Category: Maraqlı

Payızda insanlar enerjidə azalma və xroniki yorğunluq hissləri yaşayırlar.

Bunu avstraliyalı həkim Meqan Rossi deyib.

Onun sözlərinə görə, bu vəziyyətin əsas səbəbi gündüz saatlarının azalmasıdır. Rossi izah edib ki, təbii işığın olmaması əhval-ruhiyyə, yuxu və enerji səviyyələrindən məsul olan serotonin və melatonin hormonlarının istehsalını pozur.

Bundan əlavə, mövsümi dəyişikliklər sirkadiyalı ritmlərə təsir edir, bu da öz növbəsində bağırsaq mikrobiomuna təsir göstərir.

“Bu, “yaxşı” antiinflamatuar bakteriyaların sayının azalmasına, həzm prosesinin pozulmasına və nəticədə bədənin enerji ehtiyatlarının tükənməsinə səbəb ola bilər”, – mütəxəssis qeyd edib.

Vəziyyət gündəlik vərdişlərlə daha da ağırlaşır: yuxu olmaması, aşağı fiziki fəaliyyət və pəhrizdə təmizlənmiş karbohidratların çox olması. Payız yorğunluğu ilə mübarizə aparmaq üçün Rossi gündüz saatlarında açıq havada daha çox vaxt keçirməyi və müntəzəm yuxu rejiminə riayət etməyi tövsiyə edir. Ekspert sağlam qidalanmanın vacibliyini də vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, xüsusilə payızda D vitamini və maqneziumla zəngin qidaları qida rasionunuza daxil etmək vacibdir. Buraya göbələk, balıq, yumurta, dəniz məhsulları, meyvələr, qoz-fındıq və toxumlar daxildir.

Hər kəs məktəbdən bilir ki, kosmos vakuumdur və orada hava yoxdur. Amma məsələ daha mürəkkəbdir. Astronavtların sözlərinə görə, açıq kosmosdan geri dönərkən xüsusi qoxular hiss olunur. Bu mövzu alimlərə həm də kainatın kimyası barədə mühüm məlumatlar verir.

Qaynarinfo BGR.com-a istinadən xəbər verir ki, kosmosda qoxular molekullar vasitəsilə formalaşır. Məsələn, kükürd birləşmələri vulkanik aktivliyə, karbohidrogenlər isə həyatın ilkin “tikinti blokları”na işarə edə bilər. Bu müşahidələr planetlərin səth şəraitini, atmosfer reaksiyalarını və ulduzların yaranma proseslərini anlamağa kömək edir.

Astronavtların təcrübəsi göstərir ki, açıq kosmosdan qayıtdıqda onlar yandırılmış ət, metal və ya qaynaq qazlarını xatırladan qoxular hiss ediblər. NASA astronavtı Don Pettit bunu “şirin qaynaq qoxusu” kimi təsvir edib. “Apollon” missiyalarında isə ay tozunun barıt qoxusuna bənzədiyi bildirilib.

Avropa Kosmik Agentliyinin “Rozetta” missiyası zamanı 67P/Çuryumov–Qerasimenko kometasından güclü kükürd hidrogeni, ammonyak, formaldehid və sianid qarışığını xatırladan qoxular qeydə alınıb.

Marsın zəif atmosferi səbəbilə orada kükürd qazını xatırladan, lakin zəif qoxunun mövcud ola biləcəyi ehtimal olunur. Saturnun peyki Titan isə metan və etanla zəngin atmosferə sahib olduğundan, alimlər onun neft və ya benzini xatırladan qoxuya malik ola biləcəyini düşünürlər.

Süd Yolu qalaktikasının mərkəzində yerləşən Strilets B2 adlı molekulyar buludda isə etilformiat aşkarlanıb. Bu maddə moruğa dad verən və roma bənzər qoxusu ilə tanınır. Bununla yanaşı, buludda antifriz, spirt, aseton və kükürd hidrogeni də müəyyən edilib.

Beləliklə, kosmosun qoxuları sadəcə maraqlı təsəvvürlər deyil, eyni zamanda planetologiya və astrokimya üçün mühüm elmi açar rolunu oynayır.

Yüzillər boyu dənizçilərin və səyyahların əsas istiqamət vasitəsi olan kompaslar dünyanın bəzi bölgələrində düzgün nəticə vermir. Bu sirli əyilmələr səbəbi isə Yer kürəsinin mürəkkəb maqnit sahəsi ilə bağlıdır.

Kompas iynəsi, normalda Yer maqnit sahəsinə paralel qalaraq şimalı göstərir. Lakin qütb bölgələrində sahənin davranışı dəyişir: orta enliklərdə üfüqi olan sahə xətləri, qütblərə yaxınlaşdıqca dikləşir və iynəni aşağıya çəkir. Bu zaman kompas ya donur, ya da təsadüfi şəkildə dönməyə başlayır. “Dünya Maqnit Modeli” bu etibarsız zonaları “qaranlıq bölgələr” kimi göstərir və onların gözləniləndən daha geniş sahəni əhatə etdiyini göstərir.

Bununla yanaşı, yeraltı dəmir yataqları da əyilmələrə səbəb olur. Məsələn, Rusiyanın Kursk bölgəsindəki zəngin dəmir filizi 1784-cü ildə alim Petr İmoxodtsev tərəfindən qeydə alınmışdı. 1949-cu ildə isə ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) sənədlərində həmin maqnitik anomaliya ətraflı təsvir olunmuşdu. Belə massiv dəmir kütlələri kompas iynəsinin istiqamətini dəyişərək səhvlərə yol açır.

Bənzər hadisə Mərkəzi Afrika Respublikasının paytaxtı Banqidə də müşahidə olunur. Alimlər bu anomaliyanın səbəbini tam müəyyənləşdirməsələr də, qədimdə bölgəyə düşmüş nəhəng bir meteoritin yerli mineralların maqnit xüsusiyyətlərini dəyişdirmiş ola biləcəyini ehtimal edirlər.

Maraqlı bir sual da kompasların Yer kürəsi xaricində işləyib-işləməyəcəyidir. Nəzəri olaraq işləyə bilər, çünki Yer maqnit sahəsi kosmosa qədər uzanır: günəşə baxan tərəfdə təqribən 37 min km, əks tərəfdə isə 370 min km-ə qədər. Lakin günəş küləklərinin təsiri ilə bu sahə daim dəyişdiyindən, orbitdəki kompas sabit istiqamət göstərə bilmir.

Nəticə etibarilə, kompas insanlıq üçün əsrlər boyu etibarlı naviqasiya aləti olsa da, Yer maqnit sahəsinin dəyişkənliyi və yerli anomaliyalar səbəbindən bəzən yanıltıcı ola bilir.
//qaynar.az

Göteborq Universitetinin (UG) alimləri müəyyən ediblər ki, insanların musiqi seçimləri yaş artdıqca dəyişir. Bu dəyişikliklər musiqi dinləmə servislərinin tövsiyələrinin niyə zamanla “uyğunsuz” görünə biləcəyini də izah edir.

Median.Az xəbər verir ki, tədqiqatda 15 il ərzində “Last.fm” platformasının 40 mindən çox istifadəçisinin musiqi dinləmə vərdişləri təhlil olunub. Ümumilikdə 542 milyondan çox dinləmə və bir milyondan artıq musiqi əsəri araşdırmaya daxil edilib.

Nəticələr göstərib ki, yeniyetmələr və gənclər geniş spektrdə populyar musiqilərə üstünlük verir, trendləri izləyir və eksperimentlərə açıq olur. Yetkinlik dövründə zövqlər daha müxtəlifləşsə də, insan getdikcə maraq dairəsini daraldır və şəxsi təcrübəsi ilə bağlı mahnılara üstünlük verir. Orta yaşlarda və sonrakı dövrlərdə isə əsas rolu nostalgiya oynayır: insanlar gənclik illərinin musiqisinə daha çox qayıdır, amma yeni əsərlərə də açıq qalır.

“Gənc olanda hər şeyi sınamaq istəyirsən. Yaşlandıqca isə artıq səni ifadə edən bir üsluba sahib olursan. Hit-paradların önəmi azalır”, deyə tədqiqatın həmmüəllifi, Qeteborq Universitetinin dosenti Alan Said bildirib.

Alimlərin fikrincə, bu vəziyyət musiqi tövsiyə sistemləri üçün ciddi çağırışdır. Gənc dinləyicilərə həm yeni hitlər, həm də hələ tanış olmadıqları klassik əsərlər təqdim olunmalıdır. Orta yaşlı auditoriya üçün balanslı yanaşma – həm tanış, həm də yeni musiqilər vacibdir. Yaşlı insanlar isə daha çox şəxsi xatirələrini və unikal zövqlərini əks etdirən mahnıları görmək istəyirlər.

Amerikalı dietoloq Bet Çervoninin sözlərinə görə, çobanyastığı çayı təbii yolla sakitləşdirici təsir göstərən bitki hesab olunur və yuxusuzluqla mübarizədə kömək edir.

Onun fikirlərini “Daily Mirror” nəşri yayıb.

Mütəxəssis bildirib ki, optimal yuxu effekti üçün yatmazdan əvvəl bir fincan çobanyastığı çayı içmək kifayətdir. Bitkinin tərkibində olan apigenin adlı təbii birləşmə narahatlığı azaldır və orqanizmi rahatladır.

Çervoni vurğulayıb ki, çobanyastığı təkcə yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdırmır, həm də bir sıra bioloji aktiv maddələrin sayəsində terapevtik təsir göstərir. Onun sözlərinə görə, bitkinin tərkibindəki flavonoidlər hüceyrələri zədələnmədən qoruyan təbii antioksidantlardır.

“Çobanyastığındakı terpenoidlər immun sistemini dəstəkləyir. Bundan əlavə, çobanyastığı qaraciyəri qoruyucu xüsusiyyətə malikdir”, – deyə dietoloq əlavə edib.

Müasir biznes dünyasında rəqabət yalnız məhsul və xidmətin keyfiyyəti ilə məhdudlaşmır. İstehlakçıların bir markanı digərlərindən üstün tutması, hətta eyni məhsula daha yüksək qiymət ödəməsi brend dəyəri ilə bağlıdır. Brend dəyəri müştərilərin şirkət haqqında təsəvvürləri, gözləntiləri və sadiqliyinə əsaslanır.

Brend dəyəri nədir?

Valyuta.az xəbər verir ki, brend dəyəri istehlakçıların şüurunda formalaşan və şirkətə bazarda üstünlük qazandıran qeyri-maddi kapitaldır. Güclü brend adı şirkətə rəqiblərdən baha məhsul satmaq, daha asan tanınmaq və uzunmüddətli loyallıq yaratmaq imkanı verir.

Brend dəyərinin əsas elementləri

Araşdırmalara görə, brend dəyəri 5 əsas komponentdən ibarətdir:

Brend tanınması – vizual simvollar və üslub vasitəsilə brendin dərhal fərqləndirilməsi;

Brend qavrayışı – müştərinin şirkəti necə qəbul etməsi və onun haqqında yaratdığı təsəvvür;

Brend imici – brendin emosional olaraq oyatdığı hisslər;

Brendin dəyəri – məhsulun və xidmətin qiymətinə görə müştərinin qəbul etdiyi dəyər;

Brend loyallığı – müştərinin davamlı seçimi və təkrar alış meyli.

Brend dəyərinin biznes üçün əhəmiyyəti

Yüksək brend dəyəri şirkətə aşağıdakı üstünlükləri qazandırır:

məhsul və xidmətlərə əlavə dəyər və yüksək qiymət qoymaq;

yeni məhsulların uğurlu təqdimatı;

reklam xərclərinin azalması;

daha yüksək mənfəət marjası;

müştərilərin brend səfirlərinə çevrilməsi.

Brend dəyərinin artırılması strategiyaları

Şirkətlər brend dəyərini yüksəltmək üçün əsasən 4 istiqamətdə fəaliyyət göstərməlidirlər:

Davamlı və güclü brend tanıtımı aparmaq;

Brendin dəyərlərini və missiyasını aydın çatdırmaq;

Müştərilər üçün müsbət təcrübələr formalaşdırmaq;

Müştəri loyallığını gücləndirmək və icma hissi yaratmaq.

Brend dəyərinin ölçülməsi

Brend dəyəri tam şəkildə rəqəmlərlə ifadə olunmasa da, maliyyə göstəriciləri, məhsulun bazarda qəbul etdiyi əlavə qiymət, rəqiblərlə müqayisəli təhlil və müştəri rəyləri ilə qiymətləndirilə bilər.

Bütün dünyada tanınan bəzi yüksək brend dəyərinə sahib şirkətlər mövcuddur ki, hər kəs onların məhsullarından istifadə edir və maraq göstərir.

Apple – innovasiya və keyfiyyət sayəsində güclü müştəri bazası formalaşdırıb;

Coca-Cola – sabit və uzunmüddətli brend kimliyi ilə içki bazarında liderliyini qoruyur;

Starbucks – vizual kimlik, brend hekayəsi və müştəriyəmərkəzli yanaşma ilə qlobal uğura nail olub.

Brend dəyəri sadəcə bir marketinq anlayışı deyil, şirkətin bazarda uzunmüddətli mövqeyini müəyyən edən əsas strateji resursdur. Güclü brend dəyərinə malik şirkətlər daha yüksək gəlir əldə edir, daha sadiq müştəri bazası qurur və rəqiblərdən asanlıqla fərqlənir.

2023-cü ildə çinli alimlərin apardığı araşdırma göstərib ki, hər gün ən azı bir porsiya şirin qazlı içki qəbul edən gənc kişilərdə saç tökülməsi riski bu vərdişdən uzaq duranlarla müqayisədə üç dəfə çoxdur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, portuqaliyalı mütəxəssislərin yeni tədqiqatı da bu nəticəni təsdiqləyib: şirin içkilər saçın sıxlığına, uzanmasına, qalınlığına və parlaqlığına mənfi təsir göstərə bilər. Həftədə 3,5 litrdən çox, yəni orta hesabla gündə 500 millilitr qazlı içki içən kişilərdə saç tökülməsi daha çox müşahidə olunub.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bunun səbəbi artıq şəkərin qan dövranını zəiflətməsi və iltihabi proseslərə səbəb olmasıdır ki, nəticədə saç follikulları zəifləyir.

Energetik içkilər də təhlükəli sayılır: yüksək kofein tərkibi orqanizmdə stres hormonu olan kortizolun səviyyəsini artıra bilər. Saç tökülməsinə qazlı içkilərin hansı mexanizmlə səbəb olduğu hələ dəqiq müəyyənləşdirilməyib, lakin əlaqənin mövcudluğu artıq təsdiqlənib.

Məlumata görə, kişilərin 25 faizində saç tökülməsinin ilkin əlamətləri 20 yaşında müşahidə olunur, 50 yaşa çatanda isə bu göstərici 85 faizə yüksəlir.

Alimlər qazlı içkilərin istifadəsini azaltmağı tövsiyə etməklə yanaşı, əlavə tədbirlər də təklif edirlər. Məsələn, vitamin D saç tökülməsi riskini azalda bilər.

Yay fəslində açıq və rahat ayaqqabılara maraq artsa da, həkimlər yanlış seçimlərin ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola biləcəyini bildirirlər. Xüsusilə şəkərli diabet xəstələrinin bu mövsümdə daha diqqətli olmaları vacib hesab olunur.

Ortopediya və travmatologiya üzrə mütəxəssis cərrah Serkan Akçay isti hava, tərləmə, düzgün ayaqqabı seçilməməsi və çılpaq gəzintinin diabetik ayaqlarda yaraların yaranmasını asanlaşdırdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, yay aylarında göbələk və infeksiya riski artır və bu dövr şəkərli diabet xəstələri üçün daha həssas olur.

Ayaqların günəşdən qorunmasının əhəmiyyətinə toxunan Akçay bildirib: “Yayda günəş yanığı yaraların əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Neyropatiya yaşayan xəstələr qum, asfalt və ya daş üzərindəki yanığı hiss etməyə bilərlər. Dərinin quruması və çatlamasının qarşısını almaq üçün kifayət qədər maye qəbul edilməlidir”.

Akçay şəkərli diabet xəstələrinə gündəlik olaraq ayaqlarını diqqətlə yoxlamalarını tövsiyə edib:

* Yaralar, qızartı, su yığılması, çat və rəng dəyişikliklərinə nəzarət edilməlidir.
* Ayağın altını görmək üçün güzgüdən istifadə olunmalıdır.
* Ayaqlar ilıq su ilə yuyulmalı, barmaq araları diqqətlə qurudulmalıdır.
* Batıq dırnaq və ya kalluza özbaşına müdaxilə edilməməlidir.
* Çılpaq gəzməkdən çəkinmək, dəniz kənarı və ya hovuz ətrafında diabetik terlik və ya ayaqqabı geyinmək vacibdir.
* əfəs alan, tikişsiz və ortopedik ayaqqabılara üstünlük verilməlidir.

Yeni ayaqqabıların əvvəlcə evdə qısa müddət geyinilməsinin faydalı olduğunu bildirən həkim pambıqdan hazırlanmış, tikişsiz corabların seçilməsini və onların hər gün dəyişdirilməsini tövsiyə edib:

“Yeni yaranın, su yığılmasının, qızartının, şişkinliyin, istilik artımının, irinlənmə və pis qoxunun yaranması halında dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Mütəmadi həkim müayinələri və qan şəkərinin izlənməsi həyati əhəmiyyət daşıyır”.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yayda sağlam ayaqlar üçün düzgün ayaqqabı seçimi xüsusi rol oynayır. Tövsiyələrə əməl etməklə ayaq sağlamlığını qorumaq və mövsümü rahat keçirmək mümkündür.

Uşağın bağçaya getmək istəməməsi, onun tərbiyəçi və ya yaşıdları ilə münasibətləri, gündəlik rejiminin uyğun qurulmaması və ya anasından ayrılmaq istəməməsi ilə bağlı ola bilər.

Bu barədə gazeta.ru-ya uşaq psixoloqu Nataliya Naumova danışıb.

Psixoloqun sözlərinə görə, uşaq bağçaya getməkdən imtina edir və valideynlərinə isterika göstərirsə, bunun səbəbini tapmaq vacibdir:

“İlk olaraq baxmaq lazımdır ki, uşaq özünə necə qulluq edə bilir: geyinmək, soyunmaq, tualetə getmək, qaşıq və çəngəl ilə yemək, içmək bacarığı varmı. Sonra onun uşaqlarla və böyüklərlə ünsiyyət qabiliyyətini qiymətləndirməliyik. Valideynlər uşaq meydançasında oynayarkən bunu görə bilərlər – uşaq tək oynamanı üstün tutur, yoxsa başqaları ilə ünsiyyət qurur, böyüklərə münasibəti necədir. Digər məsələ rejimdir – uşağın səhərlər asanlıqla oyanıb bağçaya hazır olması. Ola bilər ki, bağçada yemək vaxtı ilə evdəki rejim üst-üstə düşmür. Bu halda evdə də bağçadakı cədvələ uyğun rejim qurmaq lazımdır ki, uşaq yemək, oynamaq və yatmaq vaxtlarında çətinlik çəkməsin”.

Psixoloq qeyd edib ki, uşaqlar üçün ananı buraxmaq çox vaxt çətin olur, buna görə də valideynlər uşağa onu bağçadan kimin və nə vaxt götürəcəyini mütləq deməlidirlər:

“Uşaqlar zaman anlayışında yaxşı orientasiya etmirlər, buna görə də saat demək əvəzinə ‘gəzintidən sonra’, ‘yuxudan oyandıqda’, ‘nahardan sonra’ kimi mərhələlərlə izah etmək lazımdır. Həmçinin uşağın tərbiyəçilərlə münasibəti də rol oynayır – əgər onlar sərt davransalar, bu uşağa ağır gələ bilər. Eləcə də yaşıdları ilə mübahisələr və münasibət problemləri uşağın bağçaya münasibətini dəyişə bilər. Belə hallarda valideynlər tərbiyəçi ilə danışmalı, vəziyyəti öyrənməli və çıxış yolu axtarmalıdır”.

Naumovanın sözlərinə görə, evdə də yuxu pozuntuları, tez-tez xəstələnmə, iştahanın itməsi, əsəbilik və ağlama hallarının artması bağçaya uyğunlaşma çətinliyinin göstəricisidir:

“Əgər valideynlər səbəbləri aradan qaldırmağa çalışıb, lakin nəticə əldə edə bilmirlərsə, mütləq uşaq psixoloquna müraciət etmək lazımdır. Bu, həm valideynlərin işlərinə rahat davam etməsinə, həm də uşağın bağçada özünü daha yaxşı hiss etməsinə kömək edəcək”.
//qaynar.az

Köhnə iPhone və ya Android telefonunuzu satmaq və ya təhvil vermək əvəzinə, ona yeni funksiya qazandıraraq təhlükəsizlik kamerasına çevirmək mümkündür. Bu, əlavə bahalı avadanlığa ehtiyac olmadan evinizin girişini, qarajı və ya digər əraziləri izləməyə imkan verir. Bunun üçün sadəcə kameradan görüntü və səsi başqa cihazınıza ötürən pulsuz tətbiq quraşdırmaq kifayətdir.

Median.Az xarici mediayaya istinadən xəbər verir ki, burada ən populyar seçim Alfred tətbiqidir. Bu proqram həm Android, həm də iOS cihazlarda işləyir, real vaxt izləmə imkanı təqdim edir və pulsuzdur.

Addım 1: Proqramı yükləyin və quraşdırın
Alfred tətbiqini həm köhnə, həm də yeni telefonunuza yükləyin. İstəsəniz planşet və ya kompüterdən də istifadə edə bilərsiniz.
Yeni telefonda proqramı açın, “İzləmə” (View) rejimini seçin və Google hesabınızla daxil olun.
Köhnə telefonda eyni addımları edin, amma “Kamera” (Camera) rejimini seçin. Mütləq eyni Google hesabını istifadə edin.
Ayarlardan hərəkət aşkarlanması, ön/arxa kamera seçimi, səsin açılıb-söndürülməsi və zəif işıq üçün filtr kimi funksiyaları aktivləşdirin.

Addım 2: Kameranın yerini seçin
Kameranı qapı girişi, uşaq otağı və ya həyət kimi izləmək istədiyiniz nöqtəyə yerləşdirin. Əgər bir neçə köhnə telefonunuz varsa, çoxkameralı izləmə sistemi də qura bilərsiniz.

Addım 3: Qurğu və enerji təminatı
Telefonu üçayaqlı stativ və ya avtomobil üçün şüşəyə yapışan tutacaq vasitəsilə sabitləyə bilərsiniz.
Daha geniş görüntü üçün 5-20 ABŞ dollarına geniş bucaqlı linza əldə etmək olar.
Telefon 24/7 işləyəcəyi üçün daim elektrik şəbəkəsinə və ya powerbank-a qoşulu qalmalıdır.
//lent.az