündə 2 qram bu maddələrin qəbulu LDL səviyyəsini 8–10 faiz azalda bilər.

  • Hansı dərmanları qəbul edərkən qəhvə içmək olmaz? – Britaniyalı əczaçıdan XƏBƏRDARLIQ

    “Bəzi dərman qruplarının qəhvə ilə eyni vaxtda qəbul edilməsi təhlükəli ola bilər”.

    Bu barədə britaniyalı əczaçı Dipa Kamdar bildirib.

    Kamdar xəbərdarlıq edib ki, qəhvə və qrip əleyhinə dərmanların eyni zamanda qəbul edilməsi onların təsirini gücləndirə bilər ki, bu da narahatlıq, baş ağrısı, ürək döyüntüsünün artması, yuxusuzluq və araşdırmalara görə, qan şəkərinin səviyyəsinin artmasına səbəb ola bilər. Həmçinin astma əleyhinə dərmanları, eləcə də diqqət çatışmazlığı və hiperaktivlik sindromu dərmanlarını bu içki ilə eyni vaxtda qəbul etmək olmaz.

    Bundan əlavə, mütəxəssisin sözlərinə görə, kofein qalxanvari vəzin problemlərini müalicə edən dərmanların mənimsənilməsinə mane olur. Ağrıkəsici dərmanlara gəldikdə isə, bu cür birləşmə mədə qıcıqlanmasına və hətta qanaxmaya səbəb ola bilər. Mütəxəssis qəhvə ilə ürək-damar sistemi üçün dərmanların, antidepressantların və antipsixotiklərin eyni zamanda qəbul edilməsinin tövsiyə olunmadığını bildirib.

  • Baş gicəllənməsi bu xəstəliyin xəbərçisi ola bilər

    Beyin insan orqanizminin ən vacib orqanlarından biridir və sağlam fəaliyyət göstərə bilməsi üçün ona kifayət qədər qan və oksigen axını təmin olunmalıdır. Lakin fərqinə varılmadan inkişaf edən şah damarının (karotis arter) tıxanıqlığı bu tarazlığı pozaraq ciddi sağlamlıq problemlərinə, hətta ifliclə nəticələnən hallara yol aça bilər. 

    Mütəxəssislər damar tıxanıqlığı əlamətləri barədə vacib xəbərdarlıqlar ediblər.

    “Damar daraldıqca beyin oksigensiz qalır”

    Kardiologiya üzrə mütəxəssis, dosent Arif Arısoy “CNN Türk”ə açıqlamasında beynin daim qan axını ilə qidalandığını vurğulayaraq bildirib:

    “Boynumuzun hər iki tərəfində yerləşən və xalq arasında şah damarı kimi tanınan karotis arterlərdə yağ və xolesterin yığılması nəticəsində lövhəciklər (plaklar) əmələ gəlir. Bu yığılma zaman keçdikcə damarın daralmasına, bəzən də tam tıxanmasına səbəb olur. Əgər vaxtında müalicə edilməzsə, beyinə gedən qan axını azalır və yaranan laxtalanma nəticəsində iflic riski ortaya çıxır”.

    Dosent Arısoy əlavə edib ki, karotis tıxanıqlığı beynə yetərli oksigenin çatmasına mane olur:

    “Daralma kritik səviyyəyə çatdıqda və ya lövhəcik çatladıqda, beyin damarlarında laxtalar yaranır. Bunun nəticəsi iflicdir. İflic vücudun bir tərəfində zəiflik, nitq pozğunluğu, tarazlıq itkisi və görmə problemləri kimi qalıcı fəsadlara səbəb ola bilər”.

    “Baş ağrısının səbəbi məlum deyilsə, təzyiqinizi ölçdürün”

    Damar tıxanıqlığı çox vaxt əlamət göstərmədən irəliləyə bilər. Lakin bəzi erkən xəbərdarlıq siqnalları nəzərdən qaçırılmamalıdır. Dosent Arısoyun sözlərinə görə, karotis tıxanıqlığının diaqnozunda ən çox istifadə olunan üsul Doppler ultrasəs müayinəsidir. Bu üsul damar daxilindəki qan axınını və daralmanın dərəcəsini aydın şəkildə göstərir. Lazım gəldikdə BT anqioqrafiya və ya MR anqioqrafiya da tətbiq oluna bilər.

    Dosent Arısoy sözlərini belə tamamlayıb:

    “Baş gicəllənməsi, görmə itkisi və ya bədənin bir tərəfində keylik hiss edən hər kəs gecikmədən həkimə müraciət etməlidir. Müntəzəm tibbi müayinələr və sağlam həyat tərzi şah damar tıxanıqlığının qarşısını almağın ən təsirli yollarıdır”.
    //qaynar.az

  • Böyük partlayışdan sonra böyük çöküş: Kainat necə və nə vaxt sona çatacaq?

    Kainatın sonsuzadək genişlənəcəyi barədə geniş yayılmış fikir, Kornell Universitetindən gələn yeni bir araşdırma ilə sarsılıb.

    Qaynarinfo-nun məlumatına  görə, fiziklər bildirirlər ki, kainatın gələcəyini müəyyən edən əsas qüvvə – qaranlıq enerji – sabit olmaya bilər, əksinə, zaman keçdikcə zəifləyir.

    Təxminən 13,8 milyard il əvvəl Böyük partlayışla (Big Bang) yaranan kainatın necə sona çatacağı sualı hələ də alimlərin ən çox düşündüyü mövzulardan biridir. Bu taleyin necə formalaşacağı isə iki böyük sirrlə – qaranlıq maddə və qaranlıq enerji ilə – sıx bağlıdır.

    Kornell Universitetinin professoru Henri Tay və onun komandası tərəfindən aparılan yeni araşdırma göstərir ki, kainat düşündüyümüzdən daha tez, təxminən 33,3 milyard il sonra öz içinə çökə bilər.

    Əvvəllər elm dünyasında Böyük çöküş (Big Crunch) adlanan nəzəriyyə üstünlük təşkil edirdi. Bu hipotezə görə, kainatın genişlənməsi əbədi deyil: müəyyən vaxtdan sonra bu genişlənmə dayanacaq, sonra tərsinə dönəcək və nəticədə hər şey Böyük partlayışdan əvvəlki kimi son dərəcə sıx və kiçik bir nöqtəyə toplanacaq.

    Son onilliklərdə aparılan müşahidələr kainatın genişlənməsinin dayanmadığını, əksinə, sürətləndiyini göstərib. Bu müşahidələr Böyük çöküş ideyasını arxa plana keçirdi və qaranlıq enerjinin varlığına əsaslanan “sonsuz genişlənmə” modelini önə çıxarıb. Əgər bu enerji sabit qalsaydı, kainatın sonsuza qədər genişlənməsi gözlənilə bilər.

    Lakin professor Tay bildirir ki, indiyədək hazırlanmış ən böyük qalaktika və kvasar xəritəsindən əldə edilən yeni məlumatlar qaranlıq enerjinin sabit deyil, zamanla zəifləyən bir qüvvə ola biləcəyini göstərir.

    Qaranlıq enerjinin mürəkkəb quruluşu

    Yeni tədqiqat göstərir ki, qaranlıq enerji düşündüyümüz qədər sadə deyil və mürəkkəb tərkibə malikdir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu enerji həm ənənəvi kosmoloji sabitdən, həm də “aksion” adlanan və elektronlardan çox daha yüngül olduğu düşünülen, qaranlıq maddənin tərkib hissəsini təşkil edən hissəciklərdən ibarətdir.

    Bu qarışıq struktur, Böyük çöküş ssenarisini yenidən gündəmə gətirir. Tədqiqata görə, kainatın son mərhələsində cazibə qüvvəsi yenidən üstün gələcək və bütün maddə vahid bir nöqtəyə toplanacaq. Professor Tay qeyd edir ki, təqdim etdikləri model təkcə kainatın çökəcəyini deyil, həm də bunun necə və nə vaxt baş verəcəyini göstərir.

    Kainatın sonu üçün digər ehtimallar

    Böyük çöküş güclü bir ssenari hesab edilsə də, alimlər kainatın sonu üçün başqa mümkün mexanizmləri də araşdırırlar. Onlardan biri Böyük dağılma (Big Rip) nəzəriyyəsidir. Bu modelə əsasən, qaranlıq enerji o qədər güclənə bilər ki, kainatın genişlənmə sürəti zamanla bütün maddəni – qalaktikalardan atomlara qədər – bir-birindən ayıraraq məhv edər.

    Digər bir ehtimal Böyük sıçrayış (Big Bounce) nəzəriyyəsidir. Bu modelə görə, kainat sonsuz döngü şəklində təkrarlanan Böyük partlayış və Böyük çöküş dövrlərindən ibarət ola bilər.

    Ən fərqli ssenari isə “Yalan vakuumun dağılması” (False Vacuum Decay) adlanır. Bu hipotezə görə, təsadüfi bir kvant hadisəsi nəticəsində kainat heç bir xəbərdarlıq olmadan, ani şəkildə tamamilə yox ola bilər.

    Son sirr: qaranlıq enerjinin təbiəti

    Kainatın son taleyini müəyyən edəcək əsas amil qaranlıq enerjinin əsl mahiyyətidir. Elm adamları bu sirri aydınlaşdırmaq üçün Avropa Kosmik Agentliyinin Euclid” teleskopu və Vera C. Rubin Rəsədxanası kimi iri müşahidə layihələrindən gələcək yeni məlumatları səbirsizliklə gözləyirlər.

  • 100 min kvadrilyon dollar dəyərində qızıl Yer orbitində fırlanır

    2023-cü ilin oktyabrında NASA “16 Psixeya” adlı asteroidə missiya başladıb. Marsla Yupiter arasında yerləşən bu nəhəng kosmik obyekt qızıl və digər qiymətli metallar baxımından olduqca zəngindir.

    “The Daily Galaxy”nin məlumatına görə, “Psixeya” təxminən 100 000 kvadrilyon ABŞ dolları dəyərində qiymətli metallara malik ola bilər. O, Yer sərhədlərinin kənarında gizlənən nəhəng resursların simvoluna çevrilib. Lakin bu sərvətlərin hasilatı hələ ki, reallıqdan uzaqdır — texnoloji irəliləyişə və özəl şirkətlərin artan marağına baxmayaraq, kosmosda faydalı qazıntıların çıxarılması hələ də əlçatmaz xəyaldır.

    “Qızıl nəhəng” yaxınlıqdadır

    “16 Psixeya” asteroidinin diametri 226 kilometrdən çoxdur. Alimlərin fikrincə, bu obyekt dağılmış bir proto-planetin açıq nüvəsi ola bilər. Digər daşlı asteroidlərdən fərqli olaraq, “Psixeya” əsasən dəmir, nikel və elektronika ilə avtomobil sənayesində vacib rol oynayan platin və palladium kimi nadir metallardan ibarətdir.

    Bununla belə, “NASA Psyche” missiyası resursların hasilatını deyil, planetlərin daxili təbəqələrinin necə formalaşdığını öyrənməyi hədəfləyir. Alimlər hesab edirlər ki, bu missiya gənc bir planetin metal nüvəsini xatırladan nadir obyektin tədqiqi üçün unikal imkandır.

    Hasilat mümkündür, amma hələ məqsədəuyğun deyil

    Mərkəzi Florida Universitetinin planetar fizikası üzrə mütəxəssisi Filip Metsgerin sözlərinə görə, asteroidlərdə mədənçiliyin texniki maneələri çox da böyük deyil.

    “Yeganə fərq ondadır ki, avadanlıq aşağı cazibə qüvvəsi və güclü radiasiya şəraitinə tab gətirə bilməlidir”, deyə o bildirib.

    Kosmosda işləyə bilən alətlər və robotlar artıq laboratoriyalarda hazırlanıb və sınaqdan keçirilib. Lakin NASA-nın texnologiyaların hazırlıq səviyyəsini ölçən TRL sisteminə əsasən, asteroid hasilatı üçün texnologiyalar hələ 3–5-ci səviyyə arasındadır. Real missiyaya başlamaq üçün 6–7-ci səviyyəyə çatmaq, yəni sistemləri kosmik şəraitə maksimal yaxın mühitdə sınaqdan keçirmək lazımdır.

    “Texnologiyalar bu səviyyəyə çatmadan uçuşdan danışmaq mümkün deyil. Hazırda əsas çatışmazlıq maliyyədir”, deyə Metsger əlavə edib.

    Özəl sektor kosmosa çıxır

    Dövlət agentlikləri əsasən tədqiqatlara diqqət yetirərkən, “AstroForge” və “TransAstra” kimi özəl şirkətlər gələcək kosmik mədənçiliyi üçün sistemlər üzərində işləyirlər. Lakin onları ciddi maliyyə və logistika problemləri gözləyir.

    Kolorado Mədənçilik Məktəbinin dosenti Kevin Kennon hesab edir ki, metalların Yerə daşınması iqtisadi baxımdan sərfəli deyil. Onun fikrincə, bu ideya “iqtisadi cəhətdən şübhəli” görünür, çünki missiyaların xərcləri çox böyükdür və platina qrupu kimi metallara tələbin azalması bazar dəyərlərini aşağı sala bilər.

    Ekspertlərin rəyinə görə, daha real istiqamət resurslardan birbaşa kosmosda istifadə etməkdir. Məsələn, su ilə zəngin asteroidlərdəki sudan hidrogen və oksigen ayrılaraq raket yanacağı kimi istifadə oluna bilər. Metallar isə Yerə göndərilmədən peyklərin və orbital konstruksiyaların istehsalında tətbiq edilə bilər.
    //qaynar.az

  • Niyə itlər bəzi insanları sevmir?

    Əgər it insana etimadsız və ya aqressiv yanaşırsa, onun instinktlərinə inanmaq lazımdır. Əgər it mənfi reaksiyaya girirsə, bunun səbəbi var.

    Lent.az bu səbəbləri təqdim edir:

    Bəzən elə hallar olur ki, tamamilə mehriban görünən it qəfil gərginləşir və ya müəyyən bir insanın yanında aqressiv olur. Bu, sadəcə kapriz və ya pis əhval-ruhiyyə deyil. İtlər çox vaxt bizim diqqətimizdən yayınan incə siqnallara reaksiya verirlər.

    İtlərin “gizli silahı” onların qeyri-adi qoxubilmə qabiliyyətidir. İnsanlarda təxminən 5 milyon qoxu reseptoru olduğu halda, itlərdə bu rəqəm 220 milyondur, bəzi cinslərdə isə 300 milyona qədərdir. Baytarlıq nevroloqlarının məlumatına görə, qoxuları işləyib emal edən beyin hissəsi qoxu soğanağı itin beyninin ümumi həcminin təxminən 10%-ni təşkil edir. Bu o deməkdir ki, itlər qoxuları sadəcə “iyi duymaq” üçün deyil, biz görməni necə qavrayırıqsa, eləcə də qoxuları emal edirlər. Onlar stres, qorxu, hətta xəstəliklə bağlı bədən kimyasındakı dəyişiklikləri belə hiss edə bilirlər.

    İnsan bədənindən gələn siqnallar
    İnsanlar qorxu, stress və ya narahatlıq keçirəndə xüsusi kimyəvi siqnallar ifraz edirlər. İtlər adrenalinin, kortizolun və emosional vəziyyəti əks etdirən digər markerlərin qoxusunu hiss edirlər. 2018-ci ildə aparılan bir araşdırmada labradorlar və qolden retriverlərə qorxmuş insanlardan götürülmüş tərləmə nümunələri verilib. Nəticədə, itlər də nəzərəçarpacaq dərəcədə həyəcanlanıblar.

    Qoxu və yaddaş: sıx bağlılıq
    Araşdırmalar göstərib ki, itlər müəyyən qoxuları keçmiş təcrübə ilə əlaqələndirə bilirlər. Məsələn, bir itin pitsa yeyən qonaqlara daim pis reaksiya göstərdiyi müşahidə olunub. Sonradan məlum olub ki, balalıq dövründə ona pis davranan şəxs məhz pitsa çatdıran idi. Bu qoxu onda mənfi assosiasiya yaradıb. Beləliklə, qoxu və davranış arasındakı bu bağlılıq onu göstərir ki, itlərin reaksiyaları təsadüfi deyil. Onlar yadda saxlanılmış təcrübələrə cavab verirlər.

    İtlər və emosional sağalma
    Elə bu qabiliyyətləri itləri emosional travma yaşayan insanlar üçün əla yoldaş edir. Getdikcə daha çox sübutlar göstərir ki, itlərə PTSD-dən (travma sonrası stress pozuntusu) əziyyət çəkən insanlara kömək etməyi öyrətmək mümkündür. Onlar insanın əhvalındakı dəyişiklikləri vaxtında hiss edib, böhran başlamazdan əvvəl təsəlli verə bilirlər.

  • 117 yaşlı qadının DNT-si öyrənildi: Alimlər uzunömürlülüklə bağlı ipucları tapdı

    İspaniyada yaşamış Mariya Branyasın 117 il ömür sürməsi alimlərə insan uzunömürlülüyü ilə bağlı yeni məlumatlar əldə etməyə imkan verib. 

    Median.Az xəbər verir ki, araşdırma nəticələri “Cell Reports Medicine” jurnalında dərc olunub.

    Alimlər bildirirlər ki, Branyasın bəzi nadir genetik variantları uzunömürlülük, immun sistemin güclü fəaliyyəti, ürək və beyin sağlamlığı ilə əlaqəlidir. Qadının qan, tüpürcək, sidik və nəcis nümunələri 2024-cü ildə – onun vəfatından əvvəl – könüllü olaraq təqdim olunmuşdu.

    Barselonadakı Cozep Karreras Leykoz Araşdırmaları İnstitutunun tədqiqatçıları qeyd edib ki, Branyasın hüceyrələri xronoloji yaşından qat-qat gənc hüceyrələr kimi “davranır”. O, doğma Kataloniyada qadınların orta ömür uzunluğunu 30 ildən çox geridə qoyaraq dünyada ən yaşlı insanlardan biri olmuşdu.

    Sağlamlığının sirləri

    Alimlərin fikrincə, Branyas yüksək yaşına baxmayaraq yaxşı sağlamlıq vəziyyətinə malikdir:

    * ürək-damar sistemi əla durumda olub,
    * iltihab səviyyəsi aşağı qalıb,
    * immun sistemi və bağırsaq mikrobiomu gənc yaş qruplarına xas göstəricilər nümayiş etdirib.

    117 yaşında onun “pis” xolesterin və triqliserid səviyyəsi son dərəcə aşağı, “yaxşı” xolesterin səviyyəsi isə çox yüksək olub. Bununla yanaşı, aktiv sosial və intellektual həyat tərzi, həmçinin Aralıq dənizi pəhrizi də uzunömürlülüyə təsir etmiş ola bilər.

    Telomerlərlə bağlı müşahidələr

    Tədqiqatçılar Branyasın xromosomlarının son hissələrini qoruyan telomerlərin güclü şəkildə qısaldığını aşkarlayıb. Normalda bu, ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Lakin alimlər qeyd edirlər ki, çox qısa telomerlər bədxassəli hüceyrələrin nəzarətsiz çoxalmasının qarşısını ala bilərdi.

    Mütəxəssislər vurğulayır ki, belə nəticələr yalnız bir nəfərə aid olduğundan, daha geniş elmi nəticələr üçün kütləvi araşdırmalar aparılmalıdır.

  • Qaraciyəri piylənmədən qoruya bilən içki

    Matça yaşıl çay tozu qaraciyəri yağlı və şəkərli qidaların qəbulu nəticəsində yaranan zədələrdən effektiv şəkildə qoruya bilər.

    Bu barədə Yaponiya və Tayvan alimləri belə qənaətə gəliblər. Araşdırmanın nəticələri “Nutrients” jurnalında dərc olunub.

    Tədqiqatda metabolik pozğunluqları olan siçovullara müxtəlif dozalarda matça əlavələri verilib. Matça tozu verilən heyvanlar qaraciyər yağ yataqlarının əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını, insulinə həssaslığın yaxşılaşdığını və iltihabın azaldığını göstərib. Xüsusilə nəzərə çarpan təsir yüksək dozada müşahidə edilib: bu siçovullarda qanda və qaraciyərdə trigliseridlərin səviyyəsi azaldıb.

    Tədqiqatın müəllifləri vurğulayırlar ki, müntəzəm matça istehlakı alkoqolsuz yağlı qaraciyər xəstəliyinin inkişafını yavaşlatmaq üçün perspektivli bir yol ola bilər. İçki həmçinin qan şəkəri və yağ səviyyəsini normallaşdırmağa kömək edə bilər.